Dreamweaver 8

این متن تدریس شده در آموزش  ADO و Crystal Report است 
صاحبین این سایت چون مایل به قرار دادن متن بصورت کامل نیستند متن بصورت بهم ریخته است
در آموزش  ADO و Crystal Report به خوبی میتوانید این درسها را مشاهده کنید.

در اين بخش ميخواهيم به بررسي روش Data-Binding يا همبستگي در برنامه‍هاي تحت ويندوز بپردازيم. براي مثال در ايجاد همبستگي ميتوانيم از يکي از خصوصيات يک کنترل مثلا خصوصيت Text شئ TextBox استفاده کنيم ولي در اين مورد محدوديتي وجود ندارد. براي مثال ميتوان رنگ پس زمينه يا پيش زمينه يک فرم يا خصوصيات فونت کنترلهاي موجود در يک فرم را به يک رکورد از يک جدول همبسته کرد. با اين کار بدون نياز به تغيير دادن کد برنامه، ميتوانيد به کاربر اجازه دهيد تا رابط کاربر (User Interface) برنامه را مطابق سليقه خود تنظيم کنند.

مشاهده ميکنيد که يک سرويس دهنده SQL Server که MSDE ميباشد نمايش داده شده است. براي مشاهده پايگاه داده‍هاي موجود در اين سرويس دهنده. روي علامت + کليک کنيد.

روي فايل مشخش شده دابل کليک نماييد تا پايگاه داده مورد نظر به SQL Server اضافه شود.

روي دکمه Yes کليک کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

اكنون ميخواهيم دستور SQL را وارد كنيم. روي گزينه Add Command دابل كليك كنيد.

اكنون دستور SQL وارد شده است. در اين دستور چهار جدول Customer، Product، Orders و OrderDetails را به يكديگر متصل كرده و دو فيلد Customer Name و Quantity بعنوان خروجي نمايش داده ميشوند. در انتها نيز با استفاده از دستور Where فقط اطلاعات مربوط به محصول شماره  نمايش داده ميشود. پس جواب اين دستور SQL نام مشتري و ميزان سفارش آن از يك محصول است. روي دكمه OK كليك كنيد.

روي دكمه Next يا روي برگه Fields كليك كنيد.

روي دكمه Add All كليك كنيد تا تمامي فيلدهاي موجود در Command در قسمت فيلدهايي كه در گزارش نمايش داده ميشوند قرار بگيرد.

اكنون فيلدهايي كه ميخواهيم در گزارش نمايش داده شوند را انتخاب كرده‌ايم. قدم بعدي افزودن نمودار به گزارش ميباشد. روي برگه Chart كليك كنيد.

در اين قسمت ميتوانيد نوع نمودار خود را تنظيم نمائيد. در اين صفحه شش نوع نمودار ميله‌اي را ميتوانيد مشاهده كنيد. روي گزينه Pie كليك كنيد تا انواع نمودارهاي دايره‌اي را نيز مشاهده كنيد.
Yها کوچک و Mها بزرگ!
فصل هشتمADO.NET(Crystal Report)

در اين بخش مي‌خواهيم در يك مثال عملي، گزارشي را توليد کنيم و با مراحل مختلف ايجاد گزارش بيشتر آشنا شويم. روي دكمه NewProject كليك كنيد.

روي جعبه متن Name دابل كليك كنيد.

عبارت Cr را تايپ كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد.

اشاره‌گر ماوس را رويSolution Explorer  ببريد تا اين پنجره باز شود.

روي پروژه Cr راست كليك كنيد.

زير منوي Add را باز كنيد.

روي گزينه Add New Item كليك كنيد.

روي ميله لغزان كليك كنيد تا به گزينه Crystal Report برسيم.

روي آيکون Crystal Report كليك كنيد.

روي جعبه متن Name دابل كليك كنيد تا نام گزارش را تغيير دهيم.

عبارت rpt.rpt را تايپ كنيد.

روي دكمه Open كليك كنيد.

براي اينكه از Report Export استفاده كنيم، بايد گزينه اول انتخاب شده باشد. نوع  Expert نيز Standard انتخاب شده است که آن را تغيير نمي‌دهيم. روي دكمه OK كليك كنيد.

روي گزينه OLE DB(ADO) دابل كليك كنيد.

روي Microsoft Jet . OLEDB Provider كليك كنيد.

در اين برگه بايد Provider فايل پايگاه داده را تعيين کنيم. در اين مثال ميخواهيم به يک فايل پايگاه داده Access متصل شويم. براي اين کار روي گزينه Microsoft jet . QLE DB Provider كليك كنيد.

روي دكمه Next كليك كنيد.

در ادامه آدرس فايل پايگاه داده را وارد ميکنيم. البته با استفاده از دکمه مشخص شده با کادر آبي نيز ميتوانيم فايل را انتخاب کنيم.
C:\adonetsbs\SampleDBs\nwind.mdb

روي دكمه OK كليك كنيد.

مشاهده ميکنيد که Visual Studio يک شئ Connection جديد در پنجره Server Explorer ايجاد مي‌كند. ميخواهيم نام Connection را تغيير دهيم. روي آيکون اين Connection   راست كليك كنيد.

روي گزينه Rename كليك كنيد.

در ادامه عبارت  Accessnwind را تايپ ميکنيم.
X
 دکمه Enter صفحه کليد را فشار دهيد.

Connectionهايي كه در زمان طراحي ساخته مي‌شوند، به طور خودكار به پروژه اضافه نمي‌شوند براي اضافه كردن Accessnwind بر روي آيکون آن كليك ميکنيم و درحاليكه دكمه ماوس را پايين نگه داشته‌ايم، آن را بر روي فرم كشيده و رها ميکنيم.

به اين ترتيب يك شئ Connection   به پروژه اضافه مي‌شود. مشاهده ميکنيد که يک کنترل OleDbConnection در پايين فرم قرار گرفته است.

ساده‌ترين روش براي ‌ساختن Connectionهايي كه بر روي فرم قرار مي‌گيرند، استفاده از پنجرهاي Visual Studio مي‌باشد. اين نوع Connectionها در سطح فرم هستند در صورتي که بخواهيد يک شئ Connection را بصورتي ايجاد کنيد که به يک فرم متصل نباشد بايد Connection را با استفاده از کد ايجاد کنيم.

شئ Connection، به دو صورت مختلف که در جدول نشان داده شده است ميتواند ايجاد گردد. از رشته موجود در ConnectionString براي برقراري ارتباط با منبع داده استفاده مي‌کنيم.
T
متدشرح
New( )يک شئ Connection ايجاد ميشود که ويژگي ConnectionString آن معادل يک رشته خالي است. 
New ( ConnectionString )يک شئ Connection ميسازد و ويژگي ConnectionString آن را معادل رشته تعيين شده قرار ميدهد.

تا اينجا با استفاده از کنترل يک OleDbConnection ايجاد کرديم که در سطح فرم تعريف شده است. در ادامه ميخواهيم با استفاده از کد در سطح همين فرم يک SqlConnection ايجاد کنيم. براي آنکه کد را وارد کنيم، دكمه F را فشار دهيد، تا كد اين فرم نمايش داده شود.
  کد صفحه  
internal System.Data.SqlClient.SqlConnection SqlDbConnection;

مشاهده ميکنيد که در اولين خط کد کلاس ConnectionProperties بعد از کاراکتر {  کد تعريف شئ    Connectionرا وارد کرده‍ايم.

روي دکمه برنامه VS.NET کليک کنيد تا به بررسي کد VB بپردازيم.

اکنون در محيط VB قرار داريم. دکمه F را فشار دهيد  تا کد اين فرم را وارد کنيم.
                کد  صفحه

خصوصيت‌هاي مهم شئ SqlDbConnection را در جدول زير مشاهده مي‌كنيد.
T
ويژگيمفهوم
ConnectionStringهنگامي که متد Open اجرا ميشود اين رشته جهت برقراري ارتباط با منبع اطلاعات بکار ميرود.
ConnectionTimeoutمقدار اين خصوصيت حداکثر زماني است که شئ براي برقراري ارتباط منتظر مي‍ماند و با به پايان رسيدن اين زمان شئ يک استثناء توليد ميکند.
DataBaseنام پايگاه داده
DataSourceمحل ذخيره سازي پايگاه داده
PacketSizeاندازه پاکتهاي شبکه که براي برقراري ارتباط با SQL Server بکار ميرود.
ServerVersionنسخه SQLServer
Stateوضعيت شئ Connection را نشان ميدهد.
WorkStationIDرشته‍اي که Client  پايگاه داده را مشخص ميکند.

ConnectionString به صورت جفتي از كليدها و مقادير است كه با يك سمي‌كالون از هم جدا شده‌اند. تعيين فرمت ConnectionString كار ساده‌اي نيست و براي اين كار بهتر است از پنجره 
Data Link Properties استفاده كنيد و به پايگاه داده متصل شويد و سپس مقدار رشته اتصال آن را کپي کنيد و سپس در کد Paste کرده و از آن استفاده نمائيد. براي آنکه رشته ConnectionString اتصال ايجاد شده را مشاهده کنيد، روي برگه طراحي فرم کليک کنيد يا دکمه Shift + F را فشار دهيد.

روي کنترل OleDbConnection کليک کنيد تا انتخاب شود.

تا اينجا با استفاده از کد يک SqlConnection تعريف کرديم. حال نوبت به تعريف ConnectionString رسيده است. خصوصيت ConnectionString را ميخواهيم برابر ConnectionStringي که در تمرين قبل ساختيم قرار دهيم. روي برگه کد کليک کنيد تا وارد کد اين برنامه بشويم.

در ابتدا روش تعيين ConnectionString در VB را بررسي ميکنيم. روي علامت + كنار منطقه‌اي را كه با عنوان "Windows Form Designer generated Code" مشخص شده است كليك كنيد تا اين ناحيه باز شود.

مشاهده ميکنيد که با استفاده از خط مشخص شده با فلش خصوصيت ConnectionString را مقدار دهي کرده‍ايم.
Me.SqlDbConnection.ConnectionString = "Integrated Security=SSPI;Persist Security Info=False;Initial Catalog=nwind;Data Source=localhost;Packet Size="

براي تعيين ConnectionString در زبان C# روي دکمه اين برنامه واقع در نوار وظيفه کليک کنيد.

روي ميله لغزان كليك كنيد تا به سابروتين ConnectionProperties( ) برسيد.

دو خط کد مشخص شده توسط کادر قرمز را بعد از تابع InitializeComponent( )  وارد کرده‍ايم.

this.SqlDbConnection = new System.Data.SqlClient.SqlConnection();

this.SqlDbConnection.ConnectionString = "Integrated Security=SSPI;Persist Security Info=False;Initial Catalog=nwind;Data Source=localhost;Packet Size=";

روي دکمه طراحي فرم کليک کنيد.

در اين برنامه ميخواهيم زماني که کاربر روي دکمه OleDB کليک کرد بصورت OleConnection به پايگاه داده متصل شويم و در صورتي که SQL Server را انتخاب کرد به صورت SqlConnection به پايگاه داده متصل شويم. در قسمت Connection String نيز ميخواهيم رشته اتصال به پايگاه داده نوشته شود. در دو قسمت DataBase و Time Out نيز به ترتيب نام پايگاه داده و زمان Time Out نوشته ميشود.

براي آنکه برنامه بيان شده را بنويسيم، بايد از يک متغير واسطه استفاده کنيم تا زماني که کاربر روي يکي از دو گزينه SqlConnection يا OleDB کليک کرد، متغير واسطه برابر يکي از اين دو اتصال بشود و سپس خصوصيات ConnecionString، DataBase و TimeOut اين متغير را در فرم مينويسيم. براي نوشتن اين برنامه از يک دستور If نيز ميتوانيم استفاده کنيم ولي استفاده از يک متغير واسطه باعث ميشود که کد بسيار خوانا تر شود. بر روي برگه کد اين فرم کليک کنيد تا کد تعريف و استفاده از متغير واسطه را وارد کنيم.

مشاهده ميکنيد که يک خط کد بعد از دستور تعريف SqlDbConnection وارد کرده‍ايم. توسط اين کد متغير واسطه‍اي به نام myConnection تعريف کرده‍ايم.

حال دستوراتي را اضافه مي‌‌كنيم كه با تغيير نوع Connection ، مقدار myConnection تغيير كند. براي اين كار از رويداد CheckedChanged دكمه‌هاي راديويي بايد استفاده كنيم. روي برگه طراحي کليک کنيد.

روي دکمه راديويي OleDB دابل کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که اکنون در رويداد CheckedChanged دکمه راديويي OleDB قرار داريم و يک خط کد وارد کرده‍ايم. اين کد وظيفه دارد تا myConnection را برابر OleDbConnection قرار دهد. روي برگه طراحي کليک کنيد.

روي دکمه راديويي SQL Server دابل کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که اکنون در رويداد CheckedChanged قرار داريم و يک خط کد وارد کرده‍ايم. اين کد وظيفه دارد تا myConnection را برابر SqlDbConnection قرار دهد.

روي گزينه rbSQL كليك كنيد. 
Y
 روي ليست Method Name كليك كنيد.

روي رويداد CheckedChanged كليك كنيد.

اکنون در رويداد CheckedChanged قرار داريم. در ادامه دستور زير را به اين تابع اضافه مي‌كنيم:
myConnection=Me.SqlDbConnection

تا اينجا با استفاده از دکمه‍هاي راديويي توانستيم تغييرات لازم را ايجاد کنيم. اکنون احتياج به يک تابع داريم که وظيفه آن تغيير مقدار کنترلهاي موجود بر روي فرم ميباشد. مشاهده ميکنيد که يک تابع به نام RefreshValues در زير کدها اضافه کرده‍‍ايم. وظيفه اين تابع مقداردهي کنترلهاي روي فرم است.

معادل زبان C# اين تابع را در زير مشاهده ميکنيد. 
private void RefreshValues()
{
 this.txtConnectionString.Text = this.myConnection.ConnectionString;
 this.txtDatabase.Text = this.myConnection.Database;
 this.txtTimeOut.Text = this.myConnection.ConnectionTimeout.ToString();
}

حال بايد اين تابع را در انتهاي هر دو رويداد CheckedChanged صدا کنيم. براي اين کار مشاهده ميکيد که کد RefreshValues( ) را در انتهاي هر دو رويداد اضافه کرده‍ايم. روش فراخواني در C# نيز به همين صورت ميباشد ولي يک علامت ; بايد در انتهاي کد اضافه کنيم.

براي اجراي برنامه دکمه F را فشار دهيد يا روي دکمه Run کليک کنيد تا برنامه اجرا شود.

روي گزينه SQL Server کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که خصوصيت اين ارتباط نمايش داده شده است. روي گزينه OleDB کليک کنيد.

