UML Rational Rose

این متن تدریس شده در آموزش  UML Rational Rose است 
صاحبین این سایت چون مایل به قرار دادن متن بصورت کامل نیستند متن بصورت بهم ریخته است
در آموزش UML Rational Rose به خوبی میتوانید این درسها را مشاهده کنید.

در ادامه عبارت At را وارد ميکنيم.

دکمه Enter صفحه کليد را فشار دهيد.

روي گزينه At دابل کليک کنيد.

ليست باز شونده Type را باز کنيد.

روي گزينه Class کليک کنيد تا نوع اين صفت از نوع Class تعيين گردد.
بررسي ميکنيد که آيا اين حساب داراي اين مقدار موجودي است يا خير. سپس با استفاده از پيام شماره  مبلغ . تومان از حساب مشتري کسر ميشود. حال بايد به دستگاه پرداخت کننده دستور داده شود که مبلغ را پرداخت کرده و يک رسيد چاپ نمايد. براي اين کار به يک شئ جديد احتياج داريم بعنوان دستگاه پرداخت کننده احتياج داريم. در ادامه اين شئ را تعريف ميکنيم.

در صورتي که يک نمودار کلاس از يک سيستم واقعي تهيه کنيد با اينکه اکنون مقداري از اطلاعات نمايش داده نشده است، اين نمودار خيلي شلوغ ميشود. براي آنکه نمودار را خلوت کنيد ميتوانيد تعيين کنيد که براي مثال صفات يا عملياتها نمايش داده نشوند يا اينکه Stereotypeها نمايش داده نشوند. براي دسترسي به اين امکان روي کلاس Account راست کليک کنيد.

منوي فرعي Options را باز کنيد.

با استفاده از گزينه‌هاي اين قسمت ميتوانيد تعيين کنيد که کدام قسمتهاي نمايش داده شوند يا خير. روي گزينه Show All Attributes کليک کنيد تا غير فعال شده و صفات نمايش داده نشوند.
	 ابزار بعدي رابطه Dependency ميباشد. توسط اين ابزار ميتوانيد بين دو مولفه موجود در نمودار Component يک رابطه از نوع Dependency ايجاد نمائيد.

دو ابزار مشخص شده به ترتيبSubprogram Specification و Subprogram Body نام دارند. Subprogramها مولفه‌هايي هستند که روتينهاي برنامه را در آنها قرار ميدهيم ولي توجه کنيد که تعريف يک کلاس در اين مولفه قرار نميگيرد.

ابزار مشخص شده Main Program نام دارد. همانطور که ميدانيد يک برنامه Main برنامه‌اي ميباشد که فقط يک عدد در يک برنامه وجود دارد و ريشه اصلي برنامه ميباشد. (مانند برنامه main در زبان C)

دو ابزار بعدي به ترتيب Package Specification و Package Body نام دارند. يک Package مولفه‌اي جهت پياده سازي يک کلاس است. در زبان C++ يک فايل.h توسط يک Package Specification مشخص ميگردد. فايل .cpp نيز توسط يک Package Body تعيين ميشود.

در ادامه عبارت Op را وارد ميکنيم.

وظيفه بسته Order تهيه سيستم سفارشات است که مشتريان سفارشات خود را در اين بسته ثبت ميکنند. بسته Control ميزان موجودي انبار را با ميزان درخواست مشتري بررسي ميکند. بسته Send نيز جنس مورد نظر مشتري را ارسال ميکند. با استفاده از ابزار Dependency رابطه بين اين سه بسته را رسم ميکنيم.

براي رسم Componentهاي بسته Order بر روي Order دابل کليک کنيد.
	 در ادامه عبارت OrderItem را وارد ميکنيم.

در اين پروژه يک فايل ديگر نيز به نام OrderItem وجود دارد که توابع مربوط به آن در مولفه رسم شده قرار دارد. روي دکمه Package Body کليک کنيد.
	مشاهده ميکنيد که يک کلاس جديد اضافه شده است. به ياد داريد که در بخش قبل در رسم نمودار Sequence به يک کلاس به نام Card Reader برخورد کرديم. در ادامه عبارت Card Reader را وارد ميکنيم.

