Delphi

توجه: به دلیل آنکه مالکین سایت مایل به ارائه متن تایپ شده نیستند، آن را به صورت کاملا به هم ریخته در این قسمت قرار داده اند. برای دسترسی به مطالب آموزشی، از سایت www.learninweb.com استفاده کنید.
    در اين‌ فصل‌، شما را با ساختارهاي‌ تصميم‌گيري‌ و حلـقه‌ها (Loop) در Delphi آشنا خواهيم‌ كرد و همچنين‌ با استفاده‌ از اين‌ ساختارها برنامه‌ ماشين‌ حساب‌ را كاملـتر ميكنيم‌. براي‌ شروع‌ كار لازم‌ است‌ كه‌ برنامه‌ ماشين‌ حساب‌ را باز كنيم‌. 
روي‌ كلـيد Open كلـيك‌ كنيد.

روي‌ فايل‌ Cal.apr دابل‌ كلـيك‌ كنيد .
 
     همانطور كه‌ در پايان‌ فصل‌ گذشته‌ گفته‌ شد، براي‌ فعال‌ ساختن‌ كلـيدهاي‌ تفريق، ضرب‌ و تقسيم، بايد از ساختارهاي‌ تصميم‌ گيري‌ استفاده‌ كنيم‌. در اين‌ مرحلـه‌ با استفاده ‌از اين‌ ساختارها كلـيد تفريق‌ را نيز فعال‌ خواهيم‌ نمود. براي‌ اين‌ منظور از ساختار   If-Then-Elseاستفاده‌ خواهيم‌ كرد.
 
   در اينجا ساختار دستور If-Then را مشاهده‌ مي‌كنيد. اين‌ ساختار زماني مورد استفاده‌ قرار ميگيرد كه‌ بخواهيم‌ در صورت‌ درست‌ بودن‌ يك‌ يا چند
 شرط، دستور يا مجموعه‌اي‌ از دستورات‌ اجرا شوند. در كادر قرمز بالا،
 حالـتي ديده‌ ميشود كه‌ در صورت‌ درست‌ بودن‌ شرط، تنها يك‌ دستور اجرا ميشود و در كادر پائين،‌ حالـتي ديده ‌ميشود كه‌ در صورت‌ درست‌ بودن‌ شرط مجموعه‌اي‌ از دستورات‌ اجرا خواهند شد. همانطوركه‌ مشاهده‌ ميكنيد،
در حالـت‌ دوم،‌ مجموعه‌ دستورات‌ بايد در ميان لـغات‌ كلـيدي‌
Begin و End تايپ شوند شوند. بديهي است‌ كه‌ در صورت‌ برقرار نبودن‌ شرط، دستورات‌ داخل ‌ساختار If-Then اجرا نشده‌ و اجراي‌ دستورات‌ از اولـين‌ دستور بعد از اين‌ ساختار ادامه ‌پيدا ميكند.  
 
    اين‌ ساختار If-Then-Else است‌ .اين‌ ساختار در واقع‌ همان‌ ساختار
If-Then است‌ كه‌يك‌ قسمت‌ ديگر به‌ آن‌ اضافه‌ شده‌ است‌ و آن‌
 Else ميباشد. اين‌ ساختار زماني مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد كه‌ بخواهيم‌ در صورت‌ برقرار بودن‌ شرط، يك‌ سري‌ دستورات‌ و در صورت‌ برقرار نبودن‌
شرط، دستورات‌ ديگري‌ اجرا شوند. در واقع‌ در اين‌ ساختار اگر شرط تعيين شده‌ در If درست‌ نباشد، دستور يا دستورات‌ بعد از  كلمه  Else  اجرا خواهندگرديد. سپس‌ اجراي‌ دستورات‌ از اولـين‌ دستور بعد از ساختار
If-Then-Else، ادامه‌خواهد يافت. حتماً به‌ اين‌ نكته‌ توجه‌ كنيد كه‌ در ساختار If-Then-Else، يكي از گروه‌ دستورات‌ بعد از Then و يا Else اجرا خواهند شد و اجراي‌ هر دو با هم‌، امكانپذير نيست‌. 
 
     حالا مي‌توانيم‌ از ساختار If-Then-Else در برنامه‌ ماشين‌ حساب‌ استفاده‌ كنيم. براي‌اين‌ منظور، بايد براي‌ كلـيد تفريق‌ كد بنويسيم.كد اين‌ كلـيد تقريباً مشابه كد كلـيد جمع ‌خواهد بود. يعني بايد محتواي‌ كنترل‌ Edit در متغير A ذخيره‌ شده‌ و سپس‌ محتواي‌ كنترل‌ Edit خالـي شده‌ و در انتها كلـيد تفريق‌ غير فعال‌ شود. توجه‌ داشته‌ باشيد كه ‌آن‌ قسمت‌ از كد كه‌ عملـيات‌ تفريق‌ را انجام‌ ميدهد، همانند عملـيات‌ جمع‌ در پنجره ‌كد مربوط به كلـيد  =  نوشته‌ خواهد شد. در صفحه‌ بعد، ما كد مربوط به‌ كلـيد تفريق‌ را براي ‌شما خواهيم‌ نوشت‌ و سپس‌ در ادامه‌ براي‌ نوشتن‌ كد عملـيات‌ تفريق‌ در پنجره‌ كد كلـيد  =   به‌ شما كمك‌ خواهيم‌ نمود. 
 
   همانطور كه‌ مشاهده‌ ميكنيد، كد مربوط به‌ كلـيد تفريق‌ را نوشته‌ايم‌ و اين‌ همان‌ كدي‌ است‌ كه‌ براي‌ كلـيد جمع‌ نوشته‌ بوديم با اين‌ تفاوت‌ كه‌ اينجا در خط سوم‌،كلـيد Button كه‌ همان‌ كلـيد تفريق‌ است، غيرفعال‌ مي‌شود. 
 
   در اينجا لازم‌ است‌ كه‌ يك‌ متغير ديگر تعريف‌ كنيم. اين‌ متغير، نوع‌ كلـيد عملـگرهاي جمع، تفريق، ضرب‌ يا تقسيم‌ را مشخص‌ مي‌كند. با استفاده‌ از
اين‌ متغير و ساختار تصميم‌‌گيري‌ If-Then كه‌ در كد مربوط به‌ كلـيد   =  استفاده‌ خواهند شد، برنامه ‌تصميم‌ مي‌گيرد كه‌ چه‌ عملـياتي بايد انجام‌ دهد.
از آنجا كه‌ شما با تعريف ‌متغيرها در Delphi آشنا شده‌ايد، در صفحه‌ بعد ما خودمان‌ اين‌ متغير را تعريف ‌خواهيم‌ كرد..
 
     همانطور كه‌ مشاهده‌ مي‌كنيد، متغير مورد نياز را از نوع‌ Integer و بنام‌ Opr تعريف‌ نموده‌ايم. حال‌ بايد در كد مربوط به‌ هر يك‌ از كلـيدهاي‌ جمع‌، تفريق‌، ضرب ‌و تقسيم، اين‌ متغير را مورد استفاده‌ قرار دهيم‌.
روي‌ برگه‌ Event، كه با فلش قرمز مشخص شده است، كليك كنيد.

روي‌ لـيست‌ بازشونده‌ پنجره‌ Object Inspector، كه با فلش قرمز مشخص شده است، كلـيك‌ كنيد.

از ليست باز شده، كلـيد Button  (كه‌ همان‌ كلـيد جمع‌ است) را انتخاب‌ كنيد.

در كادر مقابل‌ رويداد OnClick، كه توسط فلش مشخص شده است،
دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

طبق‌ يك‌ قرارداد اختياري، مقدار متغير Opr را در صورت‌ انتخاب‌ عمل‌
 جمع‌ با مقدار ، براي‌ عمل‌ تفريق‌ با مقدار  ، براي‌ عمل‌ ضرب‌ با   و
 براي‌ عمل‌ تقسيم‌ با  پر مي‌كنيم‌. از آنجا كه‌ در حال‌ حاضر ميخواهيم‌ كد مربوط به‌ كلـيد جمع‌ را بنويسيم‌، بنابراين ‌مقدار متغير Opr را برابر  قرار ميدهيم‌.
كد   Opr:=;    را تايپ كنيد .

ما براي‌ سادگي كار شما، كدهاي‌ مقداردهي متغير Opr مربوط به‌ كلـيدهاي‌ تفريق، ضرب‌ و تقسيم‌ را نيز  به‌ همين‌ صورت‌ وارد نموده‌ايم و در ادامه‌ ميخواهيم‌ كد مربوط به‌كلـيد  =   را نيز تكميل‌ كنيم‌.
  روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

روي‌ كلـيد  =       دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

از آنجا كه‌ قبلا با ساختار If-Then-Else آشنا شده‌ايد و نوشتن‌ كد براي‌ اين‌ ساختار كمي‌طولانيتر از آنچه‌ كه‌ تاكنون‌ نوشته‌ايد ميباشد، ما خودمان‌ كد مربوط به‌ اين‌ قسمت ‌را تكميل‌ نموده‌ايم. در اولـين‌ ساختار I f –Then ،
شرط Opr= مورد تست‌ قرار ميگيرد كه‌ در صورت‌ درستي،‌ عمل جمع‌
 انجام‌ ميشود. درغير اينصورت، در ساختار دوم‌ شرط Opr= تست‌ ميشود و در صورت‌ صحت‌ شرط، عملـيات‌ تفريق‌ انجام‌ مي‌شود و الـي آخر.
در محل‌ مشخص‌ شده‌ از ميلـه‌ لـغزان‌ پنجره‌ كد كلـيك‌ كنيد .

در چهارمين‌ ساختار If-Then، از عملـگر  Div  بعنوان‌ عملـگر عمل‌ تقسيم‌ استفاده‌ شده‌ است. شما در تابلـوي‌ ترسيم‌ شده‌ ميتوانيد انواع‌ عملـگرهاي‌ رياضي را در Delphi مشاهده‌ كنيد.توجه‌ كنيد كه‌ عملـگر
Div تنها جهت‌ تقسيم‌ اعداد صحيح‌ استفاده‌ ميشود.

در ساختارهاي‌ شرطي، به‌ جاي‌  :=    از  =   استفاده‌ مي‌شود. علامت := كه‌ عملـگر انتساب‌ ناميده‌ مي‌شود، مقدار عبارت‌ سمت‌ راست‌
خود را در متغير سمت‌ چپ ‌كپي ميكند.در صورتي كه‌ عملـگر   =  عبارت‌ دو سمت‌ خود را مقايسه‌ نموده‌ و در صورت ‌برابري‌ آنها، مقدار True و در غير اينصورت‌ مقدار False را برميگرداند.در تابلـوي ‌موجود در اين صفحه، انواع‌ عملـگرهاي‌ تساوي‌ را مشاهده‌ مي‌كنيد.

در Delphi عملـگرهاي‌ ديگري‌ نيز مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرند كه‌ در تابلـوي‌ ترسيم‌ شده‌ اين صفحه معرفي شده‌اند.

در اين‌ قسمت‌ قصد داريم‌ ساختار تصميم‌ گيري‌ ديگري‌ را به‌ شما معرفي كرده‌ و سپس‌ كد مربوط به‌ كلـيد  =   را با استفاده‌ از آن‌ بهينه‌ كنيم‌. ساختار Case كه در اين صفحه معرفي شده است، در مواقعي بكار مي‌رود كه
بخواهيم‌ تعداد زيادي‌ شرط را بررسي  كرده‌ و به‌ ازاي ‌مقادير مختلـف‌ اين‌ شرط، دستورات‌ مختلـفي را اجرا كنيم‌.

اين‌ ساختار كلـي دستور Case مي‌باشد. در اين‌ ساختار، عبارت‌ مقابل‌ دستور Case، يعني (expr)  با مقادير Value-، Value- و الـي آخر مقايسه‌ شده‌ و در صورت‌ برابري‌ با هر يك، دستور يا مجموعه
 دستورات‌ مربوط به‌ آن‌ اجرا خواهند شد .اگرعبارت‌ expr با هيچ‌ كدام‌ برابر نباشد، آنوقت‌ دستور يا مجموعه‌ دستورات‌ بعد از   Elseاجرا خواهند شد. در صفحه‌ بعد، ما كد مربوط به‌ كلـيد  =  را با استفاده‌ از ساختار Case بازنويسي كرده‌ايم‌.

مشاهده‌ ميكنيد كه‌ كد نوشته‌ شده‌ با استفاده‌ از ساختار Case بسيار خواناتر و راحتتر از حالـتي است‌ كه‌ از ساختار If-Then استفاده‌ كرديم‌. حالا ميتوانيد برنامه ‌را اجرا كرده‌ و از ماشين‌ حساب‌ استفاده‌ كنيد. ولـي قبل‌ از آن‌ بهتر  است‌ كمي‌ظاهر آن‌ را زيباتر كنيم‌.
 روي‌ كلـيد Toggle Form/unit كلـيك‌ كنيد.

ميخواهيم براي زيباتر كردن كار، يك‌ قاب‌ براي‌ ماشين‌ حساب‌ خود تهيه‌ نماييم.‌ براي‌ اين‌ منظور، از كنترل‌ Panel استفاده‌ مي‌كنيم‌.
روي‌ ابزار Panel دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

اين‌ كنترل‌ Panel است‌.كنترل‌ Panel يك‌ كنترل‌ ظرف‌ است‌ و ميتواند كنترلـهاي‌ ديگر را در بربگيرد. يعني وقتي يك‌ كنترل‌ Panel در حالـت‌ انتخاب‌ است، اگر كنترل‌ ديگري‌ مثل‌  Buttonرا روي‌ آن‌ اضافه‌ نمائيد، از آن‌ پس‌ هر جايي كه‌ كنترل‌ Panel را منتقل‌ كنيد، كنترل‌ Button نيز همراه‌ آن‌ جابجا خواهد شد. الـبته‌ ما در اينجا از كنترل ‌Panel تنها جهت‌ زيبايي استفاده‌ مي‌كنيم‌. در صفحه‌ بعد ما ابعاد و محل‌ قرارگيري‌ كنترل‌ Panel را با استفاده‌ از خاصيتهاي‌ Top، Left، Width و Height تنظيم‌ خواهيم‌ كرد.

اكنون‌ محل‌ قرارگيري‌ كنترل‌ Panel تنظيم‌ شده‌ است. همانطور كه‌ مشاهده‌ ميكنيد،  كنترل‌ Panel روي‌ تمام‌ كنترلـهاي‌ ديگر را پوشانده‌ است‌ و ما بايد آن‌ را در زيرآنها قرار دهيم.
روي‌ كنترل‌ Panel راست‌ كلـيك‌ كنيد.
(كليد راست ماوس را فشار دهيد).

از منوي باز شده گزينه‌ Control را انتخاب‌ كنيد.

روي‌ گزينه‌ Send to Back، كه با فلش قرمز مشخص شده است،
كلـيك‌ كنيد.

مشاهده‌ ميكنيد كه‌ كنترل‌ Panel در زير ساير كنترلـها قرار گرفت. شما مي‌توانيد با  كمك‌ خصوصيات‌ Bevel Inner و  Bevel Outer ظاهر كنترل‌ Panel را تغيير داده ‌و يا با استفاده‌ از خاصيت‌ Bevel Width ضخامت‌ لـبه‌هاي‌ Panel را افزايش‌ دهيد.
 روي‌ خاصيت‌ Bevel Width كلـيك‌ كنيد.

عدد     را تايپ كنيد.
(كليد عدد  را از صفحه كليد بفشاريد.)

كلـيد Enter را فشار دهيد.

به اين ترتيب، ظاهر ماشين‌ حساب‌ بسيار زيباتر شده‌ است. درصفحه‌ بعد،
ما خودمان‌ اعمال‌ ديگري‌ را براي‌ بهبود ظاهر ماشين‌ حساب‌ انجام‌ ميدهيم‌.

بسيارخوب‌، حالا ميتوانيد پروژه‌ ماشين‌ حساب‌ را ذخيره‌ نمائيد. اما قبل‌ از اين كار  بهتر اسبازديد شد.

Delphi يكي از پرفروشترين‌ محصولات‌ شركت‌ Borland براي‌ طراحي سريع‌ برنامه‌هاي‌ كاربردي‌ و توليد نرم‌افزارهاي تحت‌ ويندوز است‌. در طي اين دوره آموزشي، روش استفاده از Delphi را در حد مطلوبي خواهيد آموخت.
در اينجا فرض ما بر اين است كه شما برنامه Delphi را قبلاً در كامپيوتر نصب كرده‌ايد.
روي‌ كلـيد Start ، كه با فلش قرمز مشخص شده است، كليك كنيد.