روي دکمه Close فرم کليک کنيد.

هر دو شي SqlConnection و OleDbConnection داراي متدهاي يكساني هستند كه در جدول زير مشاهده ميکنيد.
T
متدشرح
BeginTransactionيك تراكنش را بر روي پايگاه داده آغاز مي‌كند.
ChangeDatabaseدر حين برقراري ارتباط، پايگاه داده فعلي را تغيير مي‌دهد.
Closeارتباط با منبع اطلاعات را قطع مي‌كند.
CreateCommandيك شئ Command مي‌سازد.
Openبا منبع اطلاعات ارتباط برقرار مي‌كند.

متدهاي Open و Close به طور خودكار توسط دو شئ DataAdapter و DataCommand كه از شئConnection استفاده مي‌كنند، فراخواني ميشوند و در صورت نياز مي‌توان آنها را صريحاً فراخواني نمود.

پس از اينكه كار خود را با شئ Connection به اتمام رسانديد، حتماً بايد متد Close را اجرا كنيد. تا منابعي که در اختيار شئ Connection هستند آزاد شوند. در ادامه کد بستن Connection را وارد ميکنيم. روي برگه طراحي فرم کليک کنيد.

روي ميله لغزان کليک کنيد تا به دکمه Test برسيم.

روي دکمه Test دابل کليک کنيد تا وارد کد رويداد کليک بر روي اين دکمه بشويم.
X
مشاهده ميکنيد که سه خط کد در پايين اين تابع وارد کرده‍ايم. وظيفه خط اول باز کردن Connection است. توسط خط دوم وضعيت Connection در يک پنجره نمايش داده ميشود. توسط خط سوم نيز شئ Connection بسته ميشود.

در C# نيز به همين صورت ميباشد ولي کد C# مقداري متفاوت است که در زير مشاهده ميکنيد.
this.myConnection.Open();
MessageBox.Show(this.myConnection.State.ToString());
this.myConnection.Close();
 كليدF را فشار دهيد تا برنامه ذخيره و سپس اجرا شود.

روي گزينه SQL Server كليك كنيد. 
x
مشاهده ميکنيد که خصوصيات اتصال نمايش داده شده است.  روي گزينه OleDB کليک کنيد.

روي دكمه Test كليك كنيد تا وضعيت ارتباط با پايگاه داده نمايش داده شود.

روي دكمه OK كليك كنيد.

روي دكمه Close كليك كنيد.

اشيا SqlDbConnection و OleDbConnection داراي دو رويداد به نامهاي StateChange و InfoMessage مي‌باشند. اين رويدادها به ترتيب زماني که وضعيت شئ تغيير ميکند و هنگامي  که منبع اطلاعات اخطاري ارسال ميکند توليد ميشوند.

رويداد Statechange به هنگام تغيير وضعيت شئ Connection رخ مي‌دهد و يك نمونه از شئ StateChangeEventArgs را به تابع اداره كننده خود مي‌فرستد. شئ  StateChangeEventArgs داراي دو خصوصيت OrginalState و CurrentState ميباشد.

وضعيت‌هاي ممكن شئ Connection را در جدول زير مشاهده مي‌كنيد.
T
وضعيتمفهوم
Brokenارتباط برقرار(Open) است ولي فعال نيست. بايد ارتباط را بسته و دوباره باز كرد.
Closedارتباط قطع شده است.
Connectingشئ Connection در تلاش است كه با منبع ذخيره‌سازي اطلاعات ارتباط برقرار كند، اما هنوز موفق نشده است.
Executingشئ Connection در حال اجراي يك فرمان است.
Fetchingشئ Connection در حال گرفتن اطلاعات از پايگاه داده است.
Openارتباط برقرار است.

براي اداره رويداد StateChange در پنجره كد، روي ليست ClassName كليك كنيد.

روي ميله لغزان کليک کنيد.
x
 روي OleDbConnection كليك كنيد.

روي ليست MethodName كليك كنيد تا باز شود.

مشاهده ميکنيد که دو رويداد StateChange و InfoMessage نمايش داده شده‍اند. روي گزينه StatChange كليك كنيد.

Dim strMessage As String
strMessage = "The connection is changing from " & _
             e.OriginalState.ToString & _
             " to " & e.CurrentState.ToString
MessageBox.Show(strMessage)

مشاهده ميکنيد که چند خط کد در اين رويداد وارد کرده‍ايم. زماني که وضعيت شئ Connection تغيير يابد اين کدها اجرا ميشوند.

مانند اين كار را براي شئ SqlDbConnection نيز تكرار مي‌كنيم و همين کد را در رويداد StateChange شئ SqlDbConnection مينويسيم.

براي مشاهده نحوه اجراي اين کد كليد F را فشار دهيد.

روي دكمه Test كليك كنيد.

اکنون پيغامي مبني بر تغيير حالت شئ Connection نمايش داده شده است. روي دکمه OK کليک کنيد.

اکنون شئ Connection باز شده است. روي دکمه OK کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که شئ در حالت تغيير وضعيت ميباشد و ميخواهد از حالت باز به حالت بسته برود. روي دکمه OK کليک کنيد.

روي دکمه Close فرم کليک کنيد.

روي دكمه ... كنار جعبه متن Database Name كليك كنيد.

روي فايل xtreme.mdb دابل كليك كنيد.

روي دكمه Fnish كليك كنيد.

حال بايد جدولهاي مورد نياز را انتخاب كنيم. روي گزينه Tables دابل كليك كنيد تا باز شود.

روي جدول Customers كليك كنيد.

دكمه Ctrl صفحه كليد را پايين نگهداشته‌ و روي جدول Orders  كليك كنيد تا انتخاب شود.

در ادامه به همين ترتيب جدولهاي OrderDetail و Product را نيز انتخاب ميکنيم.

جدول Customer شامل مشخصات مشتريان و جدول Products حاوي مشخصات توليدات ميباشند. در جدول Orders سفارشاتي که مشتريان در مورد توليدات ميدهند ذخيره ميشود در جدول OrderDetail نيز جزعيات سفارشات مشتريان ذخيره ميشود. روي دكمه Insert Table كليك كنيد تا جدولهاي انتخاب شده اضافه شوند.
فصل اولتوجه C# از من پرسيده بشه!
شروع کار با ADO.NET

به نرم افزار آموزش ADO.NET خوش آمديد. در اين نرم افزار آموزشي به بررسي روش کار با زبانهاي VB و C#  ميپردازيم. هر زمان که از يکي از زبانها استفاده کرديم تفاوت زبان ديگر نيز بيان ميشود. در اين بخش مي‌خواهيم مروري كلي بر اشياء ADO.NET  و ارتباط آنها باهم داشته باشيم. شكل زير نماي ساده‌اي از اشياء اصلي موجود در مدل شيء ADO.NET را نشان مي‌دهد.  كلاسهاي ADO.NET به دو دسته فراهم كننده داده(Data Provider)  كه وظيفه برقراري ارتباط با منبع ذخيره‌سازي داده‌هاي را برعهده دارد و DataSet كه در برگيرنده داده‌هاي واقعي است، تقسيم مي‌شود. براي اطلاعات بيشتر در مورد VB.NET و C# ميتوانيد به نرم افزارهاي آموزشي آنها كه از توليدات اين شركت ميباشند مراجعه كنيد.

براي هر منبع داده يک  Data Provider مخصوص به آن وجود دارد. در .NET از دو نوع Data Provider مختلف زير ميتوان استفاده کرد. 
•هر منبع سازگار با OLE DB 
•Microsoft SQL Server ‍
اين دو فراهم كننده داده، داراي اشياء يكساني هستند، اشياء SQL Server   با واژه SQL و اشياءOLE DB با كلمه OleDb آغاز مي‌شوند.

وظيفه شئ Connection، ايجاد ارتباط فيزيكي با يك منبع ذخيره‌سازي داده است. اين شئ داراي ويژگي‌هايي است كه امكان دسترسي به فراهم كننده داده، منبع داده، پايگاه داده و رشته اتصال را فراهم مي‌كند.

متدهاي شئ Connection عبارتند از Open و Close که به ترتيب براي باز كردن و بستن ارتباط با پايگاه داده به كار مي‌روند. بقيه متدها نيز براي تغيير دادن پايگاه داده  و مديريت تراكنش‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

شئ Command، يك عبارت SQL يا رويه ذخيره شده (Stored Procedure) را مشخص مي‌كند كه بر روي منبع داده اجرا مي‌شود. اشياء Command را مي‌توان به صورت مستقل از Connection ايجاد و اجرا كرد.

Data Reader، شيئي است كه براي بدست داده‍ها از منبع بصورت رو به جلو (Forward-Only) و فقط خواندني به كار مي‌رود. اين شئ داراي عملکرد سريعي ميباشد. اين شئ فقط زماني ايجاد ميشود که متد ExecuteReader شئ Command فراخواني شود.

شئ Data Adapter، پيچيده‌ترين شئ در ميان بقيه اشياء فراهم كننده داده مي‌باشد. اين شئ به عنوان يك پل ارتباطي بين شئ Connection و DataSet عمل مي‌كند.

شئ DataAdapter  براي برقراري ارتباط بين يك منبع داده و يك DataSet  از شئ Command استفاده مي‌كند. چهار نوع شئ Command وجود دارد:
•SelectCommand
•UpdateCommand
•InsertCommand
•DeleteCommand
از شئ SelectCommand براي پر كردن DataSet  و از سه شئ ديگر براي تغيير داده‌هاي موجود در منبع استفاده مي‌شود.

DataSet ، نمايشي از داده‌ها است كه درون حافظه قرار مي‌گيرد. DataSet  را مي‌توان به صورت يك پايگاه داده رابطه‌اي كه شامل چند جدول مرتبط است، در نظر گرفت. البته DataSet همواره از منبع داده جدا است و درباره منبع داده‌‍اي خود اطلاعي ندارد. مشخص است که مي‌توان داده‌هاي بدست آمده از چندين منبع مختلف را در يك DataSet   نگهداري كرد.

DataSet   از دو شئ اصلي DataTableCollection و DataRelationCollection تشكيل مي‌شود.
•شئ  DataTableCollection دربرگيرنده صفر يا چند شئ DataTable است كه هريك شامل سه قسمت Columns ،Rows  و Constraints ميباشند. (به ترتيب ستونها، رديفها و قوانين جامعيت داده) 
•شئ DataRelationCollection نيز شامل  صفر يا چند شئ DataRelation است.
(شئ DataTable  تقريبا" شبيه به شئ Recordset در ADO ميباشد.)

شئ DataRelation باعث ميشود تا با داشتن يك سطر از يك جدول ، به سطرهاي مرتبط به آن، در جدول ديگر دسترسي پيدا كنيد. به عنوان مثال، با داشتن يك سطر از جدول Orders ، مي‌توانيد به راحتي سطرهاي مرتبط با آن را از جدول OrderDetails بدست آوريد.

يکهو ميريم به آدرسي که بايد باشيم.
 روي پوشه Chapter دابل كليك كنيد.

روي پوشه VB دابل كليك كنيد. 
(در C# روي پوشه C# کليک کنيد.)

روي پوشه EmployeesForm دابل كليك كنيد.

روي فايلEmployeesForm.vbproj  دابل كليك كنيد تا پروژه باز شود.

در پنجره Solution Explorer، روي فايل  Employees.vb دابل كليك كنيد تا باز شود.
(در C# روي فايل Employees.cs کليک کنيد.)
x
در اين برنامه هيچ کدي نوشته نشده است و فقط يک سري کنترل بر روي فرم قرار داده شده است. در جعبه ابزار روي برگه Data کليک کنيد تا اشياء مربوط به Data نمايش داده شود.

روي شئ SQLDataAdapter دابل كليك كنيد. تا به اين کنترل به فرم اضافه شود.

روي دكمه Next كليك كنيد.

روي دكمه NewConnection كليك كنيد تا  يک Connection جديد به يک فايل در پايگاه داده SQLServer برقرار کنيم.

اکنون در پنجره Data Link Properties قرار داريم. در اين پنجره بايد اطلاعات نحوه اتصال به پايگاه داده را وارد کنيم. در قسمت اول بايد نام کامپيوتري که SQL Server بر روي آن نصب شده است و فايل پايگاه داده نيز بر روي آن قرار دارد را وارد کنيم. در اينجا کامپيوتري که ميخواهيم به آن متصل شويم ASPServer نام دارد. عبارت ASPServer را وارد کنيد.

حال بايد نام و رمز عبور اتصال به SQL Server را وارد کنيم. روي جعبه متن User Name كليك كنيد.

عبارت SA را وارد کنيد.

روي جعبه متن Password كليك كنيد.

عدد  را وارد کنيد.

روي جعبه چك Allow Saving Password را كليك كنيد تا رمز عبور ذخيره شود.

روي ليست بازشونده database كليك كنيد تا باز شود.

روي گزينه Nwind کليك كنيد.

براي اطمينان از اتصال به پايگاه داده روي دكمه Test Connection كليك كنيد.

مشاهده ميکنيد که ارتباط برقرار است، روي دكمه OK کليك كنيد.

روي دكمه OK  كليك  كنيد.

روي دكمه Next كليك كنيد.

در اين صفحه بايد نوع دسترسي به Data Adapter را تعيين کنيم. با استفاده از گزينه اول ميتوانيم دستور SQL مورد نظر را وارد کنيم. با استفاده از گزينه دوم يک روال ذخيره شده ايجاد ميکنيم و با استفاده از گزينه سوم نيز از يک روال ذخيره شده استفاده ميکنيم. در اينجا ميخواهيم دستور SQL وارد کنيم پس بايد گزينه اول فعال باشد. روي دکمه Next کليک کنيد.

در اين جعبه متن ميتوانيم دستور SQL مورد نظر را وارد کنيم. البته با استفاده از قسمت Query Builder ميتوانيم بصورت Visual دستور SQL را ايجاد کنيم. روي دکمه Query Builder كليك كنيد.

روي جدول Employees كليك كنيد.

روي دكمه Add كليك كنيد تا اين جدول به ليست جدولهايي که ميخواهيم با آن کار کنيم اضافه شود.

در صورتي که بخواهيم با چند جدول کار کنيم ميتوانيم جدولهاي ديگري را نيز انتخاب کنيم.  روي دكمه Close كليك كنيد.

مشاهده ميکنيد که  جدول Employees به پنجره Query Builder اضافه شده است. توجه کنيد که در هر مرحله هر کاري که انجام ميدهيد دستور SQL آن در قسمت مشخص شده با کادر آبي نوشته ميشود. اکنون بايد تعيين کنيم که کدام فيلدها در جواب پرس و جو نمايش داده شوند. روي جعبه چک فيلد EmployeeID كليك كنيد.