دکمه Enter صفحه کليد را فشار دهيد.

با اين کار يک کلاس جديد به نام Card Reader تعريف شده است. در صورتي که بخواهيد اين کلاس را حذف کنيد کافيست روي آن کليک کنيد و سپس دکمه Delete صفحه کليد را فشار دهيد. با اين کار کلاس از نمودار حذف ميشود. براي آنکه اين کلاس از کل سيستم حذف شود بايد روي کلاس بوجود آمده در قسمت Logical View نيز راست کليک کنيد و گزينه Delete را انتخاب نمائيد. يک راه براي حذف کلاس از نمودار و مدل استفاده از کليد Ctrl+D يا استفاده از گزينه Delete from model موجود در منوي Edit ميباشد.

روي دکمه Browse Class Diagram کليک کنيد.

در قسمت Protocol ليست ترتيب اجراي عملياتهايي که Client بايد اجرا کند تا به جواب درستي برسد را وارد ميکنيد. همانطور که قبلا" بيان شد با استفاده از Rational Rose بر اساس نمودارهايي که تعريف ميکنيم کد برنامه نويسي اين سيستم بصورت خودکار توليد ميشود. عبارتي که در قسمت Protocol نوشته ميشود بصورت يک خط توضيح (Comment) در کد نمايش داده ميشود و تاثيري بر کد عمليات ندارد. براي مثال در اين قسمت ميتوان نوشت تا زماني که عمليات B اجرا نشده است نبايد عمليات A انجام گردد.
	روي گزينه Private کليک کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

اکنون ميخواهيم کد اين نمودار کلاس را به زبان Visual Basic توليد کنيم. منوي Tools را باز کنيد.

منوي فرعي Visual Basic را باز کنيد.

با استفاده از گزينه Class Wizard ميتوانيد يک کلاس را با استفاده از يک برنامه Wizard ايجاد کنيد و در نمودار کلاس قرار دهيد. براي ايجاد کد از نمودار کلاس ايجاد شده روي گزينه Update Code کليک کنيد.

با استفاده از اين برنامه ميتوانيد کد مورد نظر خود را ايجاد کنيد. روي دکمه Next کليک کنيد.

براي تعيين نوع پروژه Visual Basic روي گزينه  مشخص شده کليک کنيد.

براي مثال روي گزينه ActiveX DLL کليک کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

اکنون تمامي کلاسها انتخاب شده‌اند. براي توليد کد تمامي اين کلاسها روي دکمه Next کليک کنيد.

روي دکمه Finish کليک کنيد.

در اين پنجره ميتوانيد يک نام جهت ذخيره سازي فايل ايجاد شده در Rational Rose وارد کنيد. چون در اين مثال نميخواهيم اين فايل ذخيره شود روي دکمه Cancel کليک کنيد.
فصل سوم –  نمودارهاي Collaboration و Sequence

– مقدمه

در زبان مدل سازي UML دو نوع نمودار تعاملي وجود دارد که نحوه ارتباط اشياء را با يکديگر نشان ميدهد. در اين بخش ميخواهيم با اين دو نمودار که Sequence و Collaboration نام دارند آشنا شويم. پس با استفاده از اين دو نمودار نحوه تعامل و ارتباط بين اشياء و سيستم را بررسي ميکنيم.

يک طراح با استفاده از نمودارهاي Sequence و Collaboration ميتواند کلاسهايي که نياز دارد را شناسايي کند و از اين طريق رابطه بين کلاسها و عمليات هر کلاس را تعريف نمايد. در اين دو نوع نمودار نمودار Sequence همکاري کلاسهاي مختلف را بر اساس گذشت زمان نمايش ميدهد ولي نمودار Collaboration فقط نحوه همکاري کلاسها را بيان ميکند.