روي منوي‌ فرعي All Programs كليك كنيد تا باز شود.

منوي‌ فرعي   Borland Delphi  را باز كنيد.

از منوي فرعي باز شده، گزينه‌ Delphi  را انتخاب نماييد.

اين صفحه خوش آمدگويي Delphi است . در اين صفحه شما مي‌توانيد با استفاده از کليد Open Project يک پروژه موجود را باز کرده و يا با استفاده از کليد New يک پروژه جديد ايجاد نماييد . همچنين در اين صفحه انواع مستندات Delphi نيز در دسترس قرار مي‌گيرند .
روي کليد New کليک کنيد .

حالا بايد نوع پروژه اي که قصد ايجاد آن را داريد ، مشخص کنيد . در Delphi  شما مي‌توانيد انواع پروژه هاي C# ، Delphi.net ،
 Delphi  و حتي پروژه هايي براي کار در شبکه اينترنت را ايجاد کنيد . در اين مجموعه ما فقط با پروژه‌هاي Delphi  کار خواهيم نمود که همان Delphi متداول مي‌باشد. پس ما هم در ساير مباحث آن را تنها Delphi اطلاق خواهيم کرد .
روي گزينه Delphi Project کليک کنيد .

بسيار خوب حالا مي‌توانيد در نماي سمت راست انواع برنامه هايي که در Delphi قابل ساخت مي‌باشند مانند برنامه‌هاي کنسول ، Dll ، Application و ... را مشاهده و انتخاب کنيد .
روي گزينه VCL Forms Application دابل کليک کنيد .

از منوهاي واقع در بالاي صفحه، براي انجام عمليات مختلـفي مانند باز كردن
و بستن‌ پروژه‌ها و ويرايش‌ آنها، ايجاد پروژه‌هاي‌ جديد و اجراي‌ آنها، استفاده‌
از ابزارهاي‌ كمكي Delphi و غيره، استفاده‌ ميشود. شما در جريان‌ آموزش‌ Delphi با اغلب‌ گزينه‌هاي‌ اين ‌منوها آشنا خواهيد شد.
  براي‌ ادامه، روي‌ كلـيد صفحه‌ بعد كلـيك‌ كنيد
 
    اگر تعداد فرمها و يونيتهاي‌ يك‌ پروژه‌ زياد باشد، براي‌ مديريت‌ نمايش‌ آنها از نوار‌ ابزار View استفاده‌ ميشود. همچنين‌ اين‌ نوار ابزار داراي‌ امكاناتي براي‌ايجاد يك‌ فرم‌ پنجره‌ جديد نيز ميباشد.  
 
    در قسمت‌ پائين‌ منوها، نوار ابزار Standard قرار دارد. نوار ‌ابزار استاندارد شامل‌ ابزارهايي براي‌ باز و بسته‌ كردن‌ پروژه‌ها و يا ذخيره آنها ميباشد.همچنين‌ از طريق ‌ابزارهاي اين‌ نوار‌ ميتوانيد فايلـي را به‌ پروژه‌
 خود اضافه‌ كرده‌ و يا از آن‌ حذف‌ نماييد.
 
    اين‌ نوار ابزار Debug است. از اين‌ نوار ابزار براي‌ اجرا يا توقف‌ اجراي‌ يك‌ پروژه و همچنين‌ اشكال‌ زدايي برنامه‌ استفاده‌ مي‌شود. در آينده‌ با اين‌
قسمت بيشتر آشنا خواهيد شد.

نوار ابزار Browser براي مرور مستندات مطالعه شده در صفحه خوش‌آمد‌گويي مورد استفاده قرار مي‌گيرد .

نوار ابزار Custom تنها شامل‌ يك‌ ابزار جهت‌ دسترسي به‌ راهنماي‌ Delphi است‌. علاوه‌ بر  اين‌ كلـيد، از طريق‌ منوي ‌ Help نيز ميتوان به‌ راهنماي‌ Delphi دسترسي پيدا كرد.

نوار ابزار Desktop براي تعيين فرم ظاهري و نحوه قرارگيري قسمتهاي مختلف محيط کار مورد استفاده قرار مي‌گيرد .

از پنجره‌Structure  براي‌ مديريت‌ فرمهاي‌ پروژه‌ و كنترلهاي‌ موجود بر روي ‌فرمها استفاده‌ ميگردد. الـبته‌ اين‌ پنجره‌ در مواقعي كه‌ تعداد فرمها و كنترلهاي‌ پروژه‌ زياد باشد، كارآيي خود را بيشتر نشان‌ خواهد داد. .در پروژه‌هاي‌ كوچك‌ مي‌‌توانيد اين‌ پنجره‌ را ببنديد.

اين‌ پنجره كه‌ Object Inspector نام‌ دارد،  از قسمتهايي است‌ كه‌ در حين‌ انجام‌ يك‌ پروژه‌ بطور مداوم‌ از آن‌ استفاده‌ خواهيد كرد. در ادامه‌، قسمت                                                                                                                  هاي‌ مختلـف ‌اين‌ پنجره‌ را به‌ شما معرفي خواهيم‌ كرد.

اين‌ لـيست‌ باز شونده‌ شامل‌ تمامي‌فرمها و كنترلـهايي است‌ كه‌ در پروژه‌ خود با آنها سر و كار داريد در مواقعي كه‌ با چند فرم‌ در حال‌ كار مي‌باشيد و فرمهاي‌ شما پر از كنترلهاي‌ گوناگون‌ است‌، با استفاده‌ از اين‌ قسمت‌ 
به‌ سادگي به‌ كنترل ‌يا فرم‌ مورد نظر دسترسي پيدا خواهيد كرد.

اين‌ برگه‌ Properties است. تمامي‌خصوصيات‌ كنترل‌ يا فرمي‌كه‌ در حال‌  حاضر انتخاب‌ شده‌ است‌، در اينجا نمايش داده ميشود. براي‌ انتخاب‌ يك‌
كنترل‌ يا فرم‌، ميتوانيد روي‌ آن‌ كلـيك‌ كنيد و يا از لـيست‌ باز شونده‌ پنجره‌ Properties ، آن‌ را انتخاب ‌نمائيد. در حال‌ حاضر، فرم‌ Form  انتخاب‌ شده‌ است‌ و برگه‌ Properties خصوصيات‌ اين ‌فرم‌ را نشان‌ ميدهد.كنترلـها و فرمها خصوصيات‌ مشترك‌ بسياري‌ دارند كه‌ در آينده‌ با اين‌ خصوصيات‌ كاملاً آشنا خواهيد شد.
  روي‌ برگه‌ Events كلـيك‌ كنيد.

برگه‌ Events  شامل‌ فهرستي از رويدادهاي‌ مربوط به‌ كنترل‌ انتخاب شده است. هنگامي‌كه‌ كاربر در هنگام استفاده از برنامه توليد شده، روي‌ يك‌ كنترل‌ عملـياتي انجام‌ ميدهد (براي مثال روي‌ يك كليد كلـيك‌ مي‌كند)، يك‌ رويداد (Event) اتفاق‌ مي‌افتد. در ادامه‌ خواهيد ديد كه ‌ميتوان‌ در پاسخ‌ به‌ هر يك‌ از اين‌ رويدادها كدنويسي كرد.

پانل Project که در اين صفحه با يک کادر قرمز مشخص شده است براي مديريت کلي پروژه و فايلهاي آن مورد استفاده قرار مي‌گيرد .

پانل  Tool Palette بدون شک مهمترين و مفيدترين پانل محيط Delphi است . اين پانل شامل انواع کنترل ها و ابزارهايي است که در توليد برنامه ها از آنها استفاده خواهيد کرد .اين کنترل ها در گروههاي مختلفي طبقه بندي شده اند تا از شلوغ شدن محيط Delphi جلوگيري شود . براي دسترسي 
به ابزارهاي گروههاي مختلف، مي‌توانيد از ميله لغزان پانل و يا کليد Categories  استفاده کنيد .

اين‌ يك‌ فرم‌ يا پنجره‌ خالـي است‌ كه‌ شما ميتوانيد به‌ ميل‌ خود آن‌ را طراحي و ويرايش‌ نموده‌ و براي‌ آن‌ كد بنويسيد. اگر در پروژه‌ خود نياز به‌ چند فرم‌ يا پنجره‌ داشته ‌باشيد، بايد فرمهاي‌ بيشتري‌ به‌ پروژه‌ خود اضافه‌ نموده‌ و سپس‌ هر فرم‌ را برحسب‌ نوع‌ استفاده‌ طراحي كرده‌ و تغيير دهيد. براي مشاهده پنجره Unit.Pas ، روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit ، كه با فلش قرمز مشخص شده است، كلـيك‌ كنيد.

از اين‌ پنجره‌ براي‌ كدنويسي استفاده‌ ميشود.توجه‌ داشته‌ باشيد كه‌ برنامه‌نويسي، فقط تايپ‌ كردن‌ كد نيست‌. بلـكه‌ تركيبي از تعريف‌ كار و سپس‌ تايپ‌ كردن‌ كد لازم براي‌ انجام ‌آن‌ كار مي‌باشد.كدهايي كه‌ در Delphi نوشته‌ مي‌شوند، در يك‌ فايل‌ متن‌ قرار مي‌گيرند. سپس مترجم (كامپايلـر) Delphi  آن‌ كد را به‌ زبان‌ ماشين‌ تبديل‌ مي‌كند تا كامپيوتر بتواند آن را بفهمد.فايل‌ متني كه‌ Delphi به‌ زبان‌ ماشين‌ تبديل‌ مي‌كند، يونيت (Unit)‌ ناميده‌
مي‌شود. روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد تا مجدداً Form را مشاهده‌ كنيد .

بسيار خوب‌، تا اين‌ قسمت‌ از آموزش‌ شما با محيط زبان‌ برنامه‌نويسي
 Delphi آشنا شديد .  حال‌ آمادگي آن‌ را داريد كه‌ به‌ شروع‌ برنامه‌ نويسي 
در Delphi بپردازيد.

Delphi طوري‌ طراحي شده‌ است‌ كه‌ تا حد امكان‌ در برنامه‌نويسي به‌ شما كمك‌ كند. براي‌  مثال‌، براي‌ ايجاد يك‌ فرم پنجره،‌ شما هيچ‌ كدي‌ نخواهيد
 نوشت 
    در اين‌ فصل‌ با روش‌ برنامه‌ نويسي گرافيكي و مالـتي مديا از طريق‌ Delphi، و همچنين‌ كار با توابع‌ API آشنا خواهيد شد.كار را با روشهاي‌ ساده‌ نمايش‌ اشكال‌ گرافيكي در Delphi شروع‌ مي‌كنيم و سپس‌ با استفاده‌ از دو كلاس‌ Tcanvas و Tbitmap كار رابگونه‌اي‌ حرفه‌اي‌ تر دنبال‌ خواهيم‌ نمود.
 
     گاهي اوقات‌، كاري‌ كه‌ بايد انجام‌ دهيد به‌ نمايش‌ يك‌ تصوير ساده‌ و يا يك‌ شكل‌ ساده‌  بر روي‌ فرم‌ خلاصه‌ ميشود. براي‌ اين‌ منظور، Delphi كنترلـهايي 
را آماده‌ كرده‌ است‌ كه‌ كار شما را بسيار ساده‌ مي كند. ما مبحث‌ گرافيك‌ در Delphi را با معرفي اين‌ كنترلـها آغاز ميكنيم‌.
 روي‌ کليد Categories كلـيك‌ كنيد.

گزينه Additional را انتخاب کنيد.

روي‌ کليد Close از پانل Project کليک کنيد.

روي‌ كنترل‌ Shape دابل‌ كلـيك‌ كنيد.
 
   مشاهده‌ ميكنيد كه‌ يك‌ مربع‌ بر روي‌ فرم‌ اضافه‌ شده‌ است. از اين‌ كنترل‌ جهت‌ رسم‌ اشكال‌ ساده‌اي‌ مانند دايره، بيضي، مربع‌ و مستطيل‌ استفاده‌
ميشود. هنگامي‌كه‌ اين‌ كنترل ‌به‌ فرم‌ اضافه‌ مي‌گردد، در حالـت‌ پيش‌ فرض‌ به‌ شكل‌ مربع‌ خواهد بود. ولـي با تنظيم ‌خاصيت‌ Shape، ميتوان‌ آن‌ را به‌ اشكال‌ ديگر نيز تبديل‌ كرد.
 روي‌ خاصيت‌ Shape كلـيك‌ كنيد.

روي‌ كلـيد لـيست‌ بازشونده‌ مقابل‌ خاصيت Shape،كلـيك‌ كنيد.
 
     در اين‌ لـيست‌ انواع‌ شكلـهايي كه‌ مي‌توان‌ به‌ كنترل‌ Shape نسبت‌ داد را مشاهده‌ مي‌كنيد. اين‌ اشكال‌ از بالا به‌ پائين‌ به‌ ترتيب‌ دايره‌، بيضي، مستطيل‌  مستطيل‌ با گوشه‌هاي‌گرد، مربع‌ با گوشه‌هاي‌ گرد و مربع‌ عادي مي‌باشند.
 روي‌ گزينه‌ StRoundRect كلـيك‌ كنيد .
 
   همچنين، كنترل‌ Shape داراي‌ خاصيتي بنام‌ Brush است. اين‌ خصوصيت‌ خود داراي‌ دو ويژگي فرعي Color و Style است‌ كه‌ به‌ ترتيب‌، براي‌ تغيير رنگ‌ زمينه‌ شكل‌ و الـگوي‌ پركردن‌ شكل ‌از آنها استفاده‌ مي‌شود. 
روي‌ علامت ‌ مثبت‌  +      واقع در كنار خاصيت‌ Brush كلـيك‌ كنيد.

در حالـت‌ پيش‌ فرض، رنگ‌ انتخاب‌ شده‌ براي‌ زمينه‌ شكل‌ سفيد و الـگوي‌
پر كردن‌ آن‌، Solid (توپر) است‌. شما ميتوانيد با استفاده‌ از خاصيت‌ Style، زمينه‌ شكل‌ را با الـگوهاي‌ مختلـف‌ پر كرده و يا آن‌ را Transparent (شفاف)‌ نماييد.در صفحه‌ بعد، ما رنگ‌ و الـگوي‌ زمينه‌ شكل‌ را تغيير مي‌دهيم‌. 
 
 كنترل‌ Shape خاصيت‌ ديگري‌ بنام‌ Pen دارد كه‌ خود شامل‌ چند ويژگي فرعي ميباشد.  با استفاده‌ از آن‌ ويژگيها ميتوانيد رنگ‌ يا ضخامت‌ كادر شكل
را تعيين‌ كنيد.
در محل‌ مشخص‌ شده‌ از ميله‌ لغزان‌ پنجره‌ Object Inspector كليك كنيد.

روي‌ علامت ‌ مثبت‌  +      واقع در كنار خاصيت‌ Pen كلـيك‌ كنيد. 
 
     در حال‌ حاضر، گزينه‌هاي‌ پيش‌ فرض‌ ويژگيهاي فرعي مربوط به‌ خاصيت‌ Pen را مشاهده‌ مي‌كنيد. در اينجا ويژگي Color براي‌ تعيين‌ رنگ‌ كادر شكل‌ استفاده‌ مي‌شود. همچنين‌، ويژگي Mode در اينجا شامل‌ گزينه‌هايي است‌ كه‌ با استفاده‌ از آنها ميتوانيد تعيين ‌كنيد كه‌ رنگهاي‌ شكل‌ چگونه‌ بر روي‌ اشكال‌ ديگر رسم‌ شود .خاصيت‌ Style، الـگوي‌ كادر شكل‌ را تعيين‌
 مي‌كند. براي‌ مثال، انتخاب‌ گزينه‌ Dot باعث‌ ميشود كه‌ كادر شكل‌ بصورت‌ نقطه‌ چين‌ ظاهر شود. و بالاخره‌ با استفاده‌ از خاصيت‌ Width ميتوانيد ضخامت ‌خط كادر شكل‌ را تنظيم‌ نماييد. در صفحه‌ بعد، ما تنظيمات‌ مربوط به‌ خاصيت‌ Pen را تغيير خواهيم‌ داد.

تا اينجا، شما با كنترل‌ Shape بطور كامل‌ آشنا شديد. در مرحله بعد، شما را با كنترل‌ ديگري‌ كه‌ براي نمايش‌ تصاوير گرافيكي از آن‌ استفاده‌ مي‌شود آشنا خواهيم‌ نمود.
 روي‌ كنترل‌ Shape كلـيك‌ كنيد.