روي جعبه چک فيلد LastName كليك  كنيد.

روي جعبه چک فيلد First Name كليك كنيد.

روي جعبه چک فيلد Title كليك كنيد.

به همين ترتيب فيلدهاي TitleOfCourtesy، HireDate و Notes را انتخاب ميکنيم.

روي دكمه OK كليك كنيد تا QueryBuilder بسته شود.

روي دكمه Nextكليك كنيد.

روي دكمه Finish كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده مي‌كنيد  دو کنترلSqlDataAdapter و SqlConnection به پايين پنجره اضافه شده‍اند. اشياء Connection و DataAdapter براي برقراري ارتباط فيزيكي با منبع ذخيره داده بكار مي‌روند. براي اينكه بتوانيد داده‌هاي موجود در پايگاه را به فرم متصل كنيد، بايد از يک DataSet استفاده کنيم. براي ساختن يك DataSet ، روي منوي Data كليك كنيد.

روي گزينه Generate Data Set كليك كنيد.

گزينه New را فعال کنيد.

روي جعبه متن New دابل كليك كنيد.

اکنون عبارت dsEmployees را تايپ ميکنيم. روي دکمه OK کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که يک  DataSet به نام DsEmployees در پايين صفحه ظاهر شده است.

ميخواهيم خصوصيت Text کنترل txtTitle را به فيلد TitleOfCourtest مقيد کنيم. براي اين کار روي جعبه متن txtTitle کليك كنيد تا انتخاب شود.

روي علامت + كنار DataBinding  كليك كنيد.

روي خصوصيت Text كليك كنيد.

روي ليست باز شونده  Text كليك كنيد. تا ليستي از منابع داده موجود نمايش داده شود.

روي علامت + كنار منبع DsEmployees كليك كنيد.

روي علامت + كنار شئ Employees كليك كنيد تا باز شود.

روي گزينه TitleOfCourtesy کليک کنيد.

به همين ترتيب ستونهاي جدول Employees را به بقيه کنترلهاي موجود در صفحه مقيد ميکنيم.

حال وقت آن است كه اطلاعات را درون DataSet بارگذاري كنيم. براي پر كردن اطلاعات در DataSet  از متدFill شئ  DataAdapter استفاده ميکنيم. شئ DataAdapter چندين نسخه مختلف متد Fill را ارائه مي‌كند  كه ساده‌ترين آنها نام DataSet را به عنوان يك آرگومان ورودي دريافت مي‌كند. اکنون در محيط VB قرار داريم. بعد از بررسي محيط VB به بررسي محيط C# خواهيم پرداخت. كليد F را فشار دهيد تا كد مربوط به فرم ظاهر شود.

روي علامت + كنار ناحيه‌اي كه به عنوان Windows Form Designer generated codeمشخص شده است، كليك كنيد تا باز شود.

خط زير را به انتهاي سابروتين New اضافه مي‌كنيم.  اين خط متد Fill شئ DataAdapter را فراخواني كرده  و نام DataSet (يعني DsEmployees) را به آن ارسال مي‌كند.
SqlDataAdapter.Fill(DsEmployees)

روي دکمه Run کليک کنيد يا  كليد F را فشار دهيد تا برنامه ساخته و اجرا شود.

مشاهده ميکنيد که رديف يا رکورد اول نمايش داده شده است. براي خروج از برنامه روي دکمه Close کليک کنيد.
  يکهو ميره توي C#
اکنون در محيط C# قرار داريم. براي آنکه کدهاي لازم را وارد کنيم، کليد F را فشار دهيد.

روي ميله لغزان کليک کنيد. 
X
 خط زير را به انتهاي سابروتين Empoyees( ) اضافه مي‌كنيم. اين خط متد Fill شئ DataAdapter را فراخواني كرده  و نام DataSet (يعني DsEmployees) را به آن ارسال مي‌كند.
SqlAdapter.Fill(DsEmployees)

روي دکمه Run کليک کنيد يا  كليد F را فشار دهيد تا برنامه ساخته و اجرا شود.

مشاهده ميکنيد که رديف يا رکورد اول نمايش داده شده است. براي خروج از برنامه روي دکمه Close کليک کنيد.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي برگشت به فهرست اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

در اين بخش ميخواهيم به بررسي نکات تکميلي استفاده از ADO.NET در فرمهاي ويندوز بپردازيم.

در بخش قبل بيان شد که شئ Binding داراي دو رويداد به نامهاي Parse و Format است. رويداد Format براي تبديل شکل داده‍ها از حالت اصلي به حالتي که بايد به کاربر نمايش داده شوند بکار ميرود. در حالي که رويداد Parse برعکس عمل ميکند و براي تبديل داده به فرمت اوليه بکار ميرود. در شکل زير ميتوانيد مشاهده کنيد که رويداد Format زماني ارسال ميشود که داده‍ها از منبع به کنترل‍هاي روي فرم منتقل ميشوند و برعکس.

با توجه به اينکه رويداد Format در دو حالت رخ ميدهد قبل از انجام هر کاري بايد بدانيم که در کدام حالت يا وضعيت قرار داريم. در ادامه به بررسي يک مثال جهت تغيير دادن فرمت داده‍ها با استفاده از رويداد Format ميپردازيم. اکنون پروژه اين بخش را باز کرده‍ايم. روي فرم Master.vb دابل کليک کنيد.

اين پنجره فرم اصلي برنامه ميباشد. کليد F را فشار دهيد تا وارد پنجره کد بشويم.

مشاهده ميکنيد که تابع FormatName را وارد کرده‍ايم. اين کد ابتدا مقدار ويژگي Tag کنترل tbCategoryName که يک TextBox ميباشد را بررسي ميکند. اگر مقدار اين ويژگي برابر "PARSE" نباشد مقدار ويژگي Value آرگمان e به حروف بزرگ تبديل ميشود. در انتها مقدار ويژگي Tag را برابر "Format" قرار داده و مقدار ويژگي Value را با استفاده از تابع MessageBox نمايش ميدهيم. (معادل کد زبان C# در زير نمايش داده شده است.) روي علامت + مشخص شده کليک کنيد تا کد اين قسمت باز شود.
t
Private void FormatName(object sender, ConvertEventArgs e)
{
    string eStr = (string) e.Value;

if ((string) this.tbCategoryName.Tag != "PARSE") 
e.Value = eStr.ToUpper();
this.tbCategoryName.Tag = "FORMAT";
MessageBox.Show((string)e.Value, "Format");
}

بعد از خط UpdateDisplay( ) کد مشخص شده را اضافه کرده‍ايم. اين خط تابع نوشته شده را به اولين و تنها شئ Binding موجود در قسمت DataBindings کنترل tbCategoryName اضافه ميکند. پس تابع FormatName بعنوان تابعي که در زمان ايجاد رويداد Format رخ ميدهد تعيين ميشود. 
همانطور که به ياد داريد معادل اين کار در زبان C# افزودن کد زير در سابروتين frmMaster بعد از خط UpdateDisplay ( ) ميباشد. براي مشاهده نحوه اجراي اين برنامه دکمه F را فشار دهيد.
t
This.tbCategoryName.DataBindings[].Format += new ConvertEventHandler(this.FormatName);

مشاهده ميکنيد که قبل از آنکه فرم اوليه برنامه نمايش داده شود MessageBox نمايش داده شده است. اکنون کنترل tbCategoryName با منبع ذخيره سازي همبسته شده است. روي دکمه OK کليک کنيد.

دوباره يکبار ديگر تابع نوشته شده اجرا شده است. اکنون زماني است که داده‍ها به کنترل منتقل شده‍اند. روي دکمه OK کليک کنيد.

روي دکمه حرکت به رکورد بعدي کليک کنيد.

اکنون مقدار CategoryName رديف بعدي نمايش داده شده است. روي دکمه OK کليک کنيد.

روي دکمه Close کليک کنيد.

همانطور که بيان شد رويداد Parse زماني رخ ميدهد که داده‍ها از کنترل به منبع ذخيره سازي برگردانده ميشوند. در ادامه کد يک تابع به نام ParseName را وارد ميکنيم.

با توجه به اينکه رويداد Parse فقط هنگام انتقال داده‍ها از کنترل به منبع رخ ميدهد نيازي به بررسي مقدار ويژگي Tag نميباشد. معادل کد زبان C# را در زير مشاهده ميکنيد. روي ميله لغزان کليک کنيد، تا اين تابع را به رويداد مورد نظر تخصيص دهيم.
t
Private void ParseName(object sender, ConvertEventArgs e)
{
string eStr = (string) e.Value;

this.tbCategoryName.Tag = "PARSE";
      e.Value = eStr.ToLower();
MessageBox.Show((string)e.Value, "Parse");
}

خط مشخص شده باعث تخصيص تابع نوشته شده به رويداد Parse ميشود. معادل کد زبان C# نيز که بايد در سابروتين frmMaster نوشته شود بصورت زير ميباشد.
t
this.tbCategoryName.DataBindings[].Parse += new ConvertEventHandler(this.ParseName);

در ادامه دو دستور AddHandler را بصورت Remark در مي‍آوريم تا در هر بار اجراي برنامه پيغامها نمايش داده نشوند. در .Net کنترلهاي مختلفي وجود دارد در ادامه اين بخش ميخواهيم روش همبستگي کنترلهاي مختلف با منابع ذخيره سازي اطلاعات را بررسي کنيم.

در ابتدا ميخواهيم کنترل CheckBox را به منبع داده همبسته کنيم. در اين برنامه وقتي کاربر بر روي دکمه Controls کليک کند. فرم Controld.vb نمايش داده ميشود. روي فرم Controls.vb دابل کليک کنيد.

روي کنترل Discontinued کليک کنيد تا انتخاب شود.

روي ميله لغزان کليک کنيد تا به خصوصيت DataBinding برسيم.

روي علامت + مشخص شده کليک کنيد.

روي خصوصيت Checked کليک کنيد.

ليست باز شونده اين خصوصيت را باز کنيد.

روي علامت + کنار گزينه dsMaster کليک کنيد.

روي علامت + کنار گزينه productsExtended کليک کنيد.

روي فيلد Discontinued کليک کنيد.

با اين کار مقدار جعبه چک از منبع داده خوانده ميشود. حال ميخواهيم کنترل ComboBox موجود در اين فرم را به پايگاه داده مرتبط کنيم. براي اين کار روي کنترل مشخص شده کليک کنيد.

در ابتدا بايد منبع داده را تعيين کنيم. روي خصوصيت DataSource کليک کنيد.

روي ليست باز شونده مشخص شده کليک کنيد.

روي گزينه dsMaster کليک کنيد.

در مرحله دوم بايد گزينه‍هايي که در ليست نمايش داده ميشود را تعيين کنيم. براي اين کار روي خصوصيت DisplayMember کليک کنيد.

ليست باز شونده اين خصوصيت را باز كنيد.

روي علامت + گزينه Categories کليک کنيد.

روي گزينه CategoryName کليک کنيد.
x
در مرحله آخر بايد مقدار هر کدام از گزينه‍هاي نشان داده شده را تعيين کنيم، روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت ValueMember برسيم.

روي خصوصيت ValueMember کليک کنيد.

روي ليست باز شونده کليک کنيد.

روي علامت + گزينه Categories کليک کنيد.

روي گزينه CategoryID کليک کنيد.

حال بايد يک شئ Binding به کنترل ComboBox اضافه کنيم. دکمه F را فشار دهيد.

روي علامت + مشخص شده کليک کنيد.

معادل کد مشخص شده در زبان C# بصورت زير ميباشد که بعد از فراخواني UpdateDisplay در frmControls وارد ميشود.
t
this.cbCategory.DataBindings.Add("SelectedValue",
     this.dsMaster,"ProductsExtended.CategoryID");

در ادامه ميخواهيم به بررسي روش استفاده از کنترل NumericUpDown بپردازيم. روي برگه طراحي فرم کليک کنيد.

روي کنترل مشخص شده کليک کنيد.
بره روي خصوصيت
 روي علامت + کنار خصوصيت DataBindings کليک کنيد.

روي خصوصيت Value کليک کنيد.

روي ليست باز شونده مشخص شده کليک کنيد.

روي علامت + گزينه dsMaster کليک کنيد.

روي علامت + گزينه ProductsExtended کليک کنيد.

روي گزينه UnitPrice کليک کنيد.

براي مشاهده نتيجه برنامه نوشته شده کليد F را فشار دهيد.

روي دکمه Close کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که تمامي کنترلها اطلاعات خود را از منبع داده دريافت کرده‍اند. روي دکمه Close کليک کنيد.

روي دکمه Close کليک کنيد.

روي برگه Master.VB [Design] کليک کنيد.

اکنون ميخواهيم ليست Orders را به يک DataRelation مرتبط کنيم. کليد F را فشار دهيد تا وارد قسمت کد بشويم.

کد کامل را در کادر زير نيز ميتوانيد مشاهده کنيد. همانطور که مشخص است خصوصيت DisplayMember کنترل lbOrders برابر فيلد OrderDate موجود در ProductsOrder ميگردد.
t
Me.lbOrders.DataSource = Me.dsMaster
Me.lbOrders.DisplayMember = "Categories.CategoriesProducts.ProductOrders.OrderDate"

در کادر زير معادل کد زبان C# را مشاهده ميکنيد. براي اجراي برنامه دکمه F را فشار دهيد.
t
this.lbOrders.DataSource = this.dsMaster;
this.lbOrders.DisplayMember =
    "Categories.CategoriesProducts.ProductOrders.OrderDate";

مشاهده ميکنيد که در ليست Orders اطلاعات مورد نظر نمايش داده شده است. در اين تمرين از دو کنترل ListBox براي نمايش داده‍هاي سلسله مراتبي استفاده کرديم. در تمرين بعد ميخواهيم با استفاده از کنترل DataGrid داده‍هاي سلسله مراتبي را نمايش دهيم. روي دکمه Close کليک کنيد.

روي فرم DataGrid.vb دابل کليک کنيد.

کنترل DataGrid در هر زمان ميتواند فقط يک جدول را نمايش دهد و کاربر مجبور است تا بصورت دستي در سلسله مراتب حرکت کند. اين موضوع باعث ميشود که کار با برنامه نسبت به تمرين قبلي مقداري گيج کننده شود. در ابتدا بايد منبع داده اين کنترل را تعيين کنيم. روي کنترل DataGrid کليک کنيد.

روي خصوصيت DataSource کليک کنيد.

ليست باز شونده اين خصوصيت را باز کنيد.

روي گزينه dsMaster کليک کنيد.

براي تعيين مقدار خصوصيت DataMember روي اين خصوصيت (DataMember) کليک کنيد.

ليست باز شونده اين خصوصيت را باز کنيد.