در ابتدا به بررسي نمودار Sequence ميپردازيم  و در ادامه نيز نمودار Collaboration را بررسي ميکنيم. يک نمودار Sequence شامل اشياء موجود در سيستم و پيغامهايي است که بين اشياء رد و بدل ميشود. اين موارد را طي رسم يک نمودار Sequence بهتر بررسي ميکنيم.

در صورتي که بخواهيد يک نمودار  Sequence که مربوط به يک UseCase ميباشد را رسم کنيد بر روي نام UseCase در پنجره Use Case View راست کليک کرده و از منوي فرعي New گزينه Sequence Diagram را انتخاب ميکنيد.

ميخواهيم يک نمودار Sequence رسم کنيم که کل پروژه را بيان ميکند و مربوط به يک UseCase نيست. براي اين کار روي علامت + کنار گزينه Logical View کليک کنيد.

روي گزينه Logical View راست کليک کنيد.

منوي فرعي New را باز کنيد.

روي گزينه Sequence Diagram کليک کنيد.

در ادامه عبارت Seq را به عنوان نام اين نمودار وارد ميکنيم.

روي نمودار Seq دابل کليک کنيد.

در جعبه ابزار کنار اين نمودار ميتوانيد ابزارهايي که با استفاده از آنها ميتوانيد اين نمودار را رسم کنيد، مشاهده کنيد. در اين نمودار ميخواهيم نحوه نمايش برداشت . تومان از حساب را بررسي کنيم.

در ادامه با استفاده از ماوس Actorي به نام Customer را از قسمت Use Case View که توسط کادر قرمز مشخص شده است Drag کرده و بر روي نمودار قرار ميدهيم.

در اين زمان کاربر ميخواهد کارت خود را وارد دستگاه کارت خوان (Card Reader) کند. پس يک شئ به نام Card Reader بايد تعريف کنيم. براي اين کار روي دکمه Object کليک کنيد.

در محل مشخص شده با کادر قرمز کليک کنيد تا شئ جديد را در کنار Customer قرار دهيم.

براي آنکه نام اين شئ را تعيين کنيم. در داخل آن کليک کنيد.

در ادامه عبارت Card Reader را بعنوان نام اين شئ وارد ميکنيم.

در اينجا دو شئ تعريف شده است. يک شئ کاربر و شئ ديگر دستگاه کارت خوان است. اکنون زماني که کارت وارد ميشود مشتري به دستگاه کارت خوان يک پيغام ميدهد که کارت را دريافت کن! پس بايد در اين نمودار يک پيغام به نام Accept Card از طرف مشتري به کارت خوان داده شود. براي ايجاد يک پيغام روي دکمه Object Message کليک کنيد.

اکنون در محل مشخص شده با کادر قرمز کليک ميکنيم و ماوس را محل مشخص شده با کادر آبي Drag ميکنيم تا پيام رسم شود.

حال ميخواهيم نام اين پيام را Accept Card بگذاريم. براي اين کار روي متن : دابل کليک کنيد.

در ادامه عبارت مورد نظر را وارد ميکنيم.

با اين کار تعيين کرده‌ايم که شئ Customer به شئ Card Reader  پيغام Accept Card را ميدهد. اکنون دستگاه کارت خوان يا شئ Card Reader کارت را دريافت کرده است و اکنون بايد شماره کارت را بخواند. پس شئ Card Reader پيغام Read Card No. را به خودش ميدهد تا شماره کارت را بخواند. براي ايجاد اين نوع پيام روي دکمه Message to self کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد تا اين پيغام رسم شود.

براي تعيين عنوان پيغام روي عبارت : دابل کليک کنيد.

در صورتي که بر روي خط پيغام نيز کليک کنيد اين پنجره نمايش داده ميشود. در اين پنجره ميتوانيد مشخصات يک پيغام را تعيين کنيد. در ادامه نام اين پيغام را تايپ ميکنيم.

روي دکمه OK کليک کنيد.