كلـيد Delete را از صفحه كليد فشار دهيد.

روي ‌ كنترل‌ Image دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

از كنترل‌ Image براي‌ نمايش‌ يك‌ تصوير گرافيكي استفاده‌ ميشود. اين‌ كنترل‌ تصاوير گرافيكي با فرمهاي‌ jpg، jpeg، ico، emf و wmf را نمايش‌ ميدهد. شما ميتوانيد در زمان‌ طراحي با استفاده‌ از خاصيت‌ Picture اين‌ كنترل‌، يك‌ تصوير را انتخاب‌ كنيد.در صفحه‌ بعد، با استفاده‌ از اين‌
 خاصيت‌  يك‌ تصوير را Load مي‌كنيم‌.

مشاهده‌ مي‌كنيد كه‌ كنترل‌ Image يك‌ تصوير را نشان‌ ميدهد. براي‌ آنكه‌ بتوانيد تمام‌ تصوير را ببينيد، بايد كنترل‌ را به‌ اندازه‌ تصوير بزرگ‌ نماييد.
كنترل‌ Image خاصيتي بنام‌ Stretch دارد كه‌ اگر آن‌ را روي‌ مقدار  True تنظيم‌ كنيد، شكل‌ داخل‌ كنترل‌  Imageرا به‌ اندازه‌ كنترل‌ كوچك‌ مي‌كند تا كل‌ شكل‌ قابل‌ مشاهده‌ باشد.
 روي‌ كادر مقابل‌ خاصيت‌ Stretch دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

اگر بخواهيد در حين‌ اجراي‌ برنامه‌ تصويري‌ را Load كنيد، ميتوانيد از قطعه‌ كد زيراستفاده‌ كنيد: 
                            Image.Picture.LoadFromFile(File name);

در اين‌ قطعه‌ كد، Filename رشته‌اي‌ است‌ كه‌ نام‌ و آدرس‌ فايل‌ مورد نظر را تعيين ‌مي‌كند.همچنين‌ ميتوان‌ با استفاده‌ از قطعه‌ كد زير يك‌ تصوير در حال‌ نمايش‌ توسط كنترل‌ Image را در محل‌ ديگري‌ از كامپيوتر ذخيره‌ نمود: 
                                        Image.Picture.SaveToFileFilename;

تا اينجا شما با متداولـترين‌ كنترلـهاي‌ رسم‌ اشكال‌ و نمايش‌ تصاوير در Delphi آشنا شديد. در ادامه‌ ميخواهيم‌ شما را با نحوه‌ رسم‌ اشكال‌ و نمايش‌ تصاوير بطور مستقيم ‌و از طريق‌ كدنويسي آشنا نماييم‌. در صفحه‌ بعد ما يك‌ پروژه‌ جديد را براي‌ شما باز خواهيم‌ كرد كه‌ به‌ تدريج‌ به‌ يك‌ برنامه‌ نقاشي ساده‌ مشابه برنامه Paint در ويندوز تبديل‌ خواهد شد.

در اين‌ قسمت‌ از آموزش‌ و قبل‌ از شروع‌ پروژه‌ نقاشي، لازم‌ است‌ كه‌ با مفهوم‌ كلاس‌ درDelphi كمي‌آشنا شويد.كلاس‌ (Class) گروهي از فيلـدها و متدها ميباشد كه‌ با هم‌ كار ميكنند تا يك‌ عمل‌ خاص‌ برنامه‌نويسي انجام‌ شود. به‌ عنوان‌ مثال‌، Tcanvas وTBitmap  دو كلاس‌ هستند كه‌ از آنها براي‌ كارهاي‌ گرافيكي استفاده‌ خواهيم‌ كرد. اين‌ دو كلاس ‌داراي‌ خواص‌ و متدهاي‌ مختلـفي هستند كه‌ به‌ تدريج‌ با آنها آشنا خواهيم‌ شد.

در ابتداي‌ كار، فرم‌ را كمي‌تغيير ميدهيم‌ تا سريعتر به‌ مطالـب‌ اصلـي برسيم‌. در صفحه‌ بعد يك‌ آيكون‌ مناسب‌ براي ‌فرم‌ پروژه‌ در نظر گرفته‌ و خاصيت‌ Window State را روي‌ WsMaximized تنظيم‌ ميكنيم ‌تا فرم‌ در هنگام‌ اجرا، در حالـت‌ حداكثر مشاهده‌ شود.

اولـين‌ قدم‌ براي‌ انجام‌ امور گرافيكي، آنست‌ كه‌ زمينه‌اي‌ را براي‌ ترسيم‌ تعيين‌ كنيم‌. كلاس‌ Tcanvas خود داراي‌ متدها و خصوصياتي است‌ كه‌ امكان‌ ميدهند كه‌ بر روي‌ فرم ‌نقاشي كنيم‌. اما مناسبتر است‌ كه‌ ابتدا يك‌ زمينه‌ اختصاصي ساخته‌ و سپس‌ از آن ‌براي‌ انجام‌ عمل‌ ترسيم‌ استفاده‌ نماييم. ما اينكار را بوسيلـه‌ كلاس‌ TBitmap انجام‌ ميدهيم. اما قبل‌ از استفاده‌ از اين‌ كلاس، بايد متغيري‌ را از نوع‌ آن‌ كلاس‌ تعريف‌ نماييم‌.در صفحه‌ بعد ما اينكار را براي‌ شما انجام‌ خواهيم‌ داد.
 روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

مشاهده‌ ميكنيد كه‌ ما متغيري‌ بنام‌ Bitmap را از نوع‌ كلاس‌ TBitmap تعريف‌ كرده‌ايم.توجه‌ داشته‌ باشيد كه‌ هر كنترل‌ هم‌ خود نماينده‌اي‌ از يك‌ كلاس‌ مي‌باشد. بعنوان‌ مثال، ‌كنترل‌ Button، از نوع‌ كلاس‌ TButton است‌. روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

ما اولـين‌ كد خود را در رويداد Create فرم‌ خواهيم‌ نوشت‌ تا با اجراي‌ برنامه‌ و  ايجاد فرم‌، اين‌ كد اجرا شود. در صفحه‌ بعد، اين‌ كد را براي‌ شما نوشته‌ايم‌.
 روي‌ فرم‌ Form دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

در اين‌ صفحه‌، كد نوشته‌ شده‌ براي‌ رويداد OnCreate نمايش داده شده است.
در خط اول‌ كد براي‌ متغير Bitmap كه‌ قبلا تعريف‌ شد، با استفاده‌ از متد Create كه‌ متعلـق‌ به‌ كلاس‌ Tbitmap است‌، ناحيه‌اي‌ ايجاد مي‌شود.
در خط دوم‌ و سوم، پهنا و ارتفاع‌ اين‌ ناحيه‌ با توجه‌ به‌ پهنا و ارتفاع‌ فرم‌ تعيين‌ مي‌گردد.
در خط چهارم‌، با استفاده‌ ازمتد Draw از كلاس‌ TCanvas اين‌ ناحيه‌ با مختصات‌ Top و Left به‌ ترتيب‌  و  رسم‌ ميشود.توجه‌ كنيد كه‌ ما اين‌ خط از كد را براي‌ رويداد OnPaint نيز نوشته‌ايم‌. 
براي اجراي برنامه،  روي‌ كلـيد Run كلـيك‌ كنيد .

ناحيه‌ اي‌ كه‌ با رنگ‌ سفيد در فرم‌ مشاهده‌ ميكنيد، همان‌ ناحيه‌اي‌ است‌ كه‌ كد آن‌ را  در رويداد OnPaint نوشتيم‌. ما بعداً در داخل‌ اين‌ ناحيه‌، عمل‌ ترسيم‌ را انجام‌ خواهيم‌ داد.
 روي‌ كلـيد Close (كليد x) مشخص شده كلـيك‌ كنيد.

ناحيه‌ مشخص‌ شده، داراي‌ رويدادهايي كه‌ ما آنها را مي‌شناسيم‌ نيست.  براي‌ مثال،  ما در اين‌ برنامه‌ از رويدادهاي‌ OnMouseDown ، OnMouseMove و OnMouseUp بسياراستفاده‌ خواهيم‌ كرد.به‌ همين‌ دلـيل‌ يك‌ كنترل‌ Shape روي‌ اين‌ ناحيه‌ سفيد قرار ميدهيم‌ تا از رويدادهاي‌ آن‌ استفاده‌ نماييم. 
 روي‌ كلـيد  Toggle Form/Unitكلـيك‌ كنيد .

در صفحه‌ بعد، ما يك‌ كنترل‌ Shape روي‌ فرم‌ قرار داده‌ و كد مربوط به‌ اندازه‌ و محل‌ آن‌ را در رويداد  OnPaint اضافه ‌نموده‌ايم‌ و شما ميتوانيد آن‌ را مشاهده‌ كنيد.
روي‌ كلـيد  Toggle Form/Unitكلـيك‌ كنيد .

توجه كنيد كه ما مختصات‌ Top و Left و اندازه‌هاي‌ Width و Height كنترل‌ Shape را متناسب‌ با محدوده‌ Bitmap اختيار كرده‌ايم‌.
 روي‌ كلـيد Run كلـيك‌ كنيد.

پس‌ از بررسي برنامه‌ اجرا شده‌، با استفاده‌ از كلـيد Close (كليد x) آن‌ را ببنديد.

برنامه‌ نقاشي ما به‌ منو نياز دارد. در برنامه‌هايي كه‌ نياز است‌ كنترلـها در محل ‌دقيقي قرار بگيرند، بهتر است‌ منوها را از ابتداي‌ كار طراحي كنيم‌.چون‌ افزودن ‌منو در اواسط يا پايان‌ كار ممكن‌ است‌ موجب‌ جابجا شدن‌ كنترلـهاي‌ روي‌ فرم‌ شود. از آنجا كه‌ روش ايجاد منوها را در فصلـهاي‌ گذشته‌ فرا
گرفتيد و براي‌ آنكه‌ وقت‌ خود را صرف‌ آموختن‌ مطالـب‌ جديد كنيم‌، ما خودمان‌ منوهاي‌ اين‌ برنامه‌ را براي‌ شما خواهيم‌ ساخت‌ و شما ميتوانيد اين‌ منوها را در صفحه‌ بعد مشاهده‌ كنيد.

براي شروع، اولـين‌ ابزار (كه‌ براي‌ ترسيم‌ خطوط راست‌ از آن‌ استفاده خواهد شد) را ايجاد خواهيم‌ كرد. مانند ساير برنامه‌هاي‌ نقاشي و ترسيم‌، ما كلـيدي‌ را در كنار صفحه‌ تعبيه‌ مي‌كنيم‌ تا كاربر بتواند با كلـيك‌ بر‌ روي‌ آن‌، ابزار رسم‌ خط را انتخاب‌ كند. براي‌ اين منظور، از كنترل‌  BitBtn استفاده‌ خواهيم‌ نمود و براي‌ زيبايي بيشتر، اين‌ دكمه‌ها را بر روي‌ كنترل‌ Panel قرار خواهيم‌ داد.
 روي‌ كنترل‌ Panel دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

ما Panel اضافه‌ شده‌ را در محل‌ مناسب‌ آن‌ قرار داده‌ايم. بياد داريد كه‌ اگر در هنگامي‌كه‌ كنترل‌ Panel در حالـت‌ انتخاب‌ شده‌ قرار دارد، كنترل‌ جديدي‌ را بر روي‌ آن‌ اضافه ‌كنيم‌، از آن‌ به‌ بعد آن‌ كنترل‌ جديد در داخل‌ كنترل‌ Panel خواهد بود و با جابجايي Panel، آن‌ كنترل‌ هم‌ جابجا خواهد شد. 
روي‌ گروه کنترلهاي‌ Additional كلـيك‌ كنيد.

روي‌ كنترل‌ BitBtn دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

اين‌ يك‌ كنترل‌ BitBtn است‌. توانايي اين‌ كنترل‌ در آن است كه‌ ميتواند علاوه‌ بر عنوان‌ روي‌ كلـيد، يك‌ تصوير گرافيكي را نيز بر روي‌ خود نمايش‌
دهد. براي‌ تخصيص‌ يك‌ تصويرگرافيكي به‌ اين‌ كلـيد، ميتوانيد از خاصيت‌ Glyph اين‌ كنترل‌ استفاده‌ كنيد. روش‌استفاده‌ از اين‌ خاصيت‌، مانند نحوه‌ استفاده‌ از خاصيت‌ Bitmap در كنترل‌Image است‌ كه‌ قبلا با آن‌ آشنا شديد.
 روي‌ خاصيت‌ Kind كلـيك‌ كنيد.

روي‌ كلـيد لـيست‌ باز شونده‌ مقابل خاصيت Kind‌ كلـيك‌ كنيد .

Delphi براي‌ كنترل‌ BitBtn چند شكل‌ از پيش‌ تعريف‌ شده‌ در نظر گرفته‌ است‌ كه‌ ميتوانيد آنها را در اين‌ لـيست‌ مشاهده‌ كنيد. استفاده‌ از اين‌ نمونه‌هاي‌ از پيش‌ تعريف‌ شده‌، در مواقعي كه‌ بخواهيد از كنترل‌ BitBtn به‌ عنوان‌ دكمه‌هاي‌ متداول‌ در ويندوز مانند OK، Cancel و … استفاده‌ كنيد، مي‌تواند بسيار مفيد باشد. اگر بخواهيد از يك ‌تصوير گرافيكي به‌ جز تصاوير اين‌ لـيست‌ استفاده‌ كنيد، بايد از اين‌ لـيست‌ گزينه‌  bkCustomرا انتخاب‌ نماييد.
 روي‌ گزينه‌ bkCustom كلـيك‌ كنيد.

با استفاده‌ از خاصيت‌ Layout ميتوانيد محل‌ قرار گيري‌ تصوير گرافيكي
 را روي‌ كنترل  BitBtnتعيين‌ كنيد. ما در پروژه‌ نقاشي، تصاوير گرافيكي را در سمت‌ چپ‌ كلـيد قرار خواهيم‌ داد. در صفحه‌ بعد ميتوانيد تصوير اضافه‌ شده‌ را ببينيد.

ملاحظه‌ ميكنيد كه‌ ما يك‌ تصوير مناسب‌ براي‌ كنترل‌ BitBtn انتخاب‌ كرده‌ و عنوان‌  آن‌ را به‌ Line تغيير داده‌ايم. در صفحه‌ بعد، ما اين‌ كنترل‌ را به‌ محل‌ مناسب ‌روي‌ Panel منتقل‌ نموده‌ و چند كنترل‌ BitBtn ديگر را نيز به‌ Panel اضافه‌ خواهيم كرد‌.

روش‌ كار به‌ اين‌ صورت‌ است‌ كه‌ متغيري‌ از نوع‌ Integer تعريف‌ مي‌كنيم‌. بصورتي‌ كه‌ با كلـيك‌ بر روي‌ ابزار Line، اين‌ متغير به‌  و با كلـيك‌ روي‌ ابزار Freehand، به‌  والـي آخر تنظيم‌ شود. در نهايت‌ با توجه‌ به‌ مقدار ذخيره‌ شده‌ در متغير، عمل‌ رسم‌ را با استفاده‌ از كد مربوط به‌ ابزار انتخاب‌
شده‌، انجام‌ ميدهيم‌. ما خودمان‌ اين‌متغير را بنام‌ Tools تعريف‌ كرده‌ و كد لازم‌ را براي‌ ست كردن‌ آن‌ نوشته‌ايم‌.
 روي‌ كلـيد Line دابل‌ كلـيد كنيد.

بسيارخوب، ما كد  لازم براي ست‌ كردن‌ متغير را براي‌ كلـيد Line و سه‌ كلـيد ديگر نوشتيم. حالا بايد به‌ عمل‌ ترسيم‌ خط بپردازيم‌. ما براي‌ رسم‌ خط از دو رويداد  OnMouseDownو OnMouseMove كنترل‌ Shape استفاده‌ خواهيم‌ كرد.
 روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

روي‌ كنترل‌ Shape كلـيك‌ كنيد.

روي برگه‌  Events كليك نماييد.