روي علامت + خصوصيت Categories کليک کنيد.

روي گزينه CategoriesProducts کليک کنيد.

روي خصوصيت TableStyles کليک کنيد.

روي دکمه … کليک کنيد.

روي دکمه Add کليک کنيد.

روي خصوصيت Name دابل کليک کنيد.
x
مشاهده ميکنيد که مقدار اين خصوصيت را برابر tsProducts قرار داده‍ايم. روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت MappingName برسيم.

روي خصوصيت MappingName کليک کنيد.

ليست باز شونده اين خصوصيت را باز کنيد.

روي علامت + گزينه Categories کليک کنيد.

روي گزينه CategoriesProducts کليک کنيد.

در اين بخش ميخواهيم به بررسي روش حذف، اضافه و ويرايش بپردازيم.  دربخشهاي قبل اشياء ADO.NET را بررسي کرديم. در اين بخش و بخشهاي بعدي ميخواهيم ارتباط بين اين اشياء را بهتر مشاهده کينم و به بررسي چند مثال عملي بپردازيم.

در ابتدا داده‍ها با استفاده از متد Fill يک شئ DataAdapter در شئ DataSet ذخيره ميشوند. البته همانطور که قبلا ديديم ميتوان با استفاده از يک شئ Command و يک DataReader نيز اين کار را انجام داد. مرحله بعدي حذف يک رديف، تعريف يک رديف جديد و تصحيح رديف ميباشد. با استفاده از متد Update شئ DataAdapter ميتوانيم تغييرات انجام شده را در منبع ذخيره سازي ذخيره کنيم. البته با استفاده از شئ Command نيز ميتوان اين کار را انجام داد. اين کار با استفاده از متد AcceptChanges شئ DataSet يا DataTable ساده‍تر ميباشد. البته هر دو متد Fill و Update شئ DataAdapter به طور اتوماتيک متد AcceptChages را فراخواني ميکنند. ولي در صورتي که از شئ Command استفاده کنيد بايد بطور صريح متد AcceptChanges را فراخواني نمائيد.

شئ DataRow داراي يک ويژگي به نام RowState ميباشد که توسط اين ويژگي ميتوانيم بررسي کنيم که يک سطر حذف شده، اضافه گرديده يا تغيير کرده است. زماني که متد AcceptChanges فراخواني شود تمام رديفها به حالت تغيير نکرده ميروند. زيرا با استفاده از متد AcceptChangesتغييرات در منبع ذخيره سازي ذخيره ميشود. مقادير ويژگي RowState را در جدول زير ميتوانيد مشاهده کنيد.
t
ويژگيشرح
Addedشئ DataRow جديد است.
Deletedشئ DataRows حذف شده است.
Detachedشئ DataRow  هنوز به جدول اضافه نشده.
Modifiedمحتويات شئ DataRow تغيير کرده است.
Unchangedشئ DataRow تغييري نکرده است.

با استفاده از قسمت پايين فرم ميتوانيم بين رکوردهاي موجود در جدول حرکت کنيم. براي مثال روي دکمه رکورد بعدي کليک کنيد.

همانطور که در فرم مشاهده ميکنيد، اکنون مقادير فعلي و اصلي هر رکورد با هم برابر ميباشند و مقدار RowStatus نيز برابر Unchanged ميباشد. روي متن First Name دابل کليک کنيد تا مقدار آن را تغيير دهيم.

عبارت Ali را وارد کنيد.

روي دکمه Save کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که مقدار نسخه فعلي با اصلي تفاوت دارد و RowStatus نيز برابر Modified شده است. روي دکمه Close کليک کنيد تا از برنامه خارج شويم و تغييرات در منبع ذخيره سازي منعکس نشود.

اکنون ميخواهيم به بررسي روش افزودن يک سطر جديد بپردازيم. براي اين کار بايد يک شئ DataRow بسازيم و سپس آن را به کليکسون Rows موجود در شئ DataTable اضافه کنيم. با استفاده از متد NewRow در شئ DataTable يک سطر مستقل با استفاده از ساختار جدول برگردانده ميشود، سپس مقادير فيلدهاي اين سطر جديد وارد ميشوند و سطر به جدول اضافه ميشود. براي بررسي کد تعريف يک رديف جديد روي دکمه Add دابل کليک کنيد.

توسط اين کد ابتدا يک متغير به نام drNew از نوع DataRow تعريف ميشود که براي ساختن سطر جديد از آن استفاده ميکنيم. توسط خط دوم متد NewRow فراخواني ميشود و متغير تعريف شده با خروجي اين متد مقدار دهي ميگردد تا سطر جديد بر اساس ساختار جدول ساخته شود. توسط دو خط بعدي دو فيلد اين جدول را مقدار دهي ميکنيم. در انتها نيز سطر ايجاد شده را به Rows اضافه ميکنيم. کد زبان C# اين قسمت نيز در کادر روبرو نمايش داده شده است.
t
dsEmployeeList.EmployeesRow drNew;

drNew = (dsEmployeeList.EmployeesRow) this.dsEmployeeList.Employees.NewRow();
drNew["FirstName"] = "New First";
drNew["LastName"] = "New Last";
this.dsEmployeeList.Employees.AddEmployeesRow(drNew);

براي حذف يک سطر از متد Delete استفاده ميکنيم. در قسمت مشخص شده با کادر قرمز کد کليک بر روي دکمه Delete را مشاهده ميکنيد. کد توابع GetRow و UpdateDisplay را در قسمت Utility Functions نوشته‍ايم. (معادل کد زبان C# حذف يک رکورد را در کادر زير مشاهده ميکنيد.)

در اين کد ابتدا يک متغير از نوع DataRow تعريف ميشود سپس توسط تابع GetRows اين متغير برابر رکورد کنوني ميشود و در خط بعدي با استفاده از متد Delete رکورد حذف ميگردد. توسط خط بعدي برنامه به رکورد بعدي در View ميرود و سپس توسط تابع UpdateDisplay صفحه نمايش اطلاعات مربوط به رکورد فعلي (رکورد بعد از رکورد حذف شده) را نمايش ميدهد. معادل کد زبان C# حذف يک رکورد را در کادر زير مشاهده ميکنيد.
t
System.Data.DataRow dr;
//Get the row currently displayed in the form
dr = GetRow();
//Delete the row
dr.Delete();
//Move to the next record and display
this.BindingContext[this.dsEmployeeList, "Employees"].Position += ;
UpdateDisplay();

تا اينجا روش اضافه و حذف يک رکورد را بررسي کرديم. حال ميخواهيم روش تغيير دادن مقادير فيلدهاي يک رديف را بررسي کنيم. اين کار بسيار ساده است فقط لازم است که با استفاده از ويژگي Item به فيلد مورد نظر اشاره کنيم و با استفاده از عملگر = مقدار جديد را به آن نسبت بدهيم. روي ميله لغزان کليک کنيد تا به کد رويداد کليک بر روي دکمه Edit برسيم.
 btnEdit_Click و بعديش معلوم باشن!
در اين کد همانند کد حذف رديف کنوني را بدست مي‍آوريم. توسط خط سوم نيز مقدار فيلد FirstName را تغيير ميدهيم و توسط خط آخر نيز مقادير موجود در صفحه نمايش دوباره خوانده شده و نمايش داده ميشوند. معادل اين کد در زبان C# را در کادر زير مشاهده ميکنيد.
t
System.Data.DataRow drCurrent;

drCurrent = GetRow();
drCurrent["FirstName"] = "Changed";
UpdateDisplay();

گاهي اوقات لازم است که ارزيابي داده‍ها را تا زماني که يک سري از تغييرات به طور کامل انجام نشده‍اند به تاخير بياندازيم. اين کار با استفاده از متد BeginEdit انجام ميشود. اين متد تغييرات رکوردها و فيلدها را تا زماني که يکي از متدهاي EndEdit يا CancelEdit فراخواني شوند به تاخير مي‍اندازد. متدهاي EndEdit و CancelEdit به ترتيب براي تاييد و رد تغييرات انجام شده بکار ميروند.

در قسمت مشخص شده با کادر قرمز کد کليک بر روي دکمه Defer را مشاهده ميکنيد. در اين کد يک متغير به نام drCurrent تعريف شده و برابر رکورد فعلي ميشود. سپس متد BeginEdit متغير drCurrent فراخواني شده و در ادامه مقدار فيلد FirstName تغيير مي‌يابد. در خط بعدي نيز مقدار تغيير داده شده نمايش داده ميشود  و در انتها با استفاده از متد CancelEdit از عمل ويرايش انصراف ميدهيم. معادل کد زبان C# را در زير ميتوانيد مشاهده نمائيد.
t
System.Data.DataRow drCurrent;
drCurrent = GetRow();
drCurrent.BeginEdit();
drCurrent["FirstName"]= "Proposed Name";
MessageBox.Show(drCurrent["FirstName",System.Data.DataRowVersion.Proposed].ToString());
drCurrent.CancelEdit();

در خطي که دستور MessageBox وجود دارد از ويژگي Item شئ DataRow استفاده کرده‍ايم.  پارامتر اول نام فيلد و پارامتر دوم نسخه (Version) شئ DataRow ميباشد. مقادير مختلف DataRowVersions را ميتوانيد در جدول زير مشاهده نمائيد. براي اجراي برنامه دکمه F را فشار دهيد يا روي دکمه Run کليک کنيد.
t
نسخهمفهوم
Currentمقدار فعلي فيلد
Defaultمقدار پيش فرض فيلد 
Originalمقاديري که در هنگام ساخته شدن سطر وارد شده است.
Proposedمقادير بعد از فراخواني BeginEdit

اين کد با استفاده از متد Update جدول EmployeeList را روز آوري ميکند. توجه کنيد که DataAdapter اين مثال با استفاده از دستور Select زير که در خصوصيتSelectCommandقراردارد،يک ديد از جدول Employees ايجاد ميکند.
SELECT EmployeeID, FirstName, LastName FROM Employees ORDER BY LastName
معادل کد زبان C# را نيز در کادر زير مشاهده ميکنيد.
t
this.daEmployeeList.Update(this.dsEmployeeList.Employees);
UpdateDisplay();

دکمه F را فشار دهيد تا اجراي اين برنامه را مشاهده کنيم.

عبارت Ali را براي تغيير نام وارد نماييد.

روي دکمه Save کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که تغييرات انجام شده در قسمت RowVersions و RowStatus نمايش داده شده‍اند. روي دکمه Update کليک کنيد تا اين تغييرات در منبع ذخيره سازي ذخيره شود.

مشاهده ميکنيد که اطلاعات در منبع ذخيره سازي ذخيره شده است. روي دکمه Close کليک کنيد.

در ادامه با استفاده از يک برنامه ميخواهيم مفاهيم ديگري را نيز بررسي کنيم. در اين برنامه مقادير فعلي و اوليه يک شي DataSet که بر اساس يک View از EmployeeList ميباشد، نمايش داده ميشود. نمايش مقادير با استفاده از شئ BindingContext انجام ميشود که در بخشهاي بعدي به بررسي آن ميپردازيم. اکنون اين برنامه باز شده است. براي اجراي برنامه دکمه F را فشار دهيد.

استفاده از متد Update شئ DataAdapter يکي از روشهاي بسيار رايج ميباشد ولي هميشه بهترين راه حل نميباشد. براي مثال ممکن است که بخواهيد براي حفظ جمعيت داده‍ها عمليات را به ترتيب خاصي انجام دهيد، در اين حالت براي کنترل ترتيب اجراي عمليات ميتوانيد از شئ Command استفاده کنيد. در قسمت مشخص شده با کادر قرمز  کد کليک بر روي دکمه Command را مشاهده ميکنيد.
 کد بدون AcceptChanges
در اين کد ابتدا دو متغير جهت ذخيره سازي يک DataRow (drCurrent) و يک دستور SQL (cmdUpdate) تعريف ميکنيم. در ادامه مقدار متغير cmdUpdate را برابر دستور Update شئ DataAdpater يعني خصوصيت UpdateCommand شئ daEmployeeList قرار ميدهيم. در خط بعدي متغير drCurrent برابر رکورد فعلي ميشود. (کد معادل زبان C# را در کادر زير مشاهده ميکنيد.)
t
System.Data.SqlClient.SqlCommand cmdUpdate;
System.Data.DataRow drCurrent;

cmdUpdate = this.daEmployeeList.UpdateCommand;
drCurrent = GetRow();

cmdUpdate.Parameters["@first"].Value = drCurrent["FirstName"];
cmdUpdate.Parameters["@last"].Value = drCurrent["LastName"];
cmdUpdate.Parameters["@empID"].Value = drCurrent["EmployeeID"];

this.cnNorthwind.Open();
cmdUpdate.ExecuteNonQuery();
this.cnNorthwind.Close();

توسط سه خط کد مشخص شده با کادر قرمز مقادير پارامترهاي شئ UpdateCommand را با استفاده از مقادير سطر کنوني مقدار دهي ميکنيم.  در انتها توسط کدهاي مشخص شده با کادر آبي شئ Connection باز شده و دستور cmdUpdate اجرا ميشود. در انتها نيز شئ Connection بسته ميشود.

در صورتي که اين کد را اجرا کنيم، اطلاعات در منبع ذخيره سازي ذخيره ميشود ولي شئ DataSet به روز آوري نميشود. براي رفع اين مشکل دو راه وجود دارد. يک راه خالي کردن و پر کردن شئ DataSet است و يک راه نيز استفاده از متد AcceptChanges شئ DataSet ميباشد. کد مربوط به راه اول را در رويداد کليک بر روي دکمه Fill نوشته‍ايم. روي ميله لغزان کليک کنيد تا به اين کد برسيم.

اين کد ابتدا با استفاده از متد Clear جدول EmployeeList را خالي ميکند و سپس با استفاده از متد Fill جدول دوباره پر ميشود. در انتها نيز مقادير موجود بر روي فرم به روز آوري ميشوند. در زير کد زبان C# را مشاهده ميکنيد.
t
This.dsEmployeeList.Employees.Clear();
this.daEmployeeList.Fill(this.dsEmployeeList.Employees);
UpdateDisplay();

با اين کار در زمان اجراي برنامه بعد از اينکه بر روي دکمه Command کليک کرديد، بايد روي دکمه Fill نيز کليک کنيد تا اطلاعات موجود در DataSet به روز آوري شود. راه حل دوم استفاده از متد AcceptChanges است که بسيار ساده‍تر ميباشد. متد Update شئ DataAdapter متد AcceptChanges را بصورت اتوماتيک فراخواني ميکند ولي در صورتي که يک Command را اجرا کنيم بايد متد AcceptChanges را بطور صريح فراخواني نمائيد. در صورتي که بجاي پذيرش تغييرات يک شئ DataSet بخواهيد از انجام تغييرات انصراف دهيد بايد
از متد RejectChanges استفاده نمائيد. متد RejectChanges شئ DataSet را به همان وضعيتي که پس از آخرين فراخواني متد AcceptChanges داشته است برميگرداند.