اکنون شماره کارت خوانده شده است. حال بايد کاربر در تصوير موجود در مانيتور ATM عبارت مورد نظر جهت دريافت رمز عبور را مشاهده کند. پس شئ بعدي ATM Screen نام دارد. براي ايجاد اين شئ روي دکمه Object کليک کنيد.

در سمت راست شئ Card Reader در قسمت مشخص شده کليک کنيد تا شئ جديد ايجاد گردد.

در داخل جعبه شئ کليک کنيد تا نام شئ را وارد کنيم.

مشاهده ميکنيد که نام اين شئ را وارد کرده‌ايم حال بايد يک پيغام از شئ Card Reader به ATM Screen با محتواي Initialize Screen ايجاد کنيم. روي دکمه Object Message کليک کنيد.

در ادامه يک خط از Card Reader به ATM Screen رسم ميکنيم.

روي عبارت : دابل کليک کنيد.

در بخشهاي قبلي هر زمان که مدل باعث توليد کد ميگرديد در مورد توليد کد توضيحاتي ارائه شد. در اين بخش ميخواهيم به صورت مختصر تا حدودي با روش توليد کد آشنا شويم.

در ابتدا ميخواهيم يک نمودار کلاس ايجاد کنيم. روي دکمه Class کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

در ادامه عبارت Class را وارد ميکنيم.

به همين ترتيب دو کلاس ديگر به نامهايClass  و Class را تعريف ميکنيم.

مرحله بعدي در اين نمودار کلاس ايجاد رابطه بين کلاسها ميباشد.

در ابتدا يک رابطه Association رسم ميکنيم. روي دکمه Unidirectional Association کليک کنيد.

در ادامه يک رابطه از طرف Class به Class رسم ميکنيم.

يک رابطه Dependency نيز بين Class و Class ميخواهيم رسم کنيم. روي دکمه اين رابطه کليک کنيد.

در ادامه يک رابطه از Class به Class رسم ميکنيم.

در اين بخش ميخواهيم به بررسي يک سيستم ATM يا دستگاه خودپرداز بانک بپردازيم. در اين مثال سه نوع کاربر وجود دارد که شش نوع عمليات مختلف را انجام ميدهند. پس سه Actor و شش UseCase در اين تمرين وجود دارند. اين سه کاربر مشتري، کارمند بانک و سيستم حسابداري است. شش عمليات مهمي که انجام داده ميشود نيز به شرح زير ميباشند:
-	واريز پول به حساب
-	انتقال پول
-	برداشت از حساب
-	تغيير رمز عبور
-	مشاهده موجودي و صورت حساب
-	پرداخت پول

در ابتدا ميخواهيم يک Actor را بر روي نمودار قرار دهيم. براي اين کار روي دکمه Actor کليک کنيد.

براي آنکه چند صفت و عمليات در Class تعريف کنيم. روي Class دابل کليک کنيد.

در قسمت Export Control روي گزينه Protect کليک کنيد.

روي برگه Operations کليک کنيد.
	در ادامه پيغام مورد نظر را تايپ ميکنيم.

اکنون يک نوشته بر روي صفحه ظاهر شده است که از کاربر رمز عبور را درخواست ميکند. پس بايد پيغام Prompt for Password به شئ Customer ارسال شود. همانطور که تا اينجا ياد گرفتيد، در ادامه بر روي دکمه Object Message کليک کرده و يک خط از طرف شئ ATM Screen به Customer رسم ميکنيم و عبارت پيغام را نيز Prompt for Password تعيين ميکنيم. 
در صورتي که بر روي UseCase دابل کليک کنيد نيز ميتوانيد نام و مشخصات آن را در پنجره مشخصات UseCase تغيير دهيد. بر روي اين UseCase دابل کليک کنيد.

در قسمت Name ميتوانيد نام UseCase را تغيير دهيد. توجه کنيد که در نامگذاري UseCase مانند Actor بايد يک نام منحصربه فرد تعيين شود. UseCase را بايد از ديد مشتري نامگذاري کنيم تا محدوده پروژه به خوبي مشخص گردد.