براي‌ رسم‌ خط، ابتدا در رويداد OnMouseDown ، مختصات‌ X و Y نقطه‌اي‌ كه‌ دكمه‌ ماوس‌  فشرده‌ ميشود را در دو متغير به نامهاي‌ OldX و OldY كه‌ ما قبلا آنها را از نوع‌ Integer تعريف‌ كرده‌ايم‌، ذخيره‌ مي‌كنيم. سپس‌ با استفاده‌ از رويداد OnMouseMove خط را از مختصات‌ ذخيره‌ شده‌ در OldX و OldY تا مختصات‌ جاري‌ ماوس‌ رسم‌ مي‌كنيم‌. 
روي‌ كادر مقابل‌ رويداد OnMouseDown دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

در اينجا ما كد لازم‌ را براي‌ شما نوشته‌ايم. در دو خط اول،‌ مقادير   X و Y كه‌ توسط رويداد OnMouseDown در اختيار برنامه‌ قرار ميگيرد، درمتغيرهاي‌ OldX و OldY ذخيره‌ ميشوند. در خط بعد، با استفاده‌ ازمتد MoveTo، مختصات‌ فعلـي روي‌ پرده‌ نقاشي، برابر با مختصات‌ محلـي كه‌ عمل‌ MouseDown انجام‌ گرفته‌ قرار داده‌ ميشود. مشاهده‌ ميكنيد كه‌ كلاس‌ Canvas، توسط Bitmap كه‌ خود ازكلاس‌ TBitmap است، مورد استفاده‌ قرار گرفته‌ است‌.
 روي‌ رويداد OnMouseMove دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

در اينجا براي‌ تشخيص‌ اينكه‌ در متغير Tools مقدار مربوط به‌ كدام‌ ابزار ذخيره‌ شده‌ است، از ساختار Case استفاده‌ كرده‌ايم. اگر مقدار اين‌ متغير برابر  باشد، مشخص‌ ميشود كه‌ ابزار Line  انتخاب‌ شده‌ است‌. بنابراين‌ قطعه‌ كد مربوط به‌ رسم‌ خط اجرا خواهد شد.

در برنامه‌ نقاشي، خط بايد تنها زماني رسم‌ شود كه‌ بعد از فشردن‌ دكمه
چپ‌ ماوس ‌براي‌ انتخاب‌ مبدا خط، اين‌ دكمه‌ در حالـت‌ فشرده‌ باقي بماند. بنابراين‌ در خط اول ‌كد مربوط به‌ عمل‌ رسم‌ خط (يعني بلـوك‌ كد مربوط به‌ اولـين Case )، توسط ساختار شرطي چك‌ مي‌شود كه‌ آيا دكمه‌ چپ‌ ماوس‌ در‌ حالـت‌ فشرده‌ شده‌ است‌ يا خير. اين‌ آزمايش از طريق ‌عبارت
 SSLeft In Shift صورت‌ مي‌گيرد. SSLeft، نام‌ ثابتي است‌ كه‌ نشاندهنده‌ كلـيد چپ‌ ماوس‌ است.‌ Shift هم‌ متغيري‌ است‌ كه‌ توسط رويدادهاي‌ OnMouseDown، OnMouseMove و OnMouseUp برگردانده‌ ميشود و نشاندهنده‌ وضعيت‌ دكمه چپ، مياني و راست‌ ماوس و نيز عمل دابل‌ كلـيك‌ ماوس‌ و كلـيدهاي‌ Shift، Ctrl و Alt از صفحه‌ كلـيدميباشد. در مجموع‌، عبارت‌ SSLeft in Shift زماني مقدار True را برميگرداند كه‌كلـيد سمت‌ چپ‌ ماوس‌ فشرده‌ شده‌ باشد.

در اين‌ دو خط كد، رنگ‌ و مد قلـم‌ مربوط به‌ كلاس‌ Bitmap تعيين‌ ميشود. براي‌ اين‌ منظور از خاصيتهاي‌ Color و Mode استفاده‌ شده‌ است‌ كه‌ قبلا در هنگام‌ كار با كنترل ‌Shape در ابتداي‌ همين‌ فصل‌ آشنا شديد. توجه‌ كنيد كه‌ ما مقادير Color و Mode را براي‌ خاصيت‌ Pen تنظيم‌ كرده‌ايم‌ كه‌ اين‌ خاصيت از ويژگيهاي مربوط به‌ Canvas است‌ كه ‌خود، خاصيتي مربوط به‌ كلاس‌ Tbitmap به حساب مىآيد. دقت‌ كنيد كه‌ اين‌ خاصيتها كه‌ به‌ دنبال‌هم‌ آمده‌اند، مشابه‌ همان‌ خواصي هستند كه‌ در برگه‌ Properties در سمت‌ چپ‌ خود داراي‌ علامت‌  مثبت  +   هستند.

در اين‌ قسمت‌ از كد، ابتدا خطي از مختصات‌ جاري‌ تا نقطه‌ OldX,OldY رسم‌ ميشود. به‌ خاطر داريد كه‌ متغيرهاي‌ OldX و OldY را در رويداد OnMuseDown با مقادير X,Y موقعيت‌ MouseDown مقداردهي كرديم. يكي از ويژگيهاي‌ متد LineTo آنست‌ كه‌ علاوه‌ بر رسم‌ خط از
 موقعيت‌ فعلـي تا محل‌ X,Y تعيين‌ شده‌ براي‌ اين‌ متد، موقعيت‌ جاري‌ را نيزبه‌ محل‌ انتهاي‌ خط رسم‌ شده‌ (يعني X,Y )تغيير ميدهد. بنابراين‌ با هر بار حركت‌ ماوس، ‌ابتدا خطي از موقعيت‌ فعلـي كه‌ محل‌ X,Y رويداد OnMouseMove است‌ تا محل‌OldX,OldY رسم‌ شده‌ و خط رسم‌ شده‌ در رويداد OnMouseMove قبلـي را با رسم‌ يك‌ خط جديد روي‌ آن‌ و با توجه‌ به‌ اينكه‌ Mode انتخاب‌ شده‌ براي‌ Pen، حالـت‌ XOR است‌، پاك‌ ميكند. همچنين‌ موقعيت‌ جاري‌ به‌ محل‌ OldX,OldY بازميگردد. در خط كد بعدي‌، خطي از موقعيت ‌جاري‌ كه‌ حالا OldX,OldY است، تا محل‌ X,Y جديد رويداد  OnMouseMove رسم‌ ميشود. اين‌ عملـيات‌ با هر بار رويداد OnMuseMove تكرار ميشود.

مجدداً ذكر اين‌ نكته‌ ضروري‌ است‌ كه‌ آنچه‌ كه‌ تا كنون‌ رسم‌ شده‌، روي‌ پرده‌Bitmap  ترسيم‌ شده‌ است. براي‌ اينكه‌ اين‌ پرده‌ نمايش‌ داده‌ شود، از متد Draw كلاس ‌Canvas  استفاده‌ ميشود. پس‌ هر بار كه‌ تغييري‌ در  شكل‌ ترسيمي‌ايجاد شود، بايد پرده ‌Bitmap  توسط متد Draw نمايش‌ داده‌ شود تا تغييرات‌ قابل‌ رويت‌ شوند. در صفحات‌ بعد، ما كد مربوط به‌ كلـيدهاي‌ ديگر را نيز به‌ شما نشان‌ خواهيم‌ داد.

كد مربوط به‌ ابزار Freehand بسيار ساده‌ است. ابتدا خطي تا محل X,Y رسم‌ ميشود. هر بار كه‌ خط رسم‌ ميشود، موقعيت‌ فعلـي به‌ X,Y تغيير مي‌يابد. در واقع‌، اين‌ ويژگي خاصيت‌ LineTo است. سپس‌ هنگامي‌كه‌ عمل‌ MouseMove انجام‌ ميشود، مجددا كد اجرا شده‌ و خطي از X,Y قديم‌ كه‌ موقعيت‌ فعلـي را تشكيل‌ مي‌دهند به‌ X,Y جديد كه‌ توسط رويداد OnMouseMove به دست‌ مي‌آيد، رسم‌ ميشود و به‌ همين‌ ترتيب‌ نقاطي كه‌ ماوس‌ از روي‌ آنها عبور ميكند، بهم‌ متصل‌ مي‌شوند. الـبته‌ تا زماني كه‌ دكمه چپ‌ ماوس ‌فشره‌ شده‌ باشد. توسط خط بعدي كد، اين‌ تغييرات‌ نمايش
داده ميشوند. 
در محل‌ مشخص‌ شده‌ از ميلـه‌ لـغزان‌ كنار پنجره‌ كد كلـيك‌ كنيد.

در اين‌ قسمت‌، كد مربوط به‌ ابزار رسم‌ مستطيل‌ را مشاهده‌ ميكنيد. اين‌ كد  مشابه‌ كد ابزار رسم‌ خط ميباشد. با اين‌ تفاوت‌ كه‌ به‌ جاي‌ استفاده‌ از متد LineTo، از متد Rectangle استفاده‌ شده‌ است‌ كه‌ وظيفه‌ رسم‌ مستطيل‌ را بر عهده‌ دارد. همچنين‌ در اولـين‌ خط از كد مربوط به‌ ابزار رسم‌ مستطيل‌،
از خاصيت‌ Style مربوط به‌ خاصيت‌ Brush كلاس‌ Canvas استفاده‌ شده‌ است‌. (شما با خاصيت‌ Style و Brush در ابتداي‌ همين‌ فصل‌ آشنا شده‌ايد.) در انتهاي‌ كد نيز مقادير فعلـي مختصات‌ X,Y در دو متغير كه‌ ما آنها را بنامهاي‌ OldX,OldY تعريف‌ كرده‌ايم، ذخيره‌ ميشوند. اين‌ متغيرها
براي‌ رسم ‌مستطيلـهاي‌ سفيد كاربرد دارند. اين‌ دو متغير نيز بايد
 مانند متغيرهاي‌ OldX,OldY، در رويداد OnMouseDown برابر X,Y جاري‌ شوند. براي‌ اين‌ كار، بايد قطعه‌ كد
OldX:=X;                                                                            
OldY:=Y;                                                                            
را به‌ كد اين‌ قسمت‌ اضافه‌ كنيد.
 در محل‌ مشخص‌ شده‌ از ميلـه‌ لـغزان‌ پنجره‌ كد كلـيك‌ نماييد .

اين‌ كد مربوط به‌ كلـيد رسم‌ بيضي است. در حقيقت اين‌ كد همان‌ كد مربوط به‌ كلـيد رسم ‌مستطيل‌ است، با اين‌ تفاوت‌ كه‌ در اينجا به جاي‌ استفاده‌ از متد Rectangle، از متد Ellipse استفاده‌ شده‌ است‌ كه‌ براي‌ رسم‌ بيضي و دايره‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد.
 روي‌ كادر مقابل‌ رويداد OnMouseUp واقع در برگه‌ Events ،
دابل‌ كلـيك‌ كنيد .

در اينجا كد مربوط به‌ درج‌ متن‌ در داخل‌ محيط ترسيم‌ را مشاهده‌ مي‌كنيد.
در اين‌ كد ابتدا مختصات‌ X,Y محل‌ رويداد  MouseUp، در دو متغير كه‌ قبلاً بنامهاي ‌TextX,TextY تعريف‌ كرده‌ايم‌، ذخيره‌ ميشوند.درخط سوم‌،
از تابع‌ InputBox استفاده‌ شده‌ است. اين‌ تابع‌ پنجره‌اي‌ براي‌ دريافت‌ يك‌ ورودي‌ متن‌ را فراهم‌ مي‌كند. ما مقدار برگشتي اين‌ تابع‌ كه‌ همان‌ متن‌ تايپ‌ شده‌ توسط كاربر است‌ را در داخل‌ يك‌ متغير به نام ‌Strtext ذخيره‌ كرده‌ايم‌. در خط چهارم، اين‌ رشته‌ با استفاده‌ از متد TextOut در مختصات‌ ذخيره‌ شده‌ و در TextX,TextY نمايش‌ داده‌ ميشود. در آخر هم‌ اين‌ تغييرات‌ در پرده‌ Bitmap، توسط متد Draw به‌ نمايش‌ در مي‌آيد.
 روي‌ كلـيد Toggle From/Unit كلـيك‌ كنيد.

روي‌ كلـيد Clear، كه با فلش قرمز مشخص شده است، دابل‌ كلـيك
 كنيد .

شما كد مربوط به‌ كلـيد Clear را قبلا هم‌ ديده‌ايد. در اين‌ كد، تنها يك‌ محدوده‌ جديد براي‌ عمل‌ ترسيم‌ ايجاد ميشود. ما از اين‌ كد در آيتم‌ New واقع‌ در منوي‌ File نيزاستفاده‌ خواهيم‌ كرد.
 روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

در اين صفحه ما دو کنترل پنجره گفتگوي Open و Save را نيز به پروژه خود اضافه کرده ايم و در اين‌ قسمت‌، به‌ فعال‌ كردن‌ آيتمهاي‌ منو خواهيم‌ پرداخت. چون‌ كد مربوط به‌ آيتم  New، همانطور كه‌ در صفحه‌ قبل‌ ذكر شد با كد مربوط به‌ كلـيد Clear يكي است‌، از تكرار توضيح‌ در مورد آن‌ خودداري  ميكنيم. همچنين‌،  از آنجا كه‌ با روش ايجاد فرم‌ About  
   يكي ديگر از مباحث بسيار مهم در بانكهاي اطلاعاتي, توليد گزارش
(Report ) مي‌باشد . درواقع يك برنامه داراي  Database هيچگاه بدون ارائه روشي براي مشاهده و چاپ اطلاعات كامل نيست. درطي اين فصل، براي كامل شدن برنامه دفترچه تلفن, امكانات مشاهده و چاپ گزارش را به آن
اضافه خواهيم كرد.

لازم به ذكر است كه امكانات گزارش گيري درنگارش  نرم‌افزار Delphi, بطور كامل نسبت به نسخه‌هاي قبل از نسخه  آن متفاوت است. اگر شما از نسخه‌هاي قبل از  استفاده مي‌كنيد، براي آموزش نحوه گزارش گيري در اين نسخه‌ها مي‌توانيد به CD آموزش Delphi محصول شركت انياك مراجعه كنيد.

Delphi  براي ايجاد و طراحي يك گزارش, يك برنامه جانبي بسيار
قدرتمند بنام Rave را آماده كرده است كه اين برنامه از داخل Delphi قابل
 اجرا و استفاده مي‌باشد. براي اجراي برنامه Rave، ميتوانيد از منوي Tools گزينه Rave Designer را انتخاب نموده ويا از گروه کنترل هاي Rave استفاده كنيد. در اينجا ما از روش دوم استفاده مي‌كنيم. 
روي كليد مشخص شده كليك كنيد.

روي برگه Rave، كه توسط فلش قرمز مشخص شده است، كليك كنيد. 
 
  براي ايجاد گزارش از اطلاعات موجود در يك بانك اطلاعاتي، درابتدا لازم
 است كه بين گزارشي كه قصد طراحي آن را داريد و بانك اطلاعاتي مورد نظر خود يك ارتباط برقرار نماييد. چهار عنصر مشخص شده در برگه Rave جهت برقراري ارتباط به كار ميروند. البته نحوه اين ارتباط بستگي به آن دارد كه برنامه شما چطور به بانك اطلاعاتي متصل شده است. به عنوان مثال، دراينجا ما با استفاده از عنصر Table به بانك اطلاعاتي متصل شده‌ايم. به همين 
دليل براي برقراري ارتباط ميان گزارش و بانك اطلاعاتي، از عنصر
Ru Table Cannection  استفاده مي‌نماييم .
روي كنترل Ru Table Cannection دابل كليك كنيد.
 
  ما كنترل Ru Table Cannection را در محل مناسب قرار داده‌ايم.
توجه داشته باشيد كه اين كنترل در زمان اجرا قابل مشاهده نمي‌باشد. مهمترين خاصيت كنترل Ru Table Cannection , خاصيت Table مي‌باشد كه با استفاده از اين خاصيت مي‌توان به كنترل متصل به بانك اطلاعاتي دسترسي پيدا نموده و بدين وسيله بين گزارش و بانك اطلاعاتي ارتباط برقرار نمود. 
روي خاصيت Table كليك كنيد.

روي كليد ليست بازشونده مقابل خاصيت Table، كه با فلش قرمز مشخص شده است، كليك كنيد.
 
  مشاهده مي‌كنيدكه Delphi كنترل Table موجود در فرم را يافته و نام آنرا در ليست نشان مي‌دهد. به ياد داريد كه قبلاً از كنترل Table  براي اتصال به بانك اطلاعاتي استفاده نموديد. 
از ليست باز شده، روي گزينه Table كليك كنيد.
 