حال ميخواهيم به بررسي متد AcceptChanges بپردازيم. تمامي اشياء DataSet، DataTable و DataRow داراي متد AcceptChanges هستند. البته بهتر است که متد AcceptChanges را بر روي شئ DataSet اجرا نمائيد زيرا در اين حالت متد AcceptChanges تمامي جداول موجود در آن DataSet فراخواني ميشوند و هر يک از اشياء DataTable نيز اين متد را براي تمامي سطرهاي خود اجرا ميکند. حال ميخواهيم با استفاده از متد AcceptChanges کد وارد شده در دکمه Command را تغيير دهيم.

مشاهده ميکنيد که دو خط کد به برنامه اضافه شده است. توسط خط اول متد AcceptChanges فراخواني ميشود و سپس اطلاعات فرم به روز آوري ميگردد. کد معادل در زبان C# را در زير مشاهده ميکنيد. 
t
this.dsEmployeeList.AcceptChanges();
UpdateDisplay();

براي بررسي برنامه دکمه F را فشار دهيد تا برنامه اجرا شود.

عبارت Nima را بعنوان First Name وارد نمائيد.

روي دکمه Save کليک کنيد.

روي دکمه Command کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که چون متد AcceptChanges فراخواني شده است، اطلاعات موجود در قسمت RowVersions و RowStatus به روز شده‍اند. روي دکمه Close کليک کنيد.

متد RejectChanges نيز در اشياء DataSet، DataTable و DataRow وجود دارد. روي ميله لغزان کليک کنيد تا به کد رويداد کليک بر روي دکمه Reject برسيم.

در اين کد از تغييرات انجام شده انصراف ميدهيم و در انتها صفحه نمايش به روز آوري ميشود. کد C# اين قسمت را در زير مشاهده ميکنيد.
t
this.dsEmployeeList.RejectChanges();
UpdateDisplay();

کليد F را فشار دهيد تا برنامه اجرا شود.

عبارت Ali را وارد نمائيد.

روي دکمه Save کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که مقدار فعلي اين رکورد و ويژگي RowStatus تغيير کرده است. روي دکمه Reject کليک کنيد.

با اين کار مقدار فعلي رکورد تغيير داده شده و به حالت اوليه برگشته است و مقدار ويژگي RowStatus نيز برابر Unchanged شده است. روي دکمه Close کليک کنيد.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد براي برگشت به فهرست اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

براي افزودن يک عضو ديگر روي دکمه Add کليک کنيد.

در ادامه خصوصيت Name  را برابر عبارت tsOrders قرار ميدهيم.

روي خصوصيت MappingName کليک کنيد.

ليست باز شونده اين خصوصيت را باز کنيد.

روي علامت + گزينه Categories کليک کنيد.

روي علامت + گزينه CategoriesProducts کليک کنيد.

روي گزينه ProductOrders کليک کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

دکمه F را فشار دهيد تا برنامه اجرا شود و نتيجه کار را بررسي کنيم.

روي دکمه DataGrid کليک کنيد.

روي علامت + کنار گزينه مشخص شده کليک کنيد.

برنامه نام جدول مربوطه را نشان داده است. روي ProductOrders کليک کنيد.

اکنون برنامه سفارشهاي انتخاب شده را نمايش ميدهد. روي دکمه Back کليک کنيد.

حال دوباره قسمت Products نمايش داده ميشود. روي دکمه Close کليک کنيد.

روي دکمه Close کليک کنيد.

مرتبط کردن کنترل DataGrid به يک يا چند DataTable کار ساده‍اي است ولي همانطور که بيان شد اين کنترل در هر زمان فقط يک جدول را نشان ميدهد. با استفاده از کنترل TreeView نيز ميتوانيد داده‍هاي سلسله مراتبي را نمايش دهيد. ولي کنترل TreeView نميتواند مستقيما" به يک منبع داده متصل شود. بلکه بايد به صورت دستي و با استفاده از متد Add موجود در مجموعه Nodes اين کنترل داده‍هاي لازم اضافه شوند. روي فرم TreeView.vb دابل کليک کنيد.

کليد F را فشار دهيد تا کدهاي لازم را وارد نماييم.

مشاهده ميکنيد که يک تابع به نام AddNodes تعريف شده است. با استفاده از اين تابع اطلاعات لازم را در کنترل Tree قرار ميدهيم. معادل کد زبان C# در کد مربوط به اين بخش در داخل اين سي دي آموزشي قرار دارد. روي علامت + مشخص شده کليک کنيد.

توسط خط اول مشخص شده با کادر قرمز رويه AddNodes به رويداد PositionChanged مرتبط ميشود تا هر وقت که Category تغيير ميکند فراخواني شود. توسط خط دوم رويه مستقيما" فراخواني ميشود تا براي نمايش اوليه راه‍اندازي شود. معادل اين دو خط در زبان C# که در frmTreeView وارد ميشود را در زير مشاهده ميکنيد. براي اجراي برنامه دکمه F را فشار دهيد.
t
this.BindingContext[this.dsMaster, "Categories"].PositionChanged +=
                     new EventHandler(this.AddNodes);
System.EventArgs ea;
ea = new System.EventArgs();
AddNodes(this, ea);

روي دکمه TreeView کليک کنيد.

روي دکمه حرکت به رکورد بعدي کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که اطلاعات کنترل TreeView به درستي به روز ميشود. روي دکمه Close کليک کنيد.

روي دکمه Close کليک کنيد.

جستجوي يک رکورد در يک DataTable کار معمولي ميباشد ولي شئ BindingContext که وظيفه کنترل داده‍هاي نمايش داده شده را دارد متد Find ندارد. بايد از شئ DataView براي پيدا کردن يک سطر بر اساس کليد Sort استفاده کنيم. البته با استفاده از شئ DataTable نيز ميتوان اين کار را انجام داده مقداري پيچيده‍تر ميباشد.

اکنون ميخواهيم به بررسي روش پيدا کردن يک رکورد در يک جدول که بر اساس يک فيلد مرتب شده است بپردازيم. روي برگه طراحي فرم Master.vb کليک کنيد.

روي دکمه Find Category دابل کليک کنيد.
 توجه شود که تمامي کد نبايد نمايش داده شود.
اين کد بعد از تعريف چند متغير در يک دستور If پنجره frmFindCategory را نمايش ميدهد و خروجي آن را بررسي ميکند که برابر دکمه OK ميباشد يا خير. متغير id با مقدار فيلد GetID موجود بر روي فرم مقدار دهي ميشود. سپس با استفاده از متد Find رکوردي که داراي اين فيلد است پيدا ميشود. اگر سطر پيدا نشود متد Find عدد – و يک پيغام خطا نمايش ميدهد. در غير اين صورت خصوصيت BindingContext.Position را برابر عدد برگشت داده شده قرار ميدهيم.  معادل کد زبان C# در کد مربوط به اين بخش در داخل اين سي دي آموزشي قرار دارد.
x
براي مشاهده نحوه اجراي برنامه دکمه F را فشار دهيد.

روي دكمه Find Category كليك كنيد.

عدد  را وارد نماييد.

روي دکمه Find کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که برنامه Category شماره سه را پيدا کرده است. روي دکمه Close کليک کنيد.

استفاده از متد Find شئ DataView ساده است ولي محدود به يک ناحيه خاص ميباشد. اگر بخواهيد سطري را بر اساس يک معيار پيچيده يا بر اساس يک ستون به غير از ستوني که داده بر اساس آن مرتب شده است پيدا کنيد بايد از متد Select شئ DataTable استفاده نمائيد. روش کار به اينصورت است که ابتدا بايد متد Select را با شرطهاي تعيين شده بر روي DataTable اجرا کنيم. وقتي که رکوردهاي مورد نظر پيدا شدند مقدار فيلدي که بر اساس آن  Sort شده است را از آرايه‍اي که به وسيله متد Select برگردانده شده است بدست مي‍آوريم و از آن براي اجراي متد Find بر روي DataView استفاده ميکنيم. در انتها نيز با استفاده از خصوصيت Position شئ BindingContext نتيجه را نمايش ميدهيم.

قسمت مشخص شده توسط کادر قرمز وظيفه بيان شده را به عهده دارد. در اين کد متد Select شئ DataTable براي پيدا کردن دسته مورد نظر بکار ميرود. Select يک آرايه از سطرها را برميگرداند. توسط خط دوم از تابع Ctype استفاده ميکنيم تا اولين سطر يعني dr() به CategoriesRow تبديل شده  و id برابر CategoryID قرار داده شود. توسط خط بعدي CategoriesID در DataView پيدا ميشود  و با استفاده از خصوصيت BindingContext.Position رکورد پيدا شده نمايش داده ميشود.

براي اجراي برنامه دکمه F را فشار دهيد.

روي دكمه Find Category كليك كنيد.

روي جعبه متن Name کليک کنيد.

اکنون عبارت Condiments را تايپ کرده‍ايم. روي دکمه Find کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که به رکورد مورد نظر رفته‍ايم. روي دکمه Close کليک کنيد.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد براي برگشت به فهرست روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

حال مي‌خواهيم ارتباط بين چهار جدول انتخاب شده را تنظيم کنيم. روي برگه Links يا روي دکمه Next کليک کنيد.

مشاهده مي‌كنيد كه اين جداول بصورت پيش فرض با يکديگر در ارتباط ميباشند. در صورتي که بخواهيد نيز ميتوانيد ماوس را بر روي يک فيلد ببريد و آن فيلد را بر روي يک فيلد ديگر در يک جدول ديگر قرار دهيد تا بين دو فيلد مشخص شده رابطه ايجاد گردد. روي برگه Fields يا روي دکمه Next كليك كنيد تا فيلدهاي مورد نياز گزارش را انتخاب كنيد.

روي علامت + کنار جدول Orders كليك كنيد.

روي فيلد Order Date دابل كليك كنيد تا به ليست فيلدهاي انتخاب شده اضافه شود.

روي فيلد Order ID نيز دابل كليك كنيد و آن را به ليست فيلدها اضافه كنيد.

دو فيلد انتخاب شده به ترتيب تاريخ سفارش و كد سفارش ميباشند. روي علامت – جدول Orders کليک کنيد.

روي علامت + جدول Product كليك كنيد تا باز شود.

روي فيلد Product ID كليك كنيد.

دكمه Ctrl صفحه كليد را پايين نگهداريد و روي فيلد Product Name كليك كنيد.

روي دکمه Add کليک کنيد تا دو فيلد انتخاب شده به ليست اضافه شوند.

دو فيلد انتخاب شده به ترتيب کد محصول و نام محصول ميباشند. روي علامت - كنار جدول Product كليك كنيد.

روي علامت + كنار جدول Orders_Detail كليك كنيد.

روي فيلد Unit Price کليک کنيد.

در حاليكه دكمه Ctrl را پايين نگهداشته‌ايد، روي فيلد Quantity كليك كنيد تا انتخاب شوند.

فصل

در اين بخش و بخشهاي بعد مي‌خواهيم با ابزار توليد گزارش Visual Studio يعني Crystal Report آشنا شويم. پيش‌ از آشنايي با همه اجزاء 
Crystal Reports، ابتدا يك گزارش سريع را ايجاد مي‌كنيم تا با محيط اين نرم افزار بيشتر آشنا شويم.

در قدم اول بايد يک پروژه جديد ايجاد کنيم. اکنون پروژه از نوع Visual Basic ميباشد مراحل يک پروژه Visual C# نيز به همين ترتيب ميباشد. روي دكمه NewProject كليك كنيد.

در قسمت Templates روي گزينه Windows Application كليك كنيد.

روي جعبه متن Name دابل كليك كنيد.

عبارت CR را تايپ كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد.

در ابتدا بايد يك الگوي Crystal Report را به پروژه اضافه‌ كنيم. روي منوي Project كليك كنيد تا باز شود.

روي گزينه Add New Item كليك كنيد.

روي ميله لغزان قسمتTemplate ، كليك كنيدتا به آيكون Crystal Report برسيد.

روي آيكون Crystal Reports كليك كنيد.

روي دكمه Open كليك كنيد.

اکنون در پنجره Crystal Report Gallery قرار داريم. در قسمت بالاي پنجره گزينه Using the Report Expert و در قسمت پايين نيز گزينه Standard انتخاب شده است. روي دكمه OK كليك كنيد.

اين پنجره داراي چندين برگه مي‌باشد. در برگه  Data  در قسمت Available data sources بايد نحوه اتصال را تعيين کنيم. روي علامت + كنار گزينه OLE DB(ADO)  كليك كنيد.

در پنجره OLE DB (ADO) روي گزينه Microsoft Jet . OLE DB Porvider كليك كنيد.

روي دكمه Next كليك كنيد.

در اين صفحه بايد اطلاعات مربوط به نحوه اتصال را وارد کنيم. Crystal Report به همراه خود پايگاه داده‌اي به نام xtreme را نصب مي‌كند كه در اين مثال از آن استفاده مي‌كنيم. براي انتخاب فايل روي دکمه … کليک کنيد.

تا اينجا شکل کلي گزارش مشخص شده است و فيلدهايي که قرار است در گزارش نمايش داده شوند همگي در داخل گزارش قرار دارند. اين يک گزارش ساده ميباشد که در ابتداي گزارش تاريخ چاپ و سه عنوان نمايش داده ميشود. در انتها صفحه نيز شماره صفحه نوشته ميشود.  هر گزارش از پنج قسمت که توسط پنج فلش مشخص شده‍اند تشکيل شده است. در جدول زير توضيح هر کدام از اين پنج قسمت را مشاهده ميکنيد.

xt
Report Headerدر بالاي اولين صفحه گزارش قرار مي‌گيرد.
Page Headerدر صفحه اول بعد از Report Header قرار مي‌گيرد. در صفحات بعد بالاي صفحه ظاهر مي‌شود.
Detailبراي نمايش اطلاعات ركورد به كار مي‌رود. به ازاي هر رکورد يک رديف به اين قسمت اضافه ميشود.
Page Footerدر انتهاي هر صفحه قرار ميگيرد.
Report Footerدر آخرين صفحه و بعد از تمامي قسمتها نمايش داده ميشود.

اکنون ميخواهيم به روش فراخواني اين گزارش بپردازيم. روي برگه طراحي Form كليك كنيد.

فصل پنجم ADO.NET
دوتا VS باشه.