در UML از Stereotype براي طبقه بندي عناصر يک مدل استفاده ميشود. براي مثال فرض کنيد که دو نوع اصلي از UseCase وجود دارد که نوع A و نوع B نام دارد. در اين صورت ميتوانيد دو نوع UseCaseStereotype به نامهاي A و B داشته باشيد. البته بيشتر براي عناصر مدل مثل کلاسها و ارتباطها از Stereotype استفاده ميشود ولي در اين قسمت ميتوانيد Stereotype مورد نظر خودتان را انتخاب کنيد.

در صورتي که بخواهيد براي UseCaseها اولويت تعيين کنيد تا در زمان پيشرفت پروژه بر اساس اولويت با UseCaseها کار کنيد ميتوانيد اولويت مورد نظر خود را در فيلد Rank وارد نمائيد.
	در صورتي که در زمان رسم خطوط پيغام بخواهيد يک خط جهت ارسال پيغام در قبل از خطوط رسم شده رسم کنيد ميتوانيد با استفاده از ماوس خط مورد نظر را پايين آوريد و خط جديد را در بالاي آن رسم کنيد. در ادامه مساله ATM کاربر رمز عبور خود که  ميباشد را ميخواهد وارد کند. اين کار از طريق يک پيغام از Customer به ATM Screen انجام ميشود. که در صفحه بعد آن را رسم ميکنيم.

اکنون بايد حساب مشتري باز شود. پس بايد يک شئ به نام Customer's Account ايجاد کنيم و يک پيغام از طرف ATM Screen به Customer's Account با پيغام Open Account ارسال کنيم.

در صورتي که هر کدام از اشياء ياپيغامها را بخواهد حذف کنيد بايد بر روي آن کليک کرده و سپس دکمه Ctrl+d را فشار دهيد. اگر بخواهد تمامي نمودار را حذف کنيد بر روي نام نمودار در قسمت Logical View راست کليک کرده و گزينه Delete را انتخاب نمائيد.

مشاهده کرديد که نمودار Sequence بر حسب زمان ارتباط بين اشياء را نمايش ميدهد ولي نمودار Collaboration مستقل از زمان است و فقط  روابط بين دو شئ و نحوه فراخواني آنها را نمايش ميدهد.

پس مشخص است که در يک نمودار Collaboration اطلاعات کمتري نسبت به نمودار Sequence نمايش داده ميشود. پس بايد بتوانيم با استفاده از يک برنامه ساده نمودار Collaboration را از نمودار Sequnce بصورت خودکار استخراج کنيم. در نرم افزار Rational Rose اين امکان وجود دارد. براي آنکه به نمودار Collaboration اين نمودار Sequnce برسيم دکمه F را فشار دهيد.
( ميتوانيد از منوي Browse گزينه Create Collaboration Diagram را نيز انتخاب کنيد.)

مشاهده ميکنيد که نمودار بسيار تو در تو است در ادامه با استفاده از ماوس محل قرار گيري اشياء را مقداري تغيير ميدهيم تا نمودار واضحتر گردد.

براي آنکه نمودار کوچکتر نمايش داده شود روي دکمه Zoom out کليک کنيد.

در اين برگه دو قسمت به نامهاي Synchronization و Frequency وجود دارد. قسمت Synchronization را در انتهاي اين بخش بررسي ميکنيم. در قسمت Frequency دو گزينه وجود دارد که شرح آنها را در زير مشاهده ميکنيد:
Periodic : با انتخاب اين گزينه تعيين ميکنيد که ميخواهيد پيغام بصورت پريوديک يعني با فواصل زماني مساوي ارسال شود.
Aperiodic : اين گزينه تعيين ميکند که پيغام ممکن است يک بار يا چند بار ارسال شود ولي فواصل زماني مرتب نيست.

روي دکمه Cancel کليک کنيد.

در اين قسمت عملياتهايي که اين کلاس بايد انجام دهد را تعريف ميکنيم. به زبان ساده‌تر بايد توابعي که در اين کلاس وجود دارد را در اينجا تعريف کنيم. براي مثال در کلاس Card Reader سه تابع به نامهاي Accept Card، Eject Card و Read Card بايد وجود داشته باشد که به ترتيب وظيفه آنها دريافت کارت، بيرون فرستادن کارت و خواندن کارت است.