    شما با انتخاب گزينه Table , كنترل Ru Table Connection را به طور غير مستقيم  (با استفاده از كنترل Table  ) به بانك اطلاعاتي متصل نموديد. حالا مي‌توانيم طراحي گزارش مورد نظر خود را شروع كنيم. براي
 اين كار از برنامه Rave كه همراه با Delphi    عرضه مي‌شود استفاده خواهيم كرد.
منوي Tools را باز كنيد .

گزينه Rave Reports Designer را انتخاب نماييد.

اين محيط برنامه Rave Reports است. پيش از شروع طراحي، بهتر است با قسمتهاي مختلف اين برنامه كمي‌آشنا شويم.

اين قسمت شامل ابزارهايي براي مديريت پروژه گزارش و همچنين تعيين نحوه نمايش محيط طراحي گزارش ميباشد . به عنوان مثال، در اين قسمت مي‌توانيد صفحات جديدي به گزارش خود اضافه كنيد.

اين قسمت شامل تمام ابزارهايي است كه براي طراحي ظاهر گزارش خود به آنها نياز خواهيد داشت. از جمله ميتوان به  ابزارهاي نمايش اطلاعات و ابزار مورد نياز براي پيكر‌بندي و ويرايش گزارش اشاره كرد.
روي هر يك از برگه‌هاي مشخص شده در كادر قرمز كليك كنيد تا ضمن مشاهده محتويات آنها،  اطلاعات بيشتري بدست آوريد. براي ادامه ميتوانيد به صفحه بعد برويد.

در پنجره Rave Project ،كليات پروژه به صورت يك نماي درختي ديده ميشود. اين مسأله به شما كمك مي‌كند كه به سادگي متوجه شويد گزارش
شما شامل چند صفحه طراحي شده بوده و در هر صفحه چه قسمتهايي وجود دارند و به اين شكل به آنها دسترسي پيدا نماييد.

اين قسمت، محيط كاري يا طراحي Rave Report مي‌باشد و شما گزارش را در اين قسمت طراحي مي‌كنيد. در حالت پيش فرض،  Rave Reports يك صفحه خالي براي طراحي آماده نموده است و شما بر اساس نياز خود مي‌توانيد صفحات ديگري  را نيز به آن اضافه نماييد.

هر يك از صفحات گزارش و عناصري كه روي صفحه قرار مي‌گيرند، مانند ساير كنترلهاي Delphi داراي خصوصياتي هستند كه با استفاده از آنها ميتوانيد گزارش مورد نياز خود را طراحي نماييد. براي دسترسي به اين خصوصيات كافي است كه روي عنصر مورد نياز خود در صفحه طراحي كليك نموده و يا در پنجره Rave Project واقع در سمت راست صفحه طراحي عنصر مورد نظر خود را انتخاب كنيد تا خصوصيات آن عنصر در پنجره سمت چپ صفحه طراحي نشان داده شوند.

و حالا كه با قسمتهاي مختلف برنامه Rave Reports آشنا شديد، آمادگي لازم براي آغاز طراحي گزارش را  داريد. به عنوان اولين قدم، لازم است
كنترلي كه براي برقراري ارتباط بين گزارش و بانك اطلاعاتي روي فرم قرار داده بوديد را به پروژه گزارش خود معرفي كنيد. براي اين منظور از پنجره Data Connection استفاده مي‌شود.
روي كليد Object  New Data، كه توسط فلش قرمز مشخص شده است، كليك كنيد.

در اين پنجره اين امكان وجود دارد كه مستقيماً به بانك اطلاعاتي مورد نظر خود دسترسي پيدا نموده و يا كنترل رابط موجود بر روي فرم را به عنوان يك واسطه براي دسترسي به بانك اطلاعاتي انتخاب نماييد. به ياد داريد كه ما يك كنترل واسط (Ru Table Connection )  را روي فرم دفترچه تلفن
قرار داديم. پس براي دسترسي گزارش به بانك اطلاعاتي، از همان كنترل
واسط استفاده مي‌كنيم.
روي گزينه Direct Data View دابل كليك كنيد.

در اينجا برنامه Rave Reports بطور خودكار كنترل واسط موجود در برنامه، يعني Ru Table Connection را پيدا كرده و آن را نمايش داده است. حال كافي است روي كليد Finish كليك كنيد تا عمل انجام شده تاييد گردد.

در حال حاضر، گزارش شما با بانك اطلاعاتي مرتبط شده است. در واقع شما
با طي اين مراحل يك عنصر به نام Data View ايجاد كرديد كه در پنجره Rave Project قابل مشاهده است.
روي علامت مثبت  +  واقع در كنار عنصر Data View از پنجره
Rave Project كليك كنيد.

عنصر Data View شامل تمام فيلدهايي است كه دربانك اطلاعاتي مرتبط شده وجود دارند. پس از ايجادData View  مي‌توانيد از فيلدهاي موجود در آن، در گزارش خود استفاده نماييد. توجه كنيد كه ممكن است هرگزارش
شامل چندين Data View  باشد كه هر كدام به يك جدول (Table) از بانك اطلاعاتي مرتبط هستند و به اين ترتيب، گزارشي تهيه كنيد كه اطلاعات چند جدول مجزا را نمايش مي‌دهد. در ادامه ما با استفاده از Data View ايجاد شده، گزارش خود را تكميل خواهيم نمود. 
روي برگه Standard كليك كنيد .

همانطور كه قبلاً آموختيد، اين برگه شامل كنترلهايي است كه بطور ثابت
 روي گزارش قرار گرفته‌اند و توانايي اتصال به بانك اطلاعاتي را ندارند.
در اينجا ما قصد داريم يك فايل گرافيكي مربوط به سربرگ شركت را كه قبلاً طراحي نموده‌ايم به بالاي گزارش خود اضافه كنيم. با اينكار، سربرگ در تمام صفحات گزارش در بالاي صفحه مشاهده خواهد شد.
روي كنترل Bitmap كليك كنيد.

درمحل مشخص شده توسط فلش قرمز كليك كنيد.

مشاهده مي‌كنيد كه كنترل Bitmap روي فرم گزارش قرار گرفته است. حالا كافي است كه فايل گرافيكي مورد نظر را در آن قرار دهيم.
روي خاصيت Image كليك كنيد.

روي كليد مشخص شده در مقابل خاصيت Image كليك كنيد.

روي كليد Open كليك كنيد .

روي فايل header.bmp دابل كليك كنيد.

روي كليد Open كليك كنيد .

مي‌بينيد كه كنترل Bitmap فايل گرافيكي انتخاب شده را نمايش مي‌دهد. در صفحه بعد، ما ابعاد كنترل Bitmap را به اندازه مناسب تغيير خواهيم داد.

پس از طراحي سربرگ گزارش، نوبت به نمايش اطلاعات موجود در بانك اطلاعاتي است. Rave Reports براي نمايش اطلاعات موجود در بانك اطلاعاتي كنترلهايي را آماده كرده که در برگه Report قرار گرفته‌اند.
روي برگه Report كليك كنيد .

براي نمايش اطلاعات موجود در بانك اطلاعاتي دراولين قدم بايد محدوده‌اي
 را براي نمايش اطلاعات ايجاد مي‌كنيم تا اطلاعات ركوردها در اين محدوده نشان داده شوند. تعيين اين محدوده به اين دليل است كه هر كنترل غير از اين كه مستقيماً روي گزارش قرار گيرد، در تمام صفحات گزارش تكرار
خواهد شد. براي مثال، اگر گزارشي كه از يك بانك اطلاعاتي تهيه ميشود چند صفحه شود، كنترل در تمامي ‌اين صفحات و در بالاي صفحه مشاهده خواهد شد.
روي كنترل Region كليك كنيد .

درمحل مشخص شده توسط فلش قرمز كليك كنيد.

مشاهده مي‌كنيد كه كنترل Region روي گزارش قرار گرفته است.
اين كنترل در زمان اجراي گزارش مشاهده نخواهد شد و فقط جهت تعيين محدوده ساير اطلاعاتي كه نمي‌خواهيم تكرار شوند به كار مي‌رود. در صفحه بعد، ما ضمن تغيير ابعاد كنترل Region به اندازه مناسب, ميزان بزرگنمايي گزارش را نيز تغيير مي‌دهيم. شما مي‌توانيد براي تغيير بزرگنمايي گزارش از منوي Zoom استفاده نماييد.

به اين ترتيب، ما محدوده مورد نظر را را تعيين نموده‌ايم و مي‌توانيم
كنترلهاي مورد نظر خود را در اين محدوده قرار دهيم. Delphi براي قرار دادن اطلاعات بر روي اين محدوده، كنترلهاي خاصي را فراهم كرده كه
 با استفاده از آنها مي‌توانيد اطلاعاتي را كه مي‌خواهيد بر روي محدوده تعيين شده قرار دهيد, طبقه‌بندي نماييد.
روي كنترل Band كليك كنيد.

در محدوده مشخص شده توسط كادر قرمز كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده مي‌كنيد كنترل Band بطور خودكار در بالاي محدوده جاي گرفته است .ما از اين قسمت براي نمايش يك عنوان براي گزارش
 استفاده خواهيم نمود. در صفحه بعد، ما ارتفاع اين كنترل را به اندازه مناسب تغيير خواهيم داد.

براي نمايش متون ثابت, Rave Reports كنترل خاصي بنام Text را آماده كرده است كه در برگه Standard قرار گرفته است. ما نيز براي نشان دادن عنوان گزارش از اين كنترل استفاده خواهيم نمود. 
روي برگه Standard كليك كنيد .

روي كنترل Text كليك كنيد .

در محل مشخص شده از كنترل Band كليك كنيد.

مشاهده مي‌كنيد كه كنترل Text در داخل كنترل Band قرار گرفته است.  در صفحه بعد ما نوع اندازه قلم كنترل Text را با استفاده از خاصيت Font  به صورت مناسب تغيير خواهيم داد.

در اينجا اندازه و نوع قلم كنترل Text به مقادير مناسب تنظيم شده‌اند. ذكر اين نكته ضروري است كه انجام اين تغييرات از طريق برگه Font نيز امكانپذير مي‌باشد.

كنترل Text خاصيتي بنام Text دارد كه از طريق آن ميتوان متن نمايش داده شده توسط كنترل را تعيين نمود. در صفحه بعد ما با استفاده از اين خاصيت متن نمايش داده شده را تغيير خواهيم داد .

اكنون كار تعيين عنوان گزارش تمام شده است. حال بايد براي هر يك از ستونهاي اطلاعاتي كه قرار است نمايش دهيم, يك سرستون تعبيه نمائيم. از آنجايي كه اين سرستونها نيز در گزارش ثابت مي‌باشند, پس روش افزودن آنها مانند مراحل افزودن عنوان گزارش مي‌باشد. يعني دراينجا هم كافيست كه يك كنترل Band به محدوده مورد نظر اضافه كرده و براي هر سرستون، يك كنترل Text مورد نياز را به محدوده اضافه كنيم.

در اينجا كار طراحي سرستونها نيز به اتمام رسيده و مي‌‌توانيم به طراحي آن قسمت از گزارش كه وظيفه نمايش داده‌‌هاي بانك اطلاعاتي را دارد بپردازيم. روش كار در اين مرحله، دقيقاً مانند طراحي عنوان گزار
در اين فصل قصد داريم نحوه ساخت Setup يا برنامه نصب براي برنامه هايي که نوشته ايد را به شما آموزش دهيم. ابزاري که براي اين منظور به همراه دلفي عرضه مي شود،  Install Shield Express نام دارد. توجه کنيد که اين برنامه به همراه دلفي نصب نمي شود و شما بايد خودتان از داخل CD دلفي آن را نصب کنيد.
 
بسياري از برنامه هايي که توسط دلفي طراحي و پياده سازي مي شوند، به تنهايي بر روي کامپيوتر قابل اجرا بوده و به غير از فايلهايي که در Windows موجود است به فايلهاي خارجي ديگري نيازي ندارند. در واقع اين برنامه ها تنها شامل يک فايل اجرايي هستند که در تمامي Windows ها مي توانند اجرا شوند و در نتيجه نيازي به ايجاد Setup براي آنها نمي باشد. برنامه هاي ماشين حساب و Notepad که در اين CD آنها را طراحي کرده‌ايد، از آن جمله‌اند.

در اين جا ما فرض مي کنيم برنامه اي نوشته ايم که شامل يک فايل اجرايي و چند فايل گرافيکي (Picture )، متني ( Text) و صوتي ( Wave) مي باشد که در قسمتهاي مختلف برنامه از آنها استفاده مي شود. در ادامه ما قصد داريم براي اين برنامه خود يک Setup بسازيم.
روي کليد Start  کليک کنيد.

روي گزينه All Programs کليک کنيد.

منوي فرعي Installshield را باز کنيد.

از منوي باز شده روي گزينه Express کليک کنيد.
 
بسيار خوب، برنامه Installshield اجرا شده است و شما در حال حاضر صفحه خوشآمدگويي آن را مشاهده مي کنيد. در سمت چپ پنجره اين برنامه پانلي وجود دارد که از طريق گزينه هاي موجود در آن مي توانيد يک پروژه جديد ايجاد کرده و يا يک پروژه موجود را باز کنيد. همچنين گزينه Installshield واقع در اين قسمت براي دسترسي به منابع اطلاعاتي اين برنامه بر روي شبکه اينترنت مورد استفاده قرار مي گيرد. در اينجا ما قصد ايجاد يک پروژه جديد را داريم. پس از گزينه Create a new project استفاده مي کنيم.
روي گزينه Create a new project کليک کنيد.

براي ايجاد يک پروژه جديد دو روش وجود دارد. در روش اول بايد با استفاده از گزينه Blank Setup Project  يک پروژه کاملاً خالي ايجاد کرده و سپس خودتان مرحله به مرحله عمليات ساخت Setup را بر عهده بگيريد. اين روش براي افرادي که تجربه بيشتري در اين زمينه دارند مناسب مي باشد.

روش دوم استفاده از گزينه Project Wizard يا جادوگر پروژه مي باشد. در اين روش خود Installshield شما را در ساخت Setup هدايت کرده و تنها با استفاده از چند پنجره که شما گزينه هاي آن را انتخاب و تکميل مي کنيد، قسمت عمده اي از ساخت Setup را انجام مي دهد . در اين جا ما از اين روش استفاده خواهيم کرد . 
روي گزينه Project Wizard دابل کليک کنيد.

اين صفحه خوش آمدگويي و اولين مرحله ويزارد ساخت Setup است که هيچ گزينه اي براي تکميل يا انتخاب ندارد.
روي کليد Next کليک کنيد.

در اين مرحله مي توانيد نام پروژه خود را انتخاب کنيد . همچنين اين امکان وجود دارد که پروژه هايي که قبلا بر روي آنها کار کرده ايد را براي ايجاد پروژه جديد انتخاب کنيد. در اينجا ما نام پيش فرض را قبول مي کنيم.

قسمت Project Language براي تعيين زباني که پنجره هاي نصب با آن زبان نمايش داده خواهد شد استفاده مي شود. گزينه پيش فرض براي اين قسمت زبان انگليسي است که ما آن را قبول مي کنيم .
روي کليد Next کليک کنيد.

اين صفحه براي وارد نمودن اطلاعات برنامه اي است که در حال ساخت Setup براي آن مي باشيد. شما بايد نام برنامه خود را در کادر
 Application name و نسخه آن را در قسمت Appkication Version تايپ نماييد.
در قسمت Application Name دابل کليک کنيد.

عبارت Delphi Test را تايپ کنيد.

قسمت Default Destination Folder مشخص کننده آدرس محلي است که فايلها بعد از نصب بايد در آن قرار گيرند . بطور معمول، برنامه‌‌ها در شاخه Program Files کپي مي شوند.  در قسمت Your Computer Name  مي‌توانيد نام شرکت و در قسمت Your Product Name نام محصول خود را تايپ کنيد تا شاخه هايي با اين نامها در شاخه Program-
در اين‌ فصل‌ خواهيد آموخت‌ كه‌ چگونه‌ براي‌ برنامه‌هايتان‌ منو طراحي كرده‌ و آن‌ منوهارا فعال‌ كنيد. علاوه‌ بر اين،‌ با چند كنترل‌ بسيار مفيد ديگر نيز آشنا خواهيد شد.
 
     ما تصميم‌ داريم‌ يك‌ برنامه‌ ويرايشگر متن‌ مشابه‌ برنامه‌ Notepad ويندوز طراحي كنيم‌. به‌ عنوان‌ اولـين‌ قدم، يك‌ كنترل براي‌ ورود و ويرايش‌ متن‌ به‌ فرم اضافه‌ مي‌كنيم‌. براي‌ اين‌ منظور از كنترل‌ Memo استفاده‌ خواهيم‌ نمود. 
روي‌ كنترل‌ Memo دابل‌ كلـيك‌ كنيد .
 