در اين فصل ميخواهيم به بررسي روش ايجاد تراكنش، تراكنش تو در تو، تاييد تراكنش و رد كردن آن بپردازيم. يك تراكنش، مجموعه‌اي از عمليات است كه بايد همه عملياتها با موفقيت انجام شوند يا تمامي آنها رد شوند.(All or Nothing)

براي مثال فرآيند انتقال وجه از حساب بانكي A به حساب بانكي B را در نظر بگيريد. فرض كنيد عمليات كم شدن وجه از حساب بانكي A با موفقيت انجام شود، اما در هنگام اضافه كردن اين وجه به حساب بانكي B مشكلي پيش بيايد و سيستم از كار بيفتد. در اين صورت بايد عمل مربوط به كم شدن از حساب بانكي A انجام نشود. پس هر دو عمل كم شدن از حساب A و اضافه شدن به حساب B بايد هر دو انجام شوند يا هيچكدام از آنها انجام نشود. براي انجام چنين عملياتهايي از تراكنشها استفاده ميكنيم. در ADO.NET شي Transaction   مسئول پشتيباني از تراكنشها است.

تراكنش‌ها به عنوان قسمتي از فراهم كننده‌هاي داده پياده سازي مي‌شوند و براي هر يك از فراهم كننده‌ها نسخه جداگانه‌اي وجود دارد. پس در ADO.NET دو نوع تراكنش به نامهاي  OleDbTransaction و SqlTransaction وجود دارد. شئ OleDbTransaction در فضاي نام System.Data.SqlClient و شئ SqlTransaction در فضاي نام System.Data.SqlClient قرار دارد. شئ SqlTransaction با استفاده از تراکنشهاي Microsoft SQL Server پياده سازي شده است و اين شئ معادل گزاره BeginTransaction ميباشد.

با فراخواني متد BeginTransaction   از شي Connection، يك تراكنش جديد تعريف مي‌شود و يك ارجا به شيTransaction  بعنوان خروجي برگردانده مي‌شود. متد BeginTransaction بصورت بدون پارامتر يعني BeginTransaction( ) فراخواني ميشود البته ميتوانيم اين متد را بصورت BeginTransaction ( IsolationLevel ) نيز فراخواني كنيم كه در اين نوع فراخواني IsolationLevel يك سطح جداسازي ميباشد. چون در SQLServer ميتوانيم تراكنشهاي نامدار تعريف كنيم در SqlDbTransaction دو متد ديگر نيز وجود دارد كه بصورت زير ميباشند:
BeginTransaction ( TransactionName )
BeginTransaction ( IsolationLevel , TransactionName )
( برخلاف ADO متدهاي Commit  و Rollback ديگر به شئ Command اختصاص ندارند بلكه به شئ Transaction اختصاص دارند. )

پارامترهاي IsolationLevel كه اختياري مي‌باشند، رفتار شئ Connection را در قبال قفل گذاري روي داده مشخص مي‌كند. مقادير قابل قبول اين پارامتر را در جدول زير مشاهده مي‌كنيد.
(مبحث قفل گذاري از مباحث پيچيده پايگاه داده ميباشد كه خارج از بحث اين نرم افزار آموزشي است.)
t

متدشرح
Chaosتغييرات Suspend شده از تراكنشهاي سطح بالاتر نميتوانند رونويسي شوند.
ReadCommitedدر حالي كه داده‌ها ميتوانند خوانده شوند قفلهاي به اشتراك گذاشته شده (Shared Locks) نگه داشته ميشوند ولي داده‌ها ميتوانند قبل از پايان تراكنش تغيير كنند.
ReadUncommitedهيچ قفل به اشتراك گذاشته شده‌اي صادر نميشود.
RepeatableReadقفلهاي انحصاري (Exclusive Locks) روي تمامي داده‌هاي مورد پرس و جو قرار ميگيرند.
Serializableيك قفل محدوده‌اي (Range Lock) روي DataSet قرار ميگيرد.
Unspecifiedيك Isolationlevel نميتواند تعيين شود.

براي آشنايي با ساخت تراكنش‌ها در زبانهاي VB و C# به بررسي يک پروژه مي‌پردازيم. روي دکمه Open File كليك كنيد.

روي شاخه Chapter  دابل کليک کنيد.

روي شاخه VB دابل کليک کنيد.

روي شاخه Transaction – Finish دابل کليک کنيد.

روي فايل Transactions.sln دابل کليک کنيد.

روي فايل Transactions.vb دابل کليک کنيد.
x
در اين مثال از پايگاه داده Access که در بخش اول ايجاد کرديم استفاده ميکنيم. يعني شئ Connection به فايل nwind.mdb  متصل ميباشد. در اين فرم پنج دکمه وجود دارد. توسط دکمه Load Data اطلاعات در جعبه ليست نمايش داده ميشود. با استفاده از چهار دکمه ديگر به بررسي چهار مثال ميپردازيم. توسط دکمه Create يک تراکنش ايجاد ميکنيم. با استفاده از دکمه Create Nested يک تراکنش تو در تو ايجاد کنيم.  توسط دکمه Commit يک مثال Commit را بررسي ميکنيم و با استفاده از دکمه Rollback به بررسي حالت رد تراکنش ميپردازيم. روي دکمه Create دابل کليک کنيد تا کدهاي ايجاد يک تراکنش را مشاهده کنيد.

در اين کد ابتدا اتصال باز ميشود و يک تراکنش ايجاد ميگردد. در ادامه با استفاده از خصوصيت IsolationLevel مقدار اين ويژگي در يک جعبه متن ذخيره ميشود و سپس در يک پنجره نمايش داده ميشود. در انتها نيز اتصال بسته ميشود. با توجه به مطالب بيان شده براي ايجاد يک تراکنش در SQL Server بايد trnNew بصورت زير تعريف شود.
Dim trnNew As System.Data.SqlClient.SqlTransaction

روي دکمه برنامه VS.NET کليک کنيد تا کد C# را مشاهده کنيم.

روي دکمه Create دابل کليک کنيد.

در قسمت مشخص شده با کادر قرمز کد زبان C#  را مشاهده ميکنيد. براي اجراي برنامه کليد F را فشار دهيد يا روي دکمه Run کليک کنيد.

روي دكمه Create Nested كليك كنيد.

مشاهد ميکنيد که مقدار Isolation Level تراکنش داخل تراکنش اول نمايش داده شده است. روي دکمه OK کليک کنيد.

روي دکمه Close کليک کنيد.

پس از ساختن تراكنش‌ها بايد فرامين لازم را وارد کنيد و در انتها تراکنش را Commit (تائيد) يا Rollback (لغو) نمائيد. هنگامي كه يك تراكنش را بر روي يك شي Connection آغاز مي‌كنيد، از آن به بعد تمام فرمانهايي كه روي آن شي Connection اجرا مي‌شوند، بايد در آن تراكنش شركت كنند، اين کار بصورت خودکار انجام نميشود و بايد خصوصيتTransaction هر يك از اشياء Command را به شي Transaction مربوط کنيد. پس از تائيد يا رد تراكنش، مقدار خصوصيت Transaction هر يك از اشياءCommand  شركت كننده در آن به طور خودكار برابر Nothing مي‌شود.

قدم آخر در پردازش تراكنش‌ها، تائيد (Commit) يا رد تراكنش (RollBack) ايجاد شده توسط آنها است. تراكنش‌ها با استفاده از متد Commit تائيد ميشوند و با اجراي متد Rollback رد مي‌شوند. معمولاً اين دو متد را درون يك بلوك Try...Catch  قرار مي‌دهند. رد كردن تراکنش باعث مي‌شود كه منبع ذخيره‌سازي داده به وضعيت پيش از شروع تراكنش باز گردد يعني انگار هيچ کدام از دستورات داخل تراکنش اجرا نشده‍اند.

روي ميله لغزان کليک کنيد تا به کد رويداد btnCommit_Click برسيم.

متد AddRows که در قسمت Utility Functions نوشته شده است، يک مشتري به جدول Customers و يک سفارش به جدول Orders اضافه ميکند. در ادامه توسط خط بعدي يک اتصال ايجاد ميکنيم و خصوصيت Transaction متد InsertCommand دو شئ daCustomers و daOrders را برابر تراکنش trnNew قرار ميدهيم.

در قسمت Try دستوراتي که دو DataSet بايد انجام دهند وارد ميشوند و سپس تراکنش trnNew تائيديا Commit ميشود. در اينجا اگر تراکنش تائيد نشود قسمت Catch اجرا ميشود. در اين قسمت تراکنش لغو يا RollBack ميشود و خطايي که باعث لغو شدن تراکنش شده است در يک جعبه پيام نمايش داده ميشود. در قسمت Finally نيز ارتباط با منبع داده قطع ميشود. در اين مثال عمليات به بخوبي انجام ميشود و تراکنش Commit ميگردد.

روي ميله لغزان کليک کنيد تا به رويداد btnRollBack_Click برسيم.

کد اين رويداد همان کد رويداد قبلي ميباشد ولي در اين کد ترتيب به روز آوري اشياء DataAdapter تغيير کرده است. يعني دو خط مشخص شده با کادر قرمز جابجا شده‍اند. اين موضوع باعث ميشود تا Update اول ناموفق شود و خطا روي دهد. در نتيجه تراکنش RollBack ميشود. براي بررسي کدهاي نوشته شده به زبان C# روي دکمه برنامه VS.NET کليک کنيد.

روي ميله لغزان کليک کنيد تا به کد رويداد btnCommit_Click برسيم.

مفاهيم اين کد نيز مانند کد بيان شده در زبان VB است. روي ميله لغزان کليک کنيد تا به رويداد btnRollBack_Click برسيم.

كليد F را فشار دهيد يا روي دکمه Run کليک کنيد تا برنامه‌اجرا شود.

روي دكمه Load Data كليك كنيد.

در ادامه محل و اندازه اين کنترل را تغيير ميدهيم. سه بار كليد Page Down را فشار دهيد تا به شي Crystal Report Viewer که در انتهاي كنترل‌هاي Windows Form قرار دارد برسيم.

روي کنترل CrystalReportViewer دابل کليک کنيد.

از كنترل Crystal Report Viewer براي مشاهده پيش‌نمايش يك گزارش استفاده مي‌شود. براي ارتباط دادن گزارش به اين كنترل بايد خصوصيت ReportSource اين كنترل را تنظيم نمود. براي اينكه اين كنترل كل فرم را پر كند بايد خصوصيت Dock آن را تنظيم كنيم. ماوس را روي پنجره Properties ببريد تا باز شود.

روي خصوصيت Dock كليك كنيد.

روي ليست باز شونده اين خصوصيت کليک کنيد.

روي مربع وسط ليست كليك كنيد تا مقدار خصوصيت Dock برابر Fill شود.

بر روي قسمت مشخص شده با کادر قرمز (عنوان فرم) دابل کليک کنيد تا وارد رويداد Load فرم بشويم.

کد وارد شده خصوصيت ReportSource کنترلي که بر روي فرم قرار داده شده است را برابر عنوان گزارش ساخته شده که توسط کادر آبي مشخص شده است قرار ميدهد. براي اجراي برنامه كليد F صفحه كليد را فشار دهيد.

روي دكمه Maximize كليك كنيد.

مشاهده ميکنيد که گزارش مورد نظر ايجاد شده است. همانطور که در به ياد داريد در ابتداي بخش فقط سه فيلد از يک جدول را انتخاب کرديم و اکنون فقط آن سه فيلد نمايش داده شده است. روي دکمهClose  کليک کنيد.

تا اينجا فقط به بررسي کلي ايجاد يک گزارش سريع پرداختيم در ادامه ميخواهيم جزئيات يک گزارش را بررسي کنيم. روي برگهCrystalReport.rpt کليک کنيد.

گزارشها فايلهايي هستند كه در محيط
Visual Studio ساخته مي‌شوند. با وجود اينكه گزارشها بخشي از پروژه هستند ولي در فايلهاي مستقل از پروژه ذخيره مي‌شوند. به همين علت مي‌توان يک فايل را در چنيدن پروژه استفاده کرد. براي مثال ميخواهيم يک فايل به نام Cr.rpt را به اين فايل اضافه کنيم. منوي Project را باز کنيد
فصل چهارم ADO.NET

در اين بخش ميخواهيم به بررسي شئ DataAdapter بپردازيم. اين شئ بين شئ Connection که در فصل دوم بررسي شد و شئ DataSet که در فصل بعدي بررسي ميکنيم، قرار دارد. شئ DataAdapter همانند اشياء Connection و Command در قسمت ارائه Data Providers قرار دارد. به همين دليل به ازاي هر يك از فراهم كننده‌هاي داده، يك نسخه خاص از اين شئ وجود دارد.

مانند کنترلهاي Connection و Command  ، .NET دو نسخه از اين شئ به نامهايOleDbDataAdapter در فضاي نام System.Data.OleDb و SqlDataAdapter در فضاي نام System.Data.SqlClient مي‌باشد. پس اشياء DataAdapter رابطي بين منبع ذخيره داده و شئ DataSet هستند. اين شئ داده‌ها را از شئ Connectionگرفته و به شئ DataSet ارسال مي‌كند. سپس تغييرات انجام شده را از شئ DataSet به شئ Connection ارسال مي‌كند تا داده‌هاي موجود در منبع به روز درآيند.

اشياء DataAdapter براي اصلاح داده‌هاي موجود در منبع ذخيره‌سازي، به چهار نوع شئ DataCommand زير اشاره ميکنند.
•SelectCommand
•UpdateCommand
•InsertCommand
•DeleteCommand

x
Friend WithEvents cmdSelectSuppliers As New System.Data.SqlClient.SqlCommand()
Friend WithEvents cmdInsertSuppliers As New System.Data.SqlClient.SqlCommand()
Friend WithEvents cmdUpdateSuppliers As New System.Data.SqlClient.SqlCommand()
Friend WithEvents cmdDeleteSuppliers As New System.Data.SqlClient.SqlCommand()

پس تا اينجا به سه روش شئ DataAdapter ايجاد کرديم، اين سه شئ daCategories، daProducts و daSuppliers نام دارند. در صورتي که يک شئ DataAdapter را در سطح فرم تعريف کنيم ميتوانيم مقادير موجود در آن را به سادگي مشاهده کنيم. روي برگه طراحي فرم کليک کنيد.

روي کنترل daCategories راست کليک کنيد.

روي گزينه Preview Data کليک کنيد.

روي دکمه FillDataset کليک کنيد تا رکوردهاي موجود در جدول را مشاهده نمائيد.

مشاهده ميکنيد که رکوردهاي موجود در DataAdapter نمايش داده شده‍اند. روي دكمه Close كليك كنيد.