در بخش بعدي به بررسي اين برگه ميپردازيم. روي برگه Attributes کليک کنيد.

در اين برگه خصوصيات موجود در کلاس تعريف ميشود. براي مثال در کلاس Account به خصوصياتي (متغيرهايي) مانند AccountNumber ، Password و Balance جهت ذخيره سازي شماره حساب، رمز عبور و موجودي هر نمونه از کلاس Account نياز داريم. با استفاده از عملياتهاي کلاس نيز ميتوانيم بر روي اين داده‌ها پردازش مورد نظر را انجام دهيم. اين برگه را در بخش بعدي کاملا" بررسي ميکنيم.

روي برگه Relations کليک کنيد.
	در قسمت LogicView دو نمودار رسم شده است که نام هر دوي آنها Seq يعني همان نامي است که در ابتدا انتخاب کرديم. با استفاده از آيکونهاي اين دو نمودار ميتوانيد متوجه شويد که کداميک از آنها نمودار Sequence و کداميک Collaboration است. نمودار بالايي در کادر قرمز نمودار Sequence است که آيکون آن داراي خطوط عمودي ميباشد. نمودار پايين آن نيز نمودار Collaboration است.

در اينجا يک نمودار Sequence جديد ايجاد شده است. اين نمودار داراي دو شئ به نام Object و Object است. اين دو شئ با استفاده از پنج پيغام با يکديگر در ارتباط هستند اين پنج پيغام پنج حالت مختلفي است که در قسمت Detail پنجره خصوصيات پيغام مشاهده کرديد. در ادامه به بررسي تفاوتهاي اين پنج نوع پيغام ميپردازيم.

مدل اول (Simple) که توسط فلش مشخص شده است مشخص کننده اين است که پيغام در جهت نمايش داده شده ارسال ميشود.

در مدل دوم (Synchronous)عمل ارسال زماني انجام شده تلقي ميشود که فرستنده پيغام را بفرستد و گيرنده پيام را دريافت کند.

با انتخاب مدل سوم (Balking) فرستنده پيغام را وقتي ميفرستد که گيرنده آماده دريافت آن باشد. در صورتي که گيرنده در حالت آماده جهت دريافت پيغام نباشد، ارسال پيغام متوقف ميگردد.
 
	 يک رابطه يک ارتباط معنايي بين کلاسها به وجود مي‌آورد. در زبان مدل سازي UML چهار نوع رابطه به قرار زير وجود دارد:
.	Association
.	Dependency
.	Generalization
.	Aggregation 
x
	 با استفاده از نمودارهاي Sequence يک سيستم ميتوانيد رابطه Association و Dependency را شناسايي کنيد. با بررسي کلاسها نيز ميتوانيد رابطه‌هاي Aggregation و Generalization را بدست آوريد.

در اين مثال دو کلاس Person و Company با يکديگر در ارتباط هستند. به اين صورت که فرد در يک شرکت کار ميکند. اين رابطه يک رابطه Association است و مشخص ميکند که اين دو کلاس به يکديگر پيغام ميفرستند.

براي رسم يک رابطه از نوع Association روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

در ادامه با استفاده از ماوس يک خط از طرف کلاس Person به Company رسم ميکنيم.

اکنون يک رابطه Association يک طرفه رسم شده است. به دليل آنکه در اينجا يک فلش وجود دارد اين رابطه جهت دار است. اين جهت نشان دهنده اين است که  کلاس Person درباره صفات و عملياتهاي Company اطلاع دارد و نياز به استفاده از آنها دارد ولي Company به صفات و عملياتهاي Person نياز ندارد.