   كنترل‌ Memo يك‌ كنترل‌ ويرايشگر چند خطي متن‌ است. در صفحه‌ بعد، ما اين‌ كنترل‌ را در محل‌ مناسبي قرار داده‌ و اندازه‌ آن‌ را به‌ اندازه‌ فرم‌ بزرگ‌ مي‌كنيم‌.همچنين‌براي‌ فرم‌ برنامه‌ يك‌ عنوان‌ مناسب‌ انتخاب‌ خواهيم‌ كرد.  
 
  ما كنترل‌ Memo را به‌ اندازه‌ فرم‌ بزرگ‌ كرده‌ايم‌ .همانطور كه‌ مشاهده‌ ميكنيد، در كناره‌هاي‌ فرم‌ ميلـه‌هاي‌ لـغزاني‌ ظاهر شده‌ است‌. فرمها در Delphi داراي‌ خاصيتي بنام‌ AutoScroll هستند. در صورت‌  True بودن‌ آن‌ خاصيت، اگر كنترلـهاي‌ موجود بر روي‌ فرم‌ ازمحدوده‌ فرم‌ خارج‌ باشند، ميلـه‌ هاي‌ لـغزان‌ فرم‌ ظاهر ميشوند. اگر مايل‌ هستيد كه‌ تحت‌ هيچ‌ شرايطي اين‌ ميلـه‌ هاي‌ لـغزان‌ ظاهر نشوند، ميتوانيد اين‌ خاصيت‌ را برابر False قرار دهيد.
در محل مشخص شده از ميله لغزان کليک کنيد .

روي‌ كادر مقابل‌ خاصيت‌ AutoScroll دابل‌ كلـيك‌ كنيد .

مشاهده‌ مي‌كنيد كه‌ ميلـه‌هاي‌ لـغزنده‌ از اطراف‌ فرم‌ حذف‌ شده‌اند. اما اگر بخواهيد، ميتوانيد براي‌ كنترل‌ Memo ميلـه‌ لـغزان‌ ايجاد كنيد. كنترل‌ Memo داراي‌ خاصيتي به نام‌ ScrollBars است‌ كه‌ از طريق‌ آن‌ مي‌توانيد براي‌ كنترل، ميلـه‌هاي‌ لـغزان‌ عمودي ‌يا افقي يا هر دو را ايجاد كنيد و يا در صورت‌ تمايل‌ آنها را حذف‌ نماييد.
 روي‌ كنترل‌ Memo كليك‌ كنيد تا انتخاب‌ شود.

روي‌ خاصيت‌ ScrollBars، كه با فلش قرمز مشخص شده است، كليك‌ كنيد.

روي ليست‌ باز شونده‌ مقابل‌ خاصيت ScrollBars كه انتخاب شده است كليك كنيد تا باز شود.

از ليست باز شده، گزينه‌ ssBoth را انتخاب نماييد.
 
    مشاهده‌ مي‌كنيد كه‌ ميلـه‌هاي‌ لـغزاني در اطراف‌ كنترل‌ Memo ظاهر شده‌اند. توجه‌ داشته‌  باشيد كه‌ اين‌ ميلـه‌ها متعلـق‌ به‌ كنترل‌ Memo هستند و به‌ فرم‌ مربوط نمي‌باشند.
 
    در اين‌ مرحلـه‌ مي‌خواهيم‌ محتويات‌ كنترل‌ Memo كه‌ در حال‌ حاضر عبارت‌ Memo است‌ را  حذف‌ كنيم. براي‌ اين‌ منظور، از خصوصيت‌ Lines استفاده‌ مي‌كنيم‌.
در محل‌ مشخص‌ شده‌ از ميلـه‌ لـغزان‌ پنجره‌ Object Inspector كلـيك‌ كنيد.

روي‌  كادر مقابل‌ خاصيت‌ Lines، كه با فلش قرمز مشخص شده است،
دابل‌ كلـيك‌ نماييد.
 
   در اين‌ پنجره‌ ميتوانيد محتويات‌ ابتدايي كنترل‌ Memo را تعيين‌ كنيد.
براي مثال‌ مي‌توانيد در اين‌ پنجره‌ متني را وارد كنيد تا به‌ عنوان‌ متن‌ اولـيه‌ كنترل ‌Memo ظاهر شود. همچنين‌ از طريق‌ اين‌ پنجره‌ مي‌توان‌ كل‌ محتويات‌ كنترل‌ Memo را حذف‌ نمود.
 روي‌ عبارت‌ Memo دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

كلـيد Delete را از صفحه‌ كلـيد فشار دهيد.

روي‌ كلـيد OK كلـيك‌ نماييد.

مشاهده‌ مي‌كنيد كه‌ عبارت‌ Memo از داخل‌ كنترل‌ Memo حذف‌ شده‌ است. در اين‌ مرحلـه‌ اگر برنامه‌ را اجرا كنيد، به‌ راحتي مي‌توانيد درون‌
 كنترل‌ Memo متن‌ مورد نظر خود را تايپ‌ كنيد. اما مشكلـي نيز وجود دارد
 و آن‌ اينست‌ كه‌ با بزرگ‌ يا كوچك‌ كردن‌ فرم‌، اندازه‌ كنترل‌ M emo ثابت‌ بوده‌ و تغيير نمي‌كند.
 روي‌ كلـيد Run كلـيك‌ كنيد تا برنامه اجرا شود.

پس‌ از آزمايش‌ برنامه‌، براي ادامه روي‌ كلـيد Close (كليد x) كليك كنيد تا اجراي برنامه متوقف شود.

براي‌ رفع‌ مشكل‌ عنوان‌ شده، بايد كمي‌كد‌نويسي كنيم‌. براي‌ اين‌ منظور،
 از دو رويداد Form بنامهاي‌ OnPaint و OnResize استفاده‌ خواهيم‌ نمود.
 روي‌ لـيست‌ بازشونده‌ موجود در پنجره‌ Object Inspector كلـيك‌ كنيد تا باز شود.

از ليست باز شده،  گزينه‌ Form را انتخاب‌ كنيد.

روي‌ برگه‌ Events كلـيك‌ كنيد.

در اينجا دو رويداد OnPaint و OnResize را مشاهده‌ مي‌كنيد رويداد OnPaint  زماني رخ‌ ميدهد كه‌ فرم‌ به‌ هر دلـيلـي مجبور به‌ بازسازي‌ باشد. همچنين‌، رويداد OnResize زماني كه‌ اندازه‌ فرم‌ تغيير كند رخ‌ خواهد داد.
روي‌ كادر مقابل‌ رويداد OnPaint، دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

براي‌ سادگي كار شما، ما خودمان‌ كد لازم‌ را وارد كرده‌ايم. همانطور كه‌ از قطعه وارد شده‌ مشخص‌ است، ما پهنا و ارتفاع‌ كنترل‌ Memo را بر اساس‌ پهنا و ارتفاع‌ فرم ‌تعيين‌ كرده‌ايم. حالا بايد همين‌ كد را براي‌ رويداد OnResize نيز بنويسيم‌ كه‌ ما اين‌ كار را براي‌ شما انجام‌ خواهيم‌ داد.

همانطور كه‌ مشاهده‌ مي‌كنيد، قطعه‌ كد رويداد OnPaint را براي‌ رويداد OnResize  نيز نوشتيم‌. حال‌ اگر در حين‌ اجراي‌ برنامه اندازه‌ فرم‌ را تغيير دهيد، كنترل‌  Memoاندازه‌ خود را بلافاصله با فرم‌ تطبيق‌ خواهد داد. 
روي‌ كلـيد Run كلـيك‌ كنيد.

پس‌ از آزمايش‌ برنامه‌ و قابليت تغيير اندازه در آن،  روي كلـيد
Close (كليد x)  كليك كنيد تا اجراي‌ برنامه‌ متوقف‌ شود.

تا اين‌ قسمت‌ از كار، شما يك‌ برنامه‌ ويرايشگر متن‌ طراحي كرده‌ايد كه
كاملاً فعال‌ است. حال‌ بهتر است‌ كه‌ امكانات‌ جديدي‌ را به‌ آن‌ اضافه‌ كنيم‌. همانطور كه‌ در برنامه‌ Notepad ديده‌ايد، اين‌ امكانات‌ در قسمت‌ منوها قرار گرفته‌اند. در اين‌ مرحلـه‌، براي‌ برنامه‌ ويرايشگر خود منوهايي را طراحي خواهيم‌ نمود. 
روي‌ كنترل‌ Main Menu دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

همانطور كه‌ مشاهده‌ ميكنيد، يك‌ كنترل‌  Main Menu به‌ فرم‌ اضافه‌ شده‌ است‌.توجه‌ كنيد كه‌ آيكون‌ اين‌ كنترل‌ كه‌ در وسط فرم‌ قرار گرفته‌ است‌ در هنگام‌ اجراي‌ برنامه ‌ديده‌ نخواهد شد.
 روي‌ آيكون‌ Main Menu دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

اين‌ پنجره‌ طراحي منو ميباشد. مشاهده‌ ميكنيد كه‌ محل‌ اولـين‌ منو با رنگ‌ آبي مشخص‌ شده‌ و آماده‌ ورود‌ نام‌ اولـين‌ منو است‌. در اينجا ما قصد داريم اولين اولين منو که File است را ايجاد کنيم .
روي برگه Properties کليک کنيد .

روي خاصيت Caption کليک کنيد .

عبارت File  را تايپ کنيد .

کليد Enter  را فشار دهيد .

به اين ترتيب، Delphi آماده است که اولين گزينه منوي File را وارد کنيد . بنابراين ما گزينه New... را به عنوان اولين آيتم منو اضافه خواهيم کرد .
عبارت     New    را تايپ کنيد .

کليد Enter را فشار دهيد .

و حالا نوبت وارد کردن گزينه دوم منو است . ما قصد داريم در اين مرحله يک خط جدا کننده گزينه ها را به منو اضافه کنيم .   افزودن خطوط جدا كننده‌ به منوها، دقيقاً مانند ساير آيتم‌ ها مي‌باشد فقط  كافي است‌ بجاي‌ عنوان‌ آيتم‌ كه‌ همان‌ خاصيت‌ Caption است‌،  كاراكتر خط تيره‌ را وارد كنيد.در اينصورت‌ Delphi آن‌ آيتم‌ را به‌ عنوان‌ خط جدا كننده‌ در نظر مي‌گيرد. 
كاراكتر خط تيره‌     -     را وارد نماييد.
(كليد علامت منفي را از صفحه كليد بفشاريد)

کليد Enter را فشار دهيد .

تا اين مرحله شما نحوه افزودن آيتم هاي منو را فرا گرفتيد . در صفحه بعد ما ساير گزينه هاي منو را نيز به همين شکل اضافه خواهيم کرد .

همانطور كه‌ مشاهده‌ ميكنيد، منوي‌  File تکميل شده است‌. از آنجا كه‌ دو آيتم‌ Print و Print Setup مورد نياز ما نيستند، بهتر است‌ آنها را حذف ‌كنيم. براي‌ اين‌ منظور، كافي است‌ روي‌ آيتم‌ مورد نياز كلـيك‌ كرده‌ و كلـيد Delete را از صفحه‌ كلـيد فشار دهيم‌.
روي‌ آيتم‌ Print، كه با فلش قرمز مشخص شده است، كلـيك‌ كنيد.

كلـيد Delete را از صفحه‌ كلـيد فشار دهيد .

ملاحظه‌ ميكنيد كه‌ آيتم‌  Print حذف‌ شده‌ است. در صفحه‌ بعد، ما گزينه‌ Print Setup و خط زير آن‌ را نيز حذف‌ خواهيم‌ كرد. توجه‌ داشته‌ باشيد
 كه‌ خطوط جداكننده‌ در منوها مانند يك‌ آيتم‌ عادي اضافه يا حذف‌ ميشوند.

شما ميتوانيد براي‌ هر يك‌ از گزينه‌هاي‌ منو، كلـيد ميانبر (Shortcut Key) تعيين‌ كنيد. كلـيدهاي‌ ميانبر، تركيبي از كليدهاي صفحه كليد هستند كه‌ با فشردن‌ آن‌ كلـيدها بصورت‌ همزمان، ‌عمل‌ مربوط به‌ آن‌ گزينه‌ از منو انجام‌ خواهد شد. براي‌ اين‌ منظور، از خاصيت ‌Shortcut آيتم‌ مورد نظر استفاده‌ مي‌كنيم‌.
روي گزينه New... کليک کنيد .

در محل‌ مشخص‌ شده‌ از ميلـه‌ لـغزان‌ در پنجره‌ Object Inspector كلـيك‌ كنيد.

روي خاصيت‌ Shortcut كه توسط فلش قرمز مشخص شده است،كليك‌ كنيد.

روي كليد لـيست‌ بازشونده‌ مقابل‌ خاصيت Shortcut  كه توسط فلش مشخص شده است، كلـيك‌ نماييد.

از لـيست‌ باز شده، گزينه‌  Ctrl+N  را انتخاب كنيد.

همانطور كه‌ مشاهده‌ مي‌كنيد، كلـيد ميانبر Ctrl+N در مقابل‌ آيتم‌ New ظاهر شده‌ است. در صفحه‌ بعد، ما آيتمهاي‌ ديگر منوي‌ File را تكميل‌ خواهيم‌ كرد.

بسيار خوب، کار ما با منوي فايل فعلا تمام شده است و نوبت به طراحي منوي Edit رسيده است. اين‌ منو شامل‌ پنج‌ گزينه‌ Cut، Copy، Paste، Set Font و Change Color خواهد بود. 
در محل‌ مشخص‌ شده‌ با فلش قرمز كلـيك‌ كنيد.

عبارت‌  Edit  را تايپ‌ نمائيد.

كلـيد Enter را از صفحه كليد فشار دهيد.

Delphi آماده‌ است‌ كه‌ اولـين‌ گزينه‌ منوي‌ Edit را وارد كنيد. بنابراين‌،
ما گزينه‌ Cut را به‌ عنوان‌ اولـين‌ آيتم‌ منوي‌ Edit اضافه‌ خواهيم‌ كرد.
روي‌ اولـين‌ گزينه‌ منو كه‌ هنوز خالـي است‌ كلـيك‌ كنيد.

عبارت‌  Cut  را تايپ‌ كنيد.

كلـيد Enter را از صفحه كليد فشار دهيد.

بسيار خوب اولين گزينه منوي Edit نيز اضافه شده است . در صفحه بعد ما ساير گزينه ها را نيز به اين منو اضافه مي کنيم .

در اينجا، تمام‌ آيتمهاي‌ منوي‌ Edit وارد شده‌اند.  ما ميخواهيم‌ براي‌ آيتم‌ Change Color، يك‌ منوي‌ فرعي شامل‌ دو آيتم ‌Change Fore Color و Change Back Color براي‌ تغيير رنگ‌ قلـم‌ و زمينه‌ صفحه‌ ويرايشگر طراحي كنيم‌. براي ‌اين‌ منظور كافيست‌ روي‌ پنجره‌ طراحي منو راست‌ كلـيك‌ كرده‌ و از منوي‌ باز شده‌، گزينه ‌Create Submenu را انتخاب‌ كنيم‌.
 روي‌ گزينه‌ Change Color كلـيك‌ كنيد.

روي‌ پنجره‌ طراحي منو راست‌ كلـيك‌ كنيد.

از منوي‌ باز شده، گزينهCreate Submenu  را انتخاب‌ نماييد.

روش‌ ايجاد منوهاي‌ فرعي، كاملا شبيه‌ منوهاي‌ معمولـي است‌. شما حتي ميتوانيد براي‌ آيتمهاي‌ منوي‌ فرعي نيز كلـيد ميانبر (Shortcut) تعريف‌ نماييد.
 روي‌ خاصيت‌ Caption كلـيك‌ كنيد.

عبارت‌ Change ForeColor را تايپ كنيد.
.
كلـيد   Enterرا از صفحه كليد فشار دهيد.

حالا شما اولـين‌ آيتم‌ منوي‌ فرعي را وارد كرديد. ما خودمان‌ آيتم‌ دوم‌ را به‌ اين‌ منوي‌ فرعي اضافه‌ خواهيم‌ كرد.
 روي‌ منوي‌ File كلـيك‌ كنيد .