جدول زير خصوصيات شئ DataAdapter را نشان مي‌دهد اين خصوصيات در هر دو شئ 
SqlDataAdapter و OleDbDataAdapter يكسان است. 
t
ويژگيشرح
AcceptChangesDuringFillتعيين مي‌كند كه آيا پس از افزودن يك شئ DataRow به شئTable Data، AcceptChange اجرا شود يا خير.
DeleteCommandشئ Command حذف سطرها از منبع اطلاعات را مشخص مي‌كند.
InsertCommandشئ Command قرار دادن سطرهاي جديد در منبع اطلاعات بکار ميرود.
MissingMappingActionاگر يك فيلد در DataSet موجود نباشد، خصوصيت MissingMappingAction چگونگي پاسخگويي سيستم را تعيين مي‌كند.
MisingSchemaActionچگونگي واكنش سيستم را در شرايطي كه شئ SelectCommand سطرهايي را برمي‌گرداند كه در DataSet وجود ندارد.
SelectCommandشئ Command گرفتن سطرها از يك منبع اطلاعات را مشخص مي‌كند.
TableMappingsكلكسيوني از اشياءDataTableMapping كه رابط بين ستونهاي يك  DataSet و منبع ذخيره‌سازي اطلاعات ميباشد، را تعيين مي‌كند.
UpdateCommandشئ Command به روز درآوردن سطرهاي يك منبع اطلاعات را مشخص مي‌كند.

مقادير قابل قبول خصوصيت MissingMappingAction در جدول نشان داده شده  است.
t
مقدارشرح
Errorيك SystemException توليد مي‌كند.
Ignoreاز تمام ستونها يا جداولي كه در DataSet پيدا نشوند صرف‌نظر مي‌كند.
Passthroughستون يا جداولي كه پيدا نشود، با نامي كه در منبع ذخيره‌سازي اطلاعات به آن اختصاص داده شده است، به شئ DataSet اضافه مي‌گردند.

جدول زير مقادير قابل قبول MissingSchemaAction را نشان مي‌دهد، مقدار پيش‌فرض اين خصوصيت Add است.

مقدار شرح
Addستونهاي ضروري را به DataSet اضافه مي‌كند.
AddWithKeyستونهاوجداول وقيودPrimaryKeyضروري را بهDataSetاضافه مي‌كند.
Errorيك SystemException ايجاد مي‌كند.
Ignoreاز ستونهاي اضافي صرف‌نظر مي‌كند.

در مثالها مشاهده کرديد که شئ DataAdapter شامل چهار ارجاع به اشيائي از نوع Command ميباشد. زماني که بدون استفاده از کد يک شئ DataAdapter بسازيم، مقدار CommandText هر کدام از اين چهار شئ Command تنظيم ميشوند. البته ميتوانيد با استفاده از پنجره Properties اين خصوصيات را تغيير دهيد.

شئ DataAdapter اطلاعات دريافتي را در TableMappings ذخيره ميکند. هر TableMapping شامل يک يا چند DataTableMapping ميباشد. به دليل آنکه بيشتر DataAdapterها فقط يک مجموعه از رکوردها در بر ميگرند فقط يک DataTableMapping داريم ولي اگر يک DataAdapter مديريت چند مجموعه مختلف را بر عهده داشته باشد مانند موارد که با يک رويه ذخيره شده کار ميکنيم که چند مجموعه برميگرداند، به ازاي هر مجموعه بازگشتي يک شئ DataTableMapping وجود خواهد داشت.

شئ DataTableMapping، شامل يك يا چند DataColumnMapping است. DataColumnMapping ، داراي دو ويژگي DataSetColumn و SourceColumn ميباشد. DataSetColumn نام فيلد موجود در منبع ذخيره‌سازي داده را نشان ميدهد و به بزرگي و كوچكي حروف نيز حساس است. اما SourceColumn نام فيلد موجود در DataSet را برميگرداند و نسبت به بزرگي و كوچكي حروف حساس نميباشد. البته بصورت پيش فرض VS.NET مقدار DataSetColumn هر ستون را برابر معادل SourceColumn آن قرار ميدهد.

روي شئ daCategories كليك كنيد تا انتخاب شود.

منوي Data را باز کنيد.

روي گزينه GenerateDataSet كليك كنيد.

اکنون در پنجره GenerateDataSet قرار داريم. توجه کنيد که گزينه New انتخاب شده است و جعبه چک daCategories انتخاب شده است.  روي جعبه متن New دابل كليك كنيد.

عبارت dsCategories را بعنوان نام تايپ ميکنيم. روي دکمه OK کليک کنيد.

با اين کار يک شئ DataSet به نام dsCategories ايجاد شده است و يک نمونه از آن به فرم نيز اضافه ميشود. به همين با استفاده از daProducts يك شئ DataSet ديگر به نام dsProducts ايجاد مي‌كنيم.

ميخواهيم شئ Gridي که در صفحه قرار دارد را به dsCategories مقيد کنيم. براي اين کار روي کنترل grid واقع در فرم کليک کنيد.

روي خصوصيت DataSource كليك كنيد.

روي فلش مقابل DataSource كليك كنيد.

روي گزينه DsCategories كليك كنيد.

روي خصوصيت DataMember كليك كنيد.

ليست باز شونده DataMember را باز کنيد.

روي گزينه  Categories كليك كنيد.

تا اينجا خصوصيات کنترل Grid برگه Categories تنظيم شد. روي برگه Products کليک کنيد.

روي کنترل grid واقع در فرم کليک کنيد.

روي گزينه  Table كليك كنيد.

متد Fill، دستور SQL موجود در شئ  SelectCommand را اجرا مي‌كند و يک يا چند جدول را در DataSet بارگذاري مي‌كند. اشياء
OleDbDataAdapter و SqlDbDataAdapter شامل چندين نسخه مختلف از متد Fill هستند كه در جدول زير آمده است. در ادامه ميخواهيم به بررسي متد Fill بپردازيم. روي دکمه Fill دابل کليک کنيد تا به تابع رويداد کليک بر روي اين دکمه برويم.
t
Fill ( DataTable, Command, CommandBehavior )Fill (DataSet)
Fill ( DataSet, TableName, DataReader, startRecord, maxRecords )Fill ( DataSet, tableName)
Fill ( DataSet, startRecord, maxRecords, TableName )Fill ( DataTable)
Fill ( DataSet, startRecord, maxRecords, tableName, Command, CommandBehavior)Fill ( DataTable, DataReader)

private void btnfill_Click(object sender, System.EventArgs e)
{
this.dsCategories.Clear();
this.dsProducts.Clear();
this.daCategories.Fill(this.dsCategories.Categories);
this.daProducts.Fill(this.dsProducts._Table);
}

مشاهده ميکنيد که چهار خط کد وارد کرده‍ايم.  توسط دو خط اول محتواي دو DataSet به نامهاي dsCategories و dsProducts خالي ميگردد. توسط دو خط بعدي نيز دو DataSet توسط اشياء DataAdapter مربوط به آنها پر ميشوند. معادل کد VB کليک بر روي دکمه Fill بصورت زير ميباشد: 
Me.DsCategories.Clear()
Me.DsProducts.Clear()

Me.daCategories.Fill(Me.DsCategories.Categories)
Me.daProducts.Fill(Me.DsProducts._Table)

كليد F را فشار دهيد تا برنامه اجرا شود.

روي دكمه Fill كليك كنيد تا گزينه‌ها پر شوند.

روي برگه Products كليك كنيد.

روي دكمه Close كليك كنيد تا برنامه بسته شود.

در ادامه ميخواهيم به بررسي روش Update کردن رکوردها بپردازيم. همانطور که بيان شد شئ DataSet هيچ اطلاعاتي در مورد منبع داده‍هاي دروني‍اش ندارد پس بايد از متد Update شئ DataAdapter استفاده کنيم. اين متد Update  به ازاي هر يک از سطرهايي که درون DataSet تغيير کرده‍اند، با توجه به نوع تغيير يکي از اشياء InsertCommand، DeleteCommand و UpdateCommand را اجرا ميکند. 
T

Update ( dataRows, DataTableMapping )Update ( DataSet )
Update ( DataSet, scourceTable )Update ( dataRows )
Update ( DataTable )

در ادامه کد کليک بر روي دکمه Update اين برنامه را ميخواهيم بنويسيم. روي دکمه برنامه VS.NET کليک کنيد تا کد زبان VB را وارد کنيم.

روي برگه طراحي فرم کليک کنيد.

روي دکمه Update دابل کليک کنيد.

از اينجا به بعد کدهاي C#  را نميخواهدوارد کني!
 مشاهده ميکنيد که يک خط کد در اين رويداد وارد کرده‍ايم. وظيفه اين کد Update کردن قسمت Categories ميباشند. معادل اين کد در زبان C# نيز بصورت زير است.
this.daCategories.Update(this.dsCategories.Categories);
براي مشاهده نتيجه برنامه کليد F را فشار دهيد يا روي دکمه Run کليک کنيد.
Me.daCategories.Update(Me.DsCategories.Categories)

روي دكمه Fill كليك كنيد تا gridها پر شوند.

ميخواهيم اطلاعات نمايش داده شده را تغيير دهيم. در سطر اول روي فيلد CategoryName كليك كنيد.

عبارت OLD را تايپ كنيد.

روي دكمه Update كليك كنيد تا منبع داده بهنگام شود.

براي اطمينان از ثبت تغييرات روي دكمه Fill كليك كنيد.

معادل زبان C# اين کد بصورت زير ميباشد:
private void daCategories_RowUpdating(object sender, System.Data.SqlClient.SqlRowUpdatingEventArgs args)
{
string strMsg;
strMsg = "Beginning Update...";
strMsg += "\nExecuting a command of type ";
strMsg += args.StatementType.ToString();
this.txtMessages.Text = strMsg;
}
البته بايد در قسمت DataAdapters عبارت زير را نيز وارد کنيم.
this.daCategories.RowUpdating += new System.Data.SqlClient.SqlRowUpdatingEventHandler(this.daCategories_RowUpdating);

اکنون بايد متني که بعد از انجام عمل update نوشته ميشود را وارد کنيم. براي اين کار روي ليست باز شونده Class Name کليک کنيد.

روي ميله لغزان کليک کنيد تا به گزينه daCategories برسيم.

روي گزينه daCategories کليک کنيد.

روي ليست باز شونده Method Name کليک کنيد.

روي گزينه RowUpdated کليک کنيد.
Me.txtMessages.Text &= vbCrLf & "Update completed"
Me.txtMessages.Text &= ", " & e.RecordsAffected.ToString & " record(s) updated."

دو خط کد نيز به اين رويداد اضافه کرديم. توسط خط اول اعلام ميکنيم که عمل Update به پايان رسيده است و توسط خط دوم تعداد رکوردهايي که تغيير يافته‍اند نمايش داده ميشوند. اين تعداد از طريق خصوصيت RecordsAffected بدست مي‍آيد.

معادل زبان C# اين کد بصورت زير ميباشد:
private void daCategories_RowUpdated(object sender, System.Data.SqlClient.SqlRowUpdatedEventArgs e)
{
string strMsg;
strMsg = "\nUpdate Completed.";
strMsg += ", " + e.RecordsAffected.ToString();
strMsg += " records(s) updated.";
this.txtMessages.Text += strMsg;
}

البته بايد در قسمت DataAdapters عبارت زير را نيز وارد کنيم.
this.daCategories.RowUpdated += new System.Data.SqlClient.SqlRowUpdatedEventHandler(this.daCategories_RowUpdated);

براي اجراي برنامه روي دکمه Run کليک کنيد.

روي دكمه Fill كليك كنيد.

روي عبارت Old کليک کنيد.

عبارت New را تايپ کنيد.

روي دكمه Update كليك كنيد.

مشاهده مي‌كنيد كه عمليتهاي انجام شده در جعبه متن نمايش داده شده‍اند. شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي برگشت به فهرست اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

روي گزينه Add Existing Item …  کليک کنيد.

ليست باز شونده Files of Type را باز كنيد.

روي گزينه All Files كليك كنيد.

روي فايل Chart.rpt دابل كليك كنيد.

ماوس را بر روي برگه Solution Explorer ببريد تا اين برگه نمايش داده شود.

روي گزينه Chart.rpt دابل کليک کنيد. 
x
اکنون ميتوانيد از اين گزارش استفاده نمائيد يا آنرا تغيير دهيد. روي ميله لغزان كليك كنيد تا پايين گزارش را نيز مشاهده نمائيد.

در طراحي گزارش ممکن است که بخواهيد هميشه از يک فونت مخصوص استفاده کنيد يا بخواهيد تنظيمات پيش فرض ايجاد يک گزارش را تغيير دهيد. براي تغيير تنظيمات پيش فرض در يك نقطه از گزارش راست كليك كرده و گزينه Default Setting از منوي Designer را انتخاب ميكنيم. يك پنجره كه داراي هفت برگه است نمايش داده ميشود که در هر کدام از آنها ميتوانيد تنظيمات پيش فرض مربوط به يك گروه را تغيير دهيد.

در اين بخش بصورت کلي Crystal Report را بررسي کرديم. در بخشهاي بعدي به بررسي چند مثال عملي ميپردازيم.

با استفاده از يک برنامه ميخواهيم فايلهاي RPT را باز کنيم و به کاربر نمايش دهيم. روي دکمه Open File کليک کنيد.

روي شاخه Chapter  دابل کليک کنيد.

روي شاخه VB دابل کليک کنيد.

روي فايل Simple.sln دابل کليک کنيد تا باز شود.

روي دكمه Yes كليك كنيد تا پروژه كنوني بسته شود.

روي دكمه No كليك كنيد تا اين پروژه ذخيره نشود.

ماوس را روي برگه Solusion Explorer ببريد.

روي Form.vb دابل کليک کنيد.

در اين برنامه کاربر روي دکمه Select Report کليک ميکند و ميتواند فايل RPT خود را انتخاب کند. روي دکمه Select Report دابل کليک کنيد تا کد آن را مشاهده نمائيد.

در اين کد ابتدا يک نمونه از شئ OpenDialogFile ايجاد ميشود که با استفاده از آن کاربر بتواند فايل مورد نظر خود را انتخاب کند.

سپس توسط يک دستور If بررسي ميشود که آيا کاربر روي دکمه OK کليک کرده است يا خير. در صورتي که کاربر روي دکمه OK کليک کرده باشد توسط خط اول داخل کد شکل کرسر ماوس تغيير ميکند، سپس فايل انتخاب شده توسط CrystalReportViewer نمايش داده ميشود و در انتها شکل کرسر ماوس به حالت عادي برميگردد.

براي اجراي برنامه دکمه F را فشار دهيد.

روي دکمه Select Report کليک کنيد.

روي فايل Chart.rptدابل کليک کنيد.

روي دکمه Maximize کليک کنيد.