همانطور كه‌ در منوي‌ File ميبينيد، در زير حرف‌ F يك‌ خط كشيده‌ شده‌ است‌. اين‌ خط بدين‌ معناست‌ كه‌ با نگاه‌ داشتن‌ كلـيد Alt و فشردن‌ كلـيد F، منوي‌ File باز خواهد شد. به‌ حروفي كه‌ داراي‌ چنين‌ زير خطي هستند، Access Key گفته‌ مي‌شود. در حالـت‌ پيش‌ فرض‌، Delphi خود براي‌ نام‌ منو و آيتمهاي‌ آن، Access Key را انتخاب ‌ميكند. اين‌ زيرخط ها فقط در هنگام‌ اجراي برنامه قابل‌ مشاهده‌ خواهند بود. الـبته‌ زيرخط هاي ‌منوهاي‌ پيش‌ سـاخته‌ در محيط طراحي منو نيز قـابل‌ مشاهده‌ هستند. اگر مايل‌ هستيد كه‌ خودتان‌ زيرخط ها را انتخاب‌ كنيد، بايد خاصيت‌
Auto Hot Keys  مربوط به منوي‌ مورد نظر را روي‌ حالـت‌ maManual تنظيم‌ كرده‌ و در خاصيت‌ Caption آن‌ منو يا آيتمهاي‌ آن، ‌قبل‌ از حرفي كه‌ قرار است‌ داراي‌ زيرخط شود، كاراكتر  &  را وارد كنيد تا آن‌ حرف ‌داراي‌
زير خط شود.

ما منوي‌ ديگري‌ بنام‌ Help به‌ برنامه‌ اضافه‌ نموده‌ايم‌ كه‌ تنها شامل‌ يك‌
 آيتم‌ بنام‌   Aboutاست‌. از اين‌ آيتم‌ براي‌ معرفي برنامه‌ استفاده‌ خواهيم‌
 نمود. مشاهده‌ ميكنيد كه‌ بعد از كلـمه‌ About، سه‌ نقطه‌ متوالـي …  قرار داده‌ شده‌ است‌. استفاده‌ از سه‌ نقطه ‌متوالـي براي‌ آن دسته‌ از آيتمهاي‌ منو
كه‌ با انتخاب‌ آنها پنجره‌ جديدي‌ باز مي‌شود، به‌ كار مي‌رود.
 منوي‌ File را باز كنيد.

شما ميتوانيد براي‌ هر يك‌ از آيتمهاي‌ منو يك‌ B itmap نيز انتخاب‌ كنيد. اين‌ كار از طريق‌ خاصيت‌ Bitmap صورت‌ مي‌گيرد. الـبته‌ توجه‌ كنيد كه‌ فايل‌ Bitmap انتخاب‌ شده‌، در هنگام‌ طراحي منو قابل‌ مشاهده‌ نخواهد بود.
 از منوي‌ باز شده‌، گزينه‌ New را انتخاب‌ كنيد.

روي‌ كادر مقابل‌ خاصيت‌ Bitmap دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

با پنجره‌ Picture Editor قبلا آشنا شده‌ايد. از طريق‌ اين‌ پنجره‌ ميتوانيد تصوير مورد نظر‌ را به‌ آيتم‌ منو نسبت‌ دهيد.  
در فصل‌ گذشته‌ نحوه‌ طراحي و استفاده‌ از منوها را آموختيد. در اين‌ فصل‌ در ادامه‌ كار فعال‌ ساختن‌ منوهاي‌ برنامه‌ ويرايشگر متن‌، شما را با يكي ديگر از قابلـيتهاي‌ قدرتمند Delphi كه‌ پنجره‌هاي گفتگو (Dialog Box) هستند، آشنا خواهيم‌ كرد.
روي کليد Open کليک کنيد .

اين‌ يك‌ پنجره‌ گفتگو است‌ كه‌ از آن‌ براي‌ باز كردن‌ يك‌ فايل‌ يا پروژه‌ موجود استفاده‌ ميشود. در Delphi فايلـهاي‌ مربوط به‌ پروژه‌ها، يوينتها و
 فرمها بصورت‌ جدا از هم ‌ذخيره‌ ميشوند. براي‌ باز كردن‌ يك‌ پروژه‌ موجود،
بايد فايل‌ پروژه‌ را باز كنيد. اين‌ فايل‌ بعد از باز شدن‌، يونيتها و فرمها را نيز احضار خواهد كرد .در Delphi فايلـهاي‌ پروژه‌ با پسوند   .bdsproj ذخيره‌
 مي‌شوند.
   روي‌ فايل‌ مشخص شده دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

در اين‌ قسمت‌ مي‌خواهيم‌ آيتم‌ Save As از منوي‌ File را فعال‌ كنيم.
در ابتدا عملـي  كه‌ گزينه‌ Save as بايد انجام‌ دهد را مورد بررسي قرار ميدهيم‌. همانطور كه‌ دربرنامه‌هاي‌ ديگر ديده‌ايد، با انتخاب‌ اين‌ گزينه‌ پنجره‌‌اي ظاهر ميشود كه‌ ازطريق‌ آن‌ مي‌توانيد نام‌ و مسير فايلـي كه‌
 مي‌خواهيد ذخيره‌ كنيد را مشخص‌ نماييد. در اينجا ما براي‌ نمايش‌ پنجره‌ گفتگوي‌ Save، از كنترل‌ جديدي‌ بنام ‌Save Dialog استفاده‌ خواهيم‌ نمود. اين‌ كنترل‌ در گروه کنترل هاي Dialogs از پانل ابزار قرار دارد.
روي‌ كلـيد Categories كلـيك‌ كنيد.

روي‌ گروه‌ Dialogs كلـيك‌ نماييد.

روي کليد Close از پانل Project کليک کنيد تا بسته شود .

در گروه‌ Dialogs تعداد  پنجره‌ گفتگوي‌ پيش‌ ساخته‌ وجود دارد  كه‌ در ادامه با مهمترين آنها آشنا خواهيد شد . 
 
   ما خودمان كنترل‌ Save Dialog را به‌ محل‌ مناسب‌ انتقال‌ داده‌ايم.
حالا ميتوانيم‌ با استفاده‌ از اين‌ كنترل، كد مربوط به‌ آيتم‌ Save As را بنويسيم‌.
  روي کنترل Mainmenu دابل کليک کنيد .

روي‌ گزينه‌ Save As دابل كلـيك‌ كنيد. 
 
  ما قطعه‌ كد مربوط به‌ آيتم‌ Save As را براي‌ شما نوشته‌ايم‌ .در اين‌ قطعه‌ كد از  متد Execute استفاده‌ شده‌ است. اگر در پنجره‌، كاربر روي‌ نام‌ يك‌ فايل ‌دابل‌ كلـيك‌ كرده‌ و يا كلـيد Enter را فشار دهد، اين‌ متد مقدار True را برميگرداند. در مقابل اگر كاربر روي‌ كلـيد Cancel كلـيك‌ كند، اين‌ متد مقدار False را برميگرداند. بديهي است‌ كه‌ در پنجره‌ ‌ Save  وارد نمودن‌ نام‌ يك‌ فايل‌ و كلـيك‌ بر‌ روي‌ كلـيد  Save نيز مقدار Execute را True
مي‌كند. علاوه‌ بر اين، متد Execute باعث‌ باز شدن‌ پنجره‌ گفتگو نيز ميشود.    
 
    در خط اول‌ كدهاي‌ وارد شده، مقدار برگشت‌ داده‌ شده‌ توسط متد Execute چك‌ ميشود و درصورت‌ True بودن‌ اين‌ مقدار، عمل‌ Save در داخل‌ بدنه‌ ساختار If صورت‌ ميپذيرد.
در خط سوم‌، آدرس‌ و نام‌ فايل‌ جديدكه‌ با خاصيت‌ File Name از كنترل ‌Save Dialog مشخص‌ ميشود، در داخل‌ يك‌ متغير كه‌ ما از نوع‌ رشته (String)‌ تعريف‌ كرده‌ايم‌ قرار مي‌گيرد. از اين‌ رشته‌ بعداً باز هم‌ استفاده‌ خواهد شد.
در خط چهارم‌، از روال‌Save to File استفاده‌ كرده‌ايم‌ كه‌ متعلـق‌ به
 خاصيت‌ Lines از كنترل‌ Memo مي‌باشد. با استفاده ‌از روال
‌ Save to File ميتوان‌ يك‌ فايل‌ Text را ذخيره‌ نمود. توجه‌ داشته‌ باشيد
كه‌ نام‌ و آدرس‌ اين‌ فايل‌ بايد در مقابل‌ روال‌ در داخل‌ پرانتز تايپ‌ شود.
در اينجا براي‌ نام‌ و مسير فايل، از متغير S t كه‌ حاوي‌ نام‌ و آدرس‌ انتخاب‌ شده‌ توسط كاربر در پنجره‌ گفتگوي‌ Save ميباشد، استفاده‌ كرده‌ايم‌.
 
    در خط پنجم‌ كدهاي‌ وارد شده، خاصيت‌ Enabled مربوط به‌ آيتم‌ Save از منوي‌ File، برابر True شده‌ است‌ تا كاربر بتواند پس‌ از هر تغيير در متن‌ موجود، بدون‌ استفاده ‌از پنجره‌ Save، مجددا آن‌ را ذخيره‌ كند.

در اين‌ مرحلـه‌ كد مربوط به‌ آيتم‌ Save از منوي‌ File را خواهيم‌ نوشت. 
روي گزينه Save دابل کليک کنيد .

منوي‌ File را باز كنيد.

ما كد لازم‌ را براي‌ شما وارد كرده‌ايم .تنها كاري‌ كه‌ كد اين‌ آيتم‌ بايد انجام‌ دهد  آنست‌ كه‌ متن‌ موجود در كنترل‌  Memo را در فايل‌ موجود كه‌ در حال‌ حاضر باز است ‌ذخيره‌ كند. آدرس‌ اين‌ فايل‌ در متغير St موجود ميباشد.به ياد داشته‌ باشيد كه‌ اگر اين‌ فايل‌ از طريق‌ آيتم‌ Save As هنوز ايجاد نشده‌ باشد،  آيتم‌ Save غير فعال‌ وغير قابل‌ استفاده‌ خواهد بود.
  روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

حالا ميخواهيم‌ آيتم‌ Open از منوي‌ File را فعال‌ كنيم. براي‌ اين‌ منظور از كنترل‌  پنجره گفتگوي‌ Open استفاده‌ خواهيم‌ كرد. استفاده‌ از اين‌ كنترل‌ بسيار شبيه‌ كنترل‌  Save Dialogاست‌.
روي‌ كنترل‌ Open Dialog دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

ما كنترل‌ را در جاي‌ مناسب‌ قرار داده‌ايم‌. توجه‌ كنيد كه‌ محل‌ قرارگيري‌ كنترلهاي‌ Dialog هيچ‌ تاثيري‌ در نحوه‌ كاركرد آنها ندارد و ما تنها براي‌ زيبايي‌ بيشتر، آنها را در جاي‌ مناسب‌ قرار مي‌دهيم‌.

حالا نوبت به نوشتن کدهاي گزينه Open منوي File است .
روي‌ گزينه‌ Open دابل كلـيك‌ كنيد  .

همانطور كه‌ مشاهده‌ ميكنيد، ما براي‌ سادگي كار شما كدهاي‌ مربوط به‌ آيتم‌ Open را وارد كرده‌ايم. در اين‌ كد، ابتدا توسط متد  Execute پنجره‌ ‌ Open باز شده‌ و پس‌ از انتخاب‌ يك‌ فايل، نام‌ و آدرس‌ فايل‌ در متغير 
St ذخيره‌ گشته‌ و سپس‌ با استفاده‌ از روال‌ Load From File كه‌ متعلـق‌ به‌ خصوصيت‌ Line از كنترل‌ Memo است‌، اين‌ فايل‌ باز ميشود و متن‌ داخل‌ اين‌ فايل‌ در كنترل‌ Memo به‌ نمايش‌ درمي‌آيد.
   روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

روي کليد Close از پنجره طراحي منو کليک کنيد .

پنجره‌هاي‌   Open و Save داراي‌ چند خاصيت‌ مشترك‌ مي‌باشند. در ادامه‌، ما اين‌ خصوصيات‌ را مورد بررسي قرار مي‌دهيم‌.
روي‌ كنترل‌ Open Dialog كلـيك‌ كنيد.

به‌ كمك‌ خاصيت‌ Default Ext ميتوانيد پسوند پيش‌ فرضي را كه‌ پنجره‌ها استفاده‌ ميكنند تنظيم‌ نمائيد. پسوند پيش‌ فرض، پسوندي‌ است‌ كه‌ اگر كاربر پسوند خاصي را مشخص‌ نكند، بطور اتوماتيك‌ نام‌ فايلـهاي‌ مرتبط 
با آن پسوند پيش فرض را نشان‌ مي‌دهد.

خاصيت‌ File Name واضحترين‌ خاصيت‌ در بين‌ خواص‌ پنجره‌هاي‌ فرعي فايل‌ مي‌باشد. اين‌ خاصيت‌ نام‌ فايلـي كه‌ كاربر انتخاب‌ مي‌كند را نگه‌ مي‌دارد. در صورتي كه ‌مي‌خواهيد هنگامي‌كه‌ پنجره‌ فرعي براي‌ اولـين‌ بار ظاهر شد يك‌ نام‌ فايل‌ را در قسمت‌ ويرايش‌ نشان‌ دهد، بايد اين‌ خاصيت‌ را قبل‌ از
احضار پنجره‌ تنظيم‌ كنيد.

خاصيت‌ Filter شامل‌ يك‌ فهرست‌ از انواع‌ فايلـهايي است‌ كه‌ كاربر مجاز
 به‌ انتخاب‌ از  اين‌ فهرست‌ مي‌باشد. انواع‌ فايلها در درون‌ لـيست‌ بازشونده‌ File of Type نمايش‌ داده‌ ميشوند. معمولاً خاصيت‌ Filter طوري‌ تنظيم‌
 مي‌شود كه‌ فقط انواع‌ فايلهاي‌ مرتبط با برنامه‌ درون‌ پنجره‌ ديده شود. براي مثال، اين‌ خاصيت‌ را براي‌ برنامه‌ ويرايشگر متن‌ ميتوانيد طوري‌ تنظيم‌ كنيد كه‌ فايلـهايي با پسوند txt، ini و log قابل مشاهده باشند.
  روي‌ كادر مقابل‌ خاصيت‌ Filter دابل‌ كلـيك‌ كنيد .

فيلـتر را ميتوانيد در زمان‌ طراحي به‌ راحتي از طريق‌ پنجره‌ Filter Editor تنظيم‌ نمائيد. در ستون‌ Filter Name از اين‌ پنجره‌، توصيفي از نوع‌ فايل‌ و در ستون‌ Filter، نوع‌ فيلـتر فايل‌ (براي‌ مثال‌ txt) را وارد مي‌كنيد. بعنوان مثال، در اولـين‌ سطر از ستون‌ Filter Name عبارت‌    Text File (*.txt)   را تايپ كنيد.

كلـيد Tab را از صفحه كليد فشار دهيد.

عبارت‌  *.txt        را تايپ كنيد.

ما به همين ترتيب دو سطر ديگر را براي‌ شما پركرده‌ايم.حالا كافيست‌  كه‌ روي‌ كلـيد OK كلـيك‌ كنيد تا فيلـترهاي‌ تعريف‌ شده‌ توسط شما به‌ پنجره Open نسبت‌ داده‌ شود.
روي‌ كلـيد OK كلـيك‌ كنيد.

خاصيت‌ InitialDir براي‌ مشخص‌ كردن‌ شاخه‌اي‌ كه‌ ميخواهيد هنگام‌ نمايش‌ پنجره‌ گفتگو، شاخه پيش فرض جهت مشاهده محتويات باشد استفاده‌ ميگردد. در صورتي كه‌ هيچ‌ مقداري‌ به‌ اين‌ خاصيت ‌نسبت‌ ندهيد، دايركتوري‌ جاري‌ نمايش‌ داده‌ خواهد شد.

خاصيت‌ Options، روش‌ استفاده‌ از پنجره‌ را كنترل‌ مي‌كند. فهرست‌ گزينه‌هاي‌ اين‌ خاصيت‌ آنقدر طولاني است‌ كه‌ نميتوان‌ همه‌ آنها را در اينجا توضيح‌ داد. با كمك ‌برخي از اين‌ گزينه‌ها، ميتوانيد فايلـها يا شاخه‌هاي‌ جديد بسازيد، دكمه‌ Help را درون‌ پنجره‌ نمايش‌ دهيد، تعيين‌ كنيد كه‌ نام‌ فايل‌ طولاني و يا انتخاب‌ چند فايل ‌مجاز باشد و غيره‌. براي‌ بدست‌ آوردن‌ اطلاعات‌ كامل،‌ ميتوانيد به‌ راهنماي‌ Delphi درمورد كنترلهاي‌ Open Dialog و  Save  Dialog مراجعه‌ كنيد.
در محل مشخص شده از ميله لغزان کليک کنيد .

وقتي پنجره‌ گفتگو براي‌ اولـين‌ بار ظاهر ميشود، از فيلـتري‌ استفاده‌ مي‌كند كه‌ تنظيم‌ آن‌ به‌ كمك‌ خاصيت‌  Filter Index صورت‌ مي‌گيرد. شماره‌ فيلـترهاي‌ وارد شده‌ در پنجره‌ Filter Editor، به‌ ترتيب‌ از بالا به‌ پايين‌ برابر ، ،  و ... ميباشد. به‌ عنوان‌ مثال‌ اگر بخواهيد فيلـتر All Files  فيلـتري‌ باشد كه‌ در ابتدا نمايش‌ داده‌ مي‌شود، بايد خاصيت‌ Filter Index را روي‌  تنظيم‌ كنيد.
روي‌ خاصيت‌ Filter Index كلـيك‌ كنيد.

عدد      را تايپ كنيد. 
(كليد عدد   از صفحه كليد بفشاريد.)

خاصيت‌ Title براي‌ تنظيم‌ عنوان‌ پنجره‌ استفاده‌ مي‌شود. اگر هيچ‌ عنواني را  مشخص‌ نكنيد، عنوان‌ پيش‌ فرض‌  Open براي‌ پنجره Open Dialog  و عنوان‌ Save براي پنجره ‌  Save Dialogبكار ميرود.
  روي‌ خاصيت‌ Title كلـيك‌ كنيد.

عبارت    ‌ Open Text File  را وارد كنيد  .

براي‌ مشاهده‌ تغييراتي كه‌ در خصوصيات‌ يك‌ پنجره‌ گفتگو ايجاد ميكنيد، نيازي‌ به‌ اجراي‌ برنامه‌ نيست. بلـكه‌ ميتوانيد در همان‌ محيط طراحي روي‌ آيكون‌ كنترل‌ پنجره دابل‌ كلـيك‌ كنيد تا آن پنجره‌ با خصوصيات‌
مورد نظر شما به‌ نمايش‌ درآيد.
 روي‌ آيكون‌ پنجره‌ Open، كه با فلش قرمز مشخص شده است، دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

پس‌ از مشاهده‌ تنظيمات‌ موجود‌، روي كلـيد Cancel  كليك كنيد تا پنجره Open بسته شود.

در ادامه،‌ قصد داريم‌ آيتم‌ New از منوي‌  File را نيز فعال‌ كنيم.‌ عملـي كه‌ اين‌ گزينه‌ انجام‌ مي‌دهد، آنست‌ كه‌ صفحه‌ ويرايش‌ را پاك‌ مي‌كند. اما اگر اطلاعات‌ موجود روي‌ صفحه‌ ويرايش‌ هنوز ذخيره‌ نشده‌ است، بايد از كاربر سوال‌ شود كه‌ آيا مايل‌ به ‌ذخيره‌ اطلاعات‌ هست‌ يا خير؟
 روي‌ كلـيد  Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

براي‌ تشخيص‌ اينكه‌ آيا متن‌ صفحه‌ ويرايش‌ تغيير كرده‌ است‌ يا خير، از متغيري استفاده‌ ميكنيم‌ كه‌ ما در اينجا اين‌ متغير را با نام‌ ChMemo و از نوع‌Integer  تعريف‌ كرده‌ايم‌.
 روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

حالا هر بار كه‌ متن‌ داخل‌ صفحه‌ ويرايش‌ تغيير ميكند، بايد مقدار اين‌ متغير
 را برابر  با    كنيم و سپس‌ هنگامي‌كه‌ عمل‌ Save انجام‌ شد، مقدار متغير را به‌ صفر تغيير دهيم‌. براي‌ تشخيص‌ اينكه‌ متن‌ صفحه‌ ويرايش‌ تغيير كرده‌ است‌، از رويداد OnChange ازكنترل‌ Memo استفاده‌ ميكنيم. اين‌ رويداد با هر تغيير در محتويات‌ كنترل ‌Memo ايجاد مي‌شود.
  روي‌ كنترل‌ Memo دابل‌ كلـيك‌ كنيد.

مشاهده‌ ميكنيد كه‌ ما كد مربوطه‌ را وارد كرده‌ايم.توجه‌ داشته‌ باشيد كه
دابل‌ كلـيك‌ بر روي‌ كنترل،‌ يك‌ روش‌ ساده‌ براي‌ دسترسي به‌ پنجره‌ كد آن‌ كنترل‌ است‌. در اين‌ حالـت‌، پنجره‌ كد براي‌ رويدادي‌ باز خواهد شد كه‌ بيشترين‌ مورد استفاده‌ را دارد. در مورد كنترل‌ Memo، متداولترين‌ رويداد، OnChange است‌.
روي‌ كلـيد Toggle Form/Unit كلـيك‌ كنيد.

اكنون‌ ميتوانيم‌ آيتم‌ New را فعال‌ كنيم. حتماً به‌ ياد داريد كه‌ براي‌ دسترسي به‌ پنجره‌ كد آيتمهاي‌ منو، كافي است‌ كه‌ روي‌ آن‌ آيتم‌ كلـيك‌ نماييد.
روي کنترل MainMenu دابل کليک کنيد .

روي آيتم New دابل کليک کنيد .

روي کليد Close مشخص شده کليک کنيد .

توجه كنيد كه  ما قطعه‌ كد لازم‌ را براي‌ شما نوشته‌ايم‌. در اين‌ كد، مقدار ChMemo چك‌ شده‌ و در صورتي كه‌ مقدار اين‌ متغير صفر باشد، محتويات‌ كنترل‌  Memoپاك‌ ميشود. اما اگر مقدار اين‌ متغير برابر با    باشد، پنجره‌اي‌ بر روي ‌صفحه‌ ظاهر شده‌ و به‌ كاربر اخطار ميدهد كه‌ متن‌ صفحه‌ ويرايش‌ تغيير كرده‌ و اينكه ‌آيا كاربر مايل‌ به‌ ذخيره‌ تغييرات‌ هست‌ يا خير.

براي‌ ارسال‌ يك‌ پيغام‌ براي‌ كاربر، از تابع‌ MassageDlg استفاده‌ كرديم‌. شكل‌ كلـي اين‌ تابع‌ را مشاهده‌ مي‌كنيد. در اين‌ تابع، پارامتر msg رشته‌اي‌ است‌ كه‌ به‌ عنوان‌ پيغام‌ براي‌ كاربر ارسال‌ مي‌شود. اگر بخواهيد عبارت‌ موجود در پنجره ‌پيغام‌ در دو سطر ديده‌ شود، ميتوانيد در محل‌ مناسب‌ از آن‌ رشته، از  كد #  كه‌ كد كلـيد Enter  است‌ استفاده‌ نماييد.

با استفاده‌ از پارامتر Dlgtype نوع‌ پنجره پيغام‌ را مشخص‌ ميكنيد. بسته‌ به‌ نوع‌ پارامتر Dlgtype، پنجره پيغام‌ با يك‌ عنوان‌ و يك‌ آيكون‌ مناسب‌ به‌ نمايش‌ درمي‌آيد. در جدول‌ اين صفحه، مقادير معتبر اين‌ پارامتر را مشاهده‌
 مي‌كنيد.

با استفاده‌ از پارامتر  DlgBtn  ميتوانيد تعيين‌ كنيد كه‌ پنجره پيغام‌ شامل‌ چه‌ كلـيدهايي باشد. شما بايد با توجه‌ به‌ موضوع‌ پيغام‌ و كاربرد آن‌، تعداد و نوع‌ كلـيدها را تعيين‌ كنيد. در جدول‌ اين صفحه، مقاديري‌ كه‌ ميتوانيد براي‌ پارامترDlgBtn بكار بريد، نشان‌ داده‌ شده‌اند.توجه‌ داشته‌ باشيد كه‌ مانند كد موجود در پنجره‌ كد آيتم‌ New، اين امکان وجود دارد که كلـيدهاي‌ مختلـف‌ را در كنار هم‌ بكار بريد و يا از تركيب ‌كلـيدهاي‌ تعريف‌ شده‌ استفاده‌ كنيد.

تابع‌ MessageDlg بسته‌ به‌ اينكه‌ كدام‌ كلـيد توسط كاربر فشرده‌ شود، يك‌ مقدارCOM & ACTIVEX

در اين فصل قصد داريم در مورد ActiveX و COM صحبت نمائيم. مطمئناً درك موضوعاتي مثل ActiveX و Com  ساده نيست و نمي‌توان همه آنها را در يك فصل توضيح داد. در واقع هدف اين فصل آن است كه زمينه كافي در مورد اين معماريها را به دست آوريد.

COM كه مخفف Component Object Model يا مدل شي‌گراي كنترل است، يكي از استانداردهاي تعريف شده براي ساخت و پياده سازي كنترل‌هاي قابل استفاده مجدد ميباشد. با يادگيري مطالب اين فصل، تصوير واضح‌تري ازنحوه كار COM و Active X  به دست خواهيد آورد.

COM بعنوان يك معماري كنترل دو مزيت اصلي دارد :
- ساخت شيء COM مستقل از زبان انجام ميشود. يعني اشياي COM را ميتوان با زبانهاي مختلف برنامه نويسي نوشت.
- يك شيء  COM را ميتوان درهر محيط برنامه نويسي ويندوز از جمله Delphi , C++ Builder , Visual C++، Visual Basic، C# و زبانهاي ديگر به كار برد.

شما مي‌توانيد براي ايجاد اشياء COM از زبانها و محيطهاي مختلفي استفاده كنيد. اما پس از ساخت يك شيء  COM مي‌توانيد آن را در طيف وسيعتري  از محيطهاي طراحي به كار ببريد. به اين ترتيب برنامه‌نويسان Visual Basic , C++ Builder و كامپايلرهاي ديگر تحت ويندوز نيز مي‌توانند از يك شيء COM كه با Delphi ساخته شده است، استفاده كنند.

يك شيء  COM در يك كتابخانه DLL گنجانده ميشود. فايل كتابخانه ممكن است داراي پسوند .DLL يا.OCX بوده و ميتواند شامل يك يا چند شيء COM باشد.

COM پر از اصطلاحات گمراه كننده است. در طي اين فصل، بعضي از اصطلاحات به كار رفته در COM توضيح داده ميشوند. همچنين خواهيد ديد كه چگونه قطعات مختلف COM با هم جفت مي‌شوند. كليه اين قسمتها به هم مرتبط هستند.

براي كمك به درك موضوع، در ادامه با هم يك شيء  COM خواهيم ساخت. 
شيء COM (COM Object )  يك قطعه كد Binary است که كار مشخصي را انجام ميدهد. شيء  COM خاصيتها و متدهاي مختلفي را دراختيار برنامه‌ها ميگذارد تا بتوانند به كارآيي آن دسترسي پيدا كنند. اين متدها از طريق واسطهاي COM در دسترس هستند. در واقع دسترسي به شيء COM فقط از طريق واسط آن امكان‌پذير است.
واسط COM (COM Interface)  وسيله‌اي است كه كاربر شيء  COM با استفاده از آن مي‌تواند به قابليت شيء دسترسي پيدا كند. هر شيء  COM مي‌تواند يك يا چند واسط را شامل شود.

شيء COM مثال ما، داراي مشخصاتي است كه در جدول ارائه شده در اين صفحه قابل مشاهده است. 
T
نوع	نام	توضيح
خاصيت	X	اولين عدد عمل ضرب
خاصيت	Y	دومين عدد عمل ضرب
متد	DOIT	دو عدد را درهم ضرب كرده و نتيجه را برميگرداند.

اولين قدم در ساخت يك پروژه COM عبارت است از ساخت يك پروژه DLL كه شامل يك شيء  COM مي‌باشد. Delphi از اصطلاح كتابخانه ActiveX براي اشاره به همه پروژه‌هاي كتابخانه  COM استفاده مي‌كند.  
منوي File را باز كنيد.

گزينه Close All را انتخاب نماييد.

روي دكمه New Items، كه مشخص شده است، كليك نماييد.

اكنون پنجره New Items باز شده است. براي ساخت يك كتابخانه ActiveX، ابتدا روي برگه ActiveX كليك كنيد تا باز شود.

روي آيكون ActiveX Library، كه با فلش قرمز مشخص شده است،
دابل كليك نمائيد.

ساختار پروژه كتابخانه ActiveX ايجاد گرديد. بهتر است كه از همين ابتدا سعي در نگهداري درست اطلاعات داشته باشيم. براي اين منظور پروژه را ذخيره مي‌كنيم. 
روي کليد Save All کليک کنيد.

گزينه Save را انتخاب نماييد.

عبارت ComTest  را به عنوان نام پروژه تايپ كنيد.

روي كليد Save كليك نمائيد.

كار اين مرحله درهمين جا به پايان ميرسد. به اين ترتيب، Delphi يك پروژه DLL ساخته و منتظر قدم بعد مي‌ماند. مرحله بعد، ساخت خود شيء COM است. اين مرحله نيز نسبتاً ساده است. 
 روي كليد New Items در نوار ابزار Standard كليك نماييد.

روي شمايل COM Object، كه مشخص شده است، دابل كليك نماييد.

در اينجا پنجره COM Object Wizard نمايش داده شده است. ابتدا لازم است با محتويات اين پنجره بيشتر آشنا شويد.

فيلد Class Name براي تعيين نام كلاس مربوط به شيء  COM به كار ميرود. كلاس COM (COM Class ) كلاسي است كه شامل يك يا چند واسط COM مي‌باشد. شما نمي‌توانيد از يك واسط COM مستقيماً استفاده كنيد. بلكه دسترسي به واسط تنها از طريق كلاس  COM امكانپذير است. پس در اين قسمت بايد نام كلاس را تايپ كنيد. اما حتماً دقت كنيد كه قبل از نام كلاس، از حرف T (مانند يك كلاس Delphi ) يا حرف I  (مانند واسط‌ها) استفاده نكنيد. Delphi نام كلاسها و واسط‌ها را به طور اتوماتيك توليد خواهد كرد. 
    روي ليست بازشونده Instancing، كه توسط فلش قرمز مشخص شده است، كليك نمائيد.

فيلد Instancing براي تعيين نحوه مديريت چند نمونه از شيء  COM استفاده ميشود. گزينه‌هاي مختلف اين فيلد عبارتند از:
Internal , Single Instance , Multiple Instance
براي بستن ليست باز شده،  كليد ESC را از صفحه كليد بفشاريد.

در فيلد Implemented Interface، نام واسط‌هايي كه شيء COM آنها را پياده مي‌كند را اضافه ميكنيد. براي مثال، اگر واسطي به نام IMyFileIO داريد و مي‌خواهيد آنرا در شيء جديد  COM  اضافه كنيد، بايد اين نام را در اين فيلد تايپ كنيد.

فيلد Description براي ذخيره توضيحاتي در مورد شيء  COM كاربرد دارد. البته اين توضيح اختياري است ولي تهيه كردن آن مفيد ميباشد. درصورتي كه در جعبه چك Include Type Library علامت تيك بزنيد، Delphi يك كتابخانه نوع براي آن شي COM مي‌سازد.
 كتابخانه نوع ( Type Library ) يك فايل ويژه است كه اطلاعاتي در مورد شيء COM دارا ميباشد. اين اطلاعات شامل فهرستي از خواص, متدها, واسطها, ساختارها و اجزاي ديگري هستند كه در كنترل موجود است.
كتابخانه نوع همچنين اطلاعاتي در مورد انواع داده ‌هر خاصيت و نوع برگشتي و پارامترهاي شيء، فراهم مي‌كنند. ساخت كتابخانه نوع باعث مي‌شود كه برنامه‌هاي سرويس‌گيرنده بتوانند از شي COM  ساخته شده استفاده كنند. 
     روي جعبه متن Class Name كليك كنيد.

عبارت   Multiply    را تايپ نماييد.

روي جعبه متن Description كليك كنيد.

عبارتTest COM Object  را تايپ نماييد.

بسيارخوب، تا اينجا گزينه هاي مناسب را پر کرده ايم. توجه داشته باشيد که گزينه Include Type Library در حالت انتخ