در ابتداي اين گزارش در قسمت Report Header يک نمودار قرار دارد. براي آنکه بتوانيم تمامي گزارش را در پنجره مشاهده کنيم روي ليست دکمه Zoom کليک کنيد.

روي گزينه Whole Page کليک کنيد.
فصل سوم ADO.NET

در اين بخش ميخواهيم به بررسي اشياء DataCommand و DataReader بپردازيم. شئ DataCommand موجود در مدل شئADO.NET در واقع يك فرمان SQL يا ارجاعي به يك رويه ذخيره شده است كه از طريق شئ Connection اجرا مي‌شود.

علاوه بر بازيابي و به هنگام كردن داده‌ها، از شئ DataCommand مي‌توان براي اجراي انواع پرس‌و جوهايي كه نتيجه بازگشتي ندارند يا اجراي فرمانهاي DDL (Data Definition Language) استفاده كرد. وقتي شئ DataCommand، مجموعه‌اي را به عنوان نتيجه بر مي‌گرداند، با استفاده از شئ DataReader  ميتوانيم از اين داده استفاده كنيم. شئ DataReader برعکس شي DataSet در هر لحظه فقط اطلاعات يک رکورد را بصورت فقط خواندني و رو به جلو ارائه ميدهد.

از متد Read شئ DataReader براي گرفتن يك سطر از داده‌ها و مجموعه متدهاي GetType (كه در آن Type يكي از انواع داده مثل GetString است) براي دريافت فيلدهاي رکورد فعلي استفاده مي‌شود. از آنجا كه اشياء DataCommand و DataReader بخشي از DataProvider هستند، براي هر منبع داده به طور خاص طراحي مي‌شوند. پس با توجه به ارائه دهنده‍هاي موجود در VS.NET دو شئ به نامهاي OleDbCommand و OleDbDataReader در فضاي نام System.Data.OleDb و دو شئ به نامهاي SqlCommand و SqlDataReader در فضاي نام System.Data.SqlClient تعريف شده‍اند.

شئ DataCommand  در سطح فرم تعريف ميشود و در زمان طراحي  ساخته و پيكربندي ميشود. البته اين شئ را ميتوان با استفاده از کد نيز تعريف کرد. و يا در زمان اجرا و با استفاده از كد اين شئ را ايجاد نمود. اين شئ در جعبه ابزار وجود دارد و مانند بقيه کنترلها ميتوان آن را به صفحه اضافه کرد. روي دکمه Open File کليک کنيد.

روي پوشه Chapter  دابل کليک کنيد.

روي پوشه VB (يا C#) دابل کليک کنيد.

روي پوشه DataCmd-Start دابل کليک کنيد.

روي فايل DataCommands.vbproj (يا DataCommands.csproj) دابل کليک کنيد تا باز شود.

روي پنجره Solution Explorer كليك كنيد تا باز شود.

روي فايل DataCommands.vb (يا DataCommands.cs) دابل کليک کنيد تا به صفحه طراحي اين فرم برويم.

همانطور که بيان شد، شئ Command نيز مانند بقيه كنترلها ساخته مي‌شود. در جعبه ابزار كليك كنيد.
X
روي قسمت Data كليك كنيد.

روي کنترل SqlCommand دابل كليك كنيد تا به فرم اضافه شود.

شئ DataCommand رابط كاربر ندارد و به همين دليل Visual Studio آن را مثل بقيه اشياء در پايين پنجره نمايش مي‌دهد.

مشاهده ميکنيد که يک شئ SqlCommand در پايين فرم ظاهر شده است. مي‌خواهيم نام اين شئ را عوض كنيم. در پنجره Properties روي خصوصيت Name دابل كليك كنيد.

روي جعبه متن مقابل Name, دابل كليك كنيد.

عبارتCmdGetEmployees را تايپ ميکنيم. دکمه Enter صفحه کليد را فشار دهيد.

براي آنکه تعيين کنيم شئ Connection به اتصالي که ايجاد کرده‍ايم اشاره ميکند روي کنترل cnNorthwind کليک کنيد.

روي خصوصيت ConnectionString کليک کنيد.

روي ليست باز شونده اين خصوصيت کليک کنيد.

روي گزينه aspserver.nwind.ado کليک کنيد تا اين اتصال انتخاب شود.

اکنون شئ cnNorthwind با استفاده از ConnectionString تعيين شده ميتواند به سرويس دهنده ASPServer که SQLServer بر روي آن نصب شده است، متصل شود. شئ DataCommand داراي چهار نوع تابع سازنده مختلف است كه در جدول زير مشاهده ميکنيد.
T
تابع سازندهشرح
New( )يك نمونه جديد با مقدار پيش‌فرض مي‌سازد.
New(Command)يك شئ DataCommand جديد مي‌سازد و مقدار ويژگي CommandText آن را معادل رشته Command (ورودي تابع) قرار مي‌دهد. 
New(Command,Connection)يك شئ DataCommand جديد مي‌سازد و مقدار ويژگي CommandText آن را برابر Command قرار داده و مقدار ويژگي Connection را بر اساس ورودي Connection تعيين مي‌كند.
New(Command,Connection, Transaction)يك شئ DataCommand جديد مي‌سازد و مقدار ويژگي CommandText را برابر Command قرار داده و مقدار ويژگي Connection بر اساس متغير ورودي Connection ,  و مقدار ويژگي Transactionآن را معادل Transaction قرار مي‌دهد.

در اين بخش يك شئ Command مي‌سازيم و در بخش بعد تنظيمات لازم را انجام مي‌دهيم. تمامي کارهايي که تا اينجا انجام داديم در محيط VB و C# فرقي نميکند و بر روي هر دو برنامه VS.NET باز شده انجام شده است. در ادامه ميخواهيم به بررسي روش ساختن يک شئ Command در VB بپردازيم، كليد F را فشار دهيد تا پنجره كد ظاهر شود.

خط مشخص شده توسط فلش را وارد ميکنيم. اين دستور يك متغير به نام cmdGetCustomers از نوع SqlCommand  را تعريف مي‌كند.‌
Friend WithEvents cmdGetCustomers As System.Data.SqlClient.SqlCommand

روي علامت + كنار منطقه‌اي را كه با عنوان "Windows Form Designer generated Code" مشخص شده است، كليك كنيد تا باز شود.

دستور مشخص شده توسط فلش را در انتهاي سابروتين New اضافه ميکنيم. توسط اين دستور cmdGetCustomers با استفاده از تابع سازنده پيش فرض مقدار دهي اوليه ميشود.
Me.cmdGetCustomers = New System.Data.SqlClient.SqlCommand()

حال ميخواهيم به بررسي کد C# بپردازيم. روي دکمه برنامه VS.Net واقع در نوار وظيفه کليک کنيد.

كليد F را فشار دهيد تا پنجره كد ظاهر شود.

مشاهده ميکنيد که در ا‌ولين خط کد کلاس frmDataCmds کد تعريف يک متغير از نوع SqlCommand را وارد کرده‍ايم.

internal System.Data.SqlClient.SqlCommand cmdGetCustomers;
 روي ميله لغزان كليك كنيد تا به سابروتين frmDataCmds برسيد.
this.cmdGetCustomers = new System.Data.SqlClient.SqlCommand();
کد مشخص شده توسط فلش را وارد ميکنيم. توسط اين کد متغير تعريف شده مقدار دهي اوليه ميشود. تا اينجا از طريق کد يک متغير از نوع SqlCommand تعريف کرده و آن را مقدار دهي اوليه کرديم.

شئ Command داراي خصوصياتي است که در جدول زير نمايش داده شده است.

T
خصوصيتشرح
CommandTextدستور SQL يا رويه ذخيره‌ شده كه بايد اجرا شود.
CommandTimeoutمدت زماني كه شئ Command براي دريافت پاسخ از منبع اطلاعات منتظر مي‌ماند. (بر حسب ثانيه)
CommandTypeاين ويژگي چگونگي تفسير ويژگي CommandText را نشان مي‌دهد كه مقدار پيش فرض آن از نوع متن (Text) مي‌باشد.
Connectionشئ Connection مربوط به شئ Data Command كه فرمان بر روي آن اجرا مي‌شود.
Parametersكلكسيون Parameter را مشخص مي‌كند.
Transacationتراكنشي که توسط Command اجرا ميشود.
UpdateRowSourceهنگامي كه اين شئ Command با استفاده  از متد Update شئ DataAdapter اجرا مي‌شود، اين ويژگي چگونگي اعمال تغييرات در يك شئ DataRow را مشخص مي‌كند.

خصوصيتCommandText، برابر دستور SQL يا نام روال ذخيره شده‍اي (Stored Procedure) ميباشد که بايد اجرا شود.
خصوصيت CommandTimeout مدت ‌زماني است كه شئ Command براي دريافت پاسخ از سرويس‌دهنده منتظر ميماند. اگر اين زمان سپري شود و پاسخي دريافت نشود، شئ Command يك خطا توليد مي‌كند.

توسط خصوصيت CommandType تعيين ميکنيم که مقدار موجود در CommandText از چه نوعي ميباشد. مقاديري که خصوصيت CommandType ميتواند قبول کند در جدول بيان شده است. براي مثال در صورتي که در خصوصيت CommandText يک دستور SQL وارد کنيد، خصوصيت CommandType را بايد برابر Text قرار دهيم.
T
خصوصيت شرح
StoredProcedureروال ذخيره شده
TableDirectجدول 
Textگزاره SQL

خصوصيت Connection شئ Command برابر يک ارجاع به يك شئ Connection است كه فرمان موجود در CommandText از طريق آن Connection انجام ميشود.

خصوصيت Parameter، شامل پارامترهاي دستور SQL يا روال ذخيره‌ شده است كه توسط خصوصيت CommandText تعيين مي‌شود.
 خصوصيت Transaction، ارجاعي به يك شئ Transaction است و وظيفه آن شركت دادن Command در آن تراكنش است.

زماني که شئ Command بخواهد اطلاعات را Update کند اين کار از طريق شئ DataRow و به روش بيان شده در خصوصيت UpdateRowSource انجام ميشود. مقادير مختلف خصوصيت UpdateRowSource را در جدول زير مشاهده ميکنيد.
T

خصوصيتشرح
Bothپارامترهاي خروجي و اولين سطري كه به وسيله شئ Command برگردانده شده است به سطر تغيير يافته مربوط مي‌شود.
FirstReturnedRecordاولين سطري كه به وسيله شئ Command برگردانده شده است به سطر تغيير يافته مربوط مي‌شود.
Noneاز تمام پارامترها يا سطرهاي بازگشتي صرف‌نظر مي‌شود.
OutputParametersپارامترهاي خروجي شئ Command به سطر تغييريافته مربوط مي‌شود.

در ادامه ميخواهيم به بررسي کنترل Command بپردازيم. براي اين کار روي برگه مشخص شده کليک کنيد تا به صفحه طراحي اين فرم برويم.

روي کنترل cmdGetEmployees کليک کنيد.

در ابتدا بايد مشخص کنيم که شئ Command به کدام شئ Connection مربوط است براي اين کار بايد خصوصيت Connection را مقدار دهي کنيم. روي خصوصيت Connection كليك كنيد.

روي ليست باز شونده خصوصيت Connectionكليك كنيد.

روي علامت + كنار گزينه Existing در اين ليست كليك كنيد.

روي شئ cnNorthwind كليك كنيد.

با اين کار شئ Command براي ارتباط از شئ cnNorthwind استفاده ميکنيد. در ادامه بايد دستوري که ميخواهيم شئ Command
(cmdGetEmployees) اجرا کند را وارد کنيم. روي خصوصيت CommandText كليك كنيد.

در اينجا ميتوانيم دستور SQL را داخل اين خصوصيت وارد کنيم يا با استفاده از برنامه Query Builder يک دستور SQL ايجاد کنيم. براي اجراي برنامه Query Builder روي دكمه ... كليك كنيد.

در اين صفحه ميتوانيد ليست جدول‍ها و
Viewهاي (ديد)  پايگاه داده Northwind را مشاهده کنيد. در اين پنجره بايد جدول يا ديدهاي مورد نظر خود را انتخاب کنيم.  روي برگه Views كليك كنيد.

روي گزينه EmployeeList كليك كنيد.

روي دكمه Add كليك كنيد تا اين ديد به برنامه Query Bilder افزوده شود.

روي دكمه Close كليك كنيد.

اکنون بايد فيلدهايي که ميخواهيم بعنوان خروجي نمايش داده شوند را مشخص کنيم. در کنار هر فيلد يک جعبه

مشاهده ميکنيد که مقدار خصوصيت CommandText برابر SQL ايجاد شده توسط برنامه Query Builder شده است. در ادامه ميخواهيم به بررسي روش تغيير مقادير خصوصيت شئ Command در زمان اجرا (در کد) بپردازيم. دکمه F را فشار دهيد.

this.cmdGetCustomers.CommandText = "SELECT * FROM CustomerList";
this.cmdGetCustomers.CommandType = CommandType.Text;
this.cmdGetCustomers.Connection = this.cnNorthwind;

مشاهده ميکنيد که سه خط کد به انتهاي کد متد frmDataCmds اضافه کرده‍ايم. توسط خط اول دستور SQL وارد شده است، توسط خط دوم تعيين کرده‍ايم که نوع دستوري که بايد Command اجرا کند از نوع Text ميباشد. با استفاده از خط آخر نيز شئ Connectionي که اين شئ Command به آن متصل ميشود تعيين شده است. روي دکمه برنامه VS.NET  کليک کنيد تا معادل زبان VB را وارد کنيم.

روي ميله لغزان کليک کنيد تا به انتهاي کد سابروتين New برسيم.

Me.cmdGetCustomers.CommandText = "SELECT * FROM CustomerList"
Me.cmdGetCustomers.CommandType = CommandType.Text
Me.cmdGetCustomers.Connection = Me.cnNorthwin

مشاهده ميکنيد که در انتهاي کد سابروتين New سه دستور وارد کرده‍ايم. توسط خط اول دستور SQL وارد شده است، توسط خط دوم تعيين کرده‍ايم که نوع دستوري که بايد Command اجرا کند از نوع Text ميباشد. با استفاده از خط آخر نيز شئ Connectionي که اين شئ Command به آن متصل ميشود تعيين شده است.

در ادامه ميخواهيم به بررسي روش ارسال پارامتر به روال ذخيره شده يا دستور SQL بپردازيم. در OleDb Command براي تعيين محل يك پارامتر از علامت سوال (؟) استفاده مي‌شود.
Select * from Customers Where CustomerID= ?
شئ SqlDbCommand نيز از نام پارامترها به همراه علامت @ استفاده مي‌كند،
Select * from Customers Where CustomerID=@CustID
اکنون بايد در خصوصيت Parameters هر کدام از پارامترها را تعيين کنيم. با استفاد