همانطور که بيان شد اين رابطه از طريق نمودار Sequence قابل شناسايي است. فرض کنيد که در يک نمودار Sequence دو کلاس به نامهاي A و B وجود دارد. از طرف کلاس A يک خط به کلاس B کشيده شده و يک پيغام ارسال ميشود. اين موضوع نشان دهنده رابطه Association بين دو کلاس A و B ميباشد. اين رابطه يک رابطه يک طرفه از کلاس A به B ميباشد. در زمان توليد کد نيز يک صفت از نوع کلاس B در کلاس A تشکيل ميگردد.

رابطه Association بصورت دو طرفه نيز ميتواند باشد. در صورتي که اين رابطه دو طرفه باشد فلش بين دو کلاس ديگر داراي جهت نميباشد و در زمان توليد کد يک صفت از نوع کلاس B در کلاس A و برعکس يک صفت از نوع کلاس A در کلاس B تعريف ميگردد.

يک رابطه Association ميتواند از يک کلاس به خود کلاس نيز باشد. اين کار را به اين صورت انجام ميدهيد که از جعبه ابزار رابطه Association را انتخاب ميکنيد و روي کلاس کليک ميکنيد. سپس همانطور که کليد ماوس را پايين نگه‌داشته‌ايد، در نقطه‌اي که کلاسي وجود ندارد نيز کليک کرده و در انتها بر روي خود کلاس کليک ميکنيد.

براي حذف يک رابطه بر روي رابطه کليک کرده و دکمه Ctrl+D را فشار دهيد تا رابطه از نمودار و مدل حذف شود. در صورتي که براي حذف رابطه از کليد Delete استفاده کنيد رابطه حذف ميشود ولي تعريف آن در مدل باقي ميماند.

براي ايجاد يک رابطه Association بصورت دو طرفه بر روي رابطه رسم شده دابل کليک کنيد.

بر روي برگه Role A Detail کليک کنيد.

از تيتر اين پنجره مشخص است که اکنون داخل نمودار Component و داخل بسته Order هستيم. در قسمت Component View نيز يک شاخه به نام Order ايجاد شده است که مولفه‌هاي اين نمودار در آن شاخه ذخيره ميشوند.

روي دکمه Package Specification کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که گزينه Navigable فعال است. در صورتي که بخواهيد جهت فلش را برعکس کنيد بايد اين گزينه را غير فعال نمائيد. اکنون ميخواهيم اين رابطه را بصورت دو طرفه تعريف کنيم. پس روي گزينه Role B Detail کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که در اين پنجره گزينه Navigable غير فعال ميباشد. بر روي اين گزينه کليک کنيد تا فعال شود.

بر روي دکمه Apply کليک کنيد.

از اين به بعد هر زمان که ليست باز شونده Stereotype را باز کنيد گزينه uses نيز در بين گزينه‌هاي اين ليست وجود دارد. روي دکمه OK کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که عبارت Uses در بالاي فلش رابطه نمايش داده شده است. به همين ترتيب UseCaseهاي ديگري که ميخواهند رمز عبور کاربر را چک کنند ميتوانند از اين UseCase استفاده (uses) کنند.

يک رابطه extend به يک UseCase اجازه ميدهد که عمليات موجود در يک UseCase ديگر را بسط يا گسترش (extend) دهد. براي مثال در اين مثال ATM در صورتي که کاربر  کمتر از . تومان بخواهد دريافت کند يک روال ديگر جهت پرداخت طي ميشود که Make Express Withdrawal نام دارد. در اين روال کاربر به سرعت پول را دريافت ميکند بدون آنکه مثلا" نياز به متصل بودن ATM به شبکه باشد.

پس اين رابطه از نوع extend ميباشد. براي تعيين نوع رابطه بر روي فلش رابطه دابل کليک کنيد.

در اين پنجره ميتوانيد خصوصيات اين عمليات را تعيين کنيد. در قسمت Name نام عمليات را ميتوانيد تغيير دهيد. در صورتي که اين عمليات داراي خروجي باشد در قسمت Return Type نوع خروجي آن را تعيين ميکنيد. براي مثال در عمليات محاسبه مساحت در کلاس مستطيل خروجي از نوع Integer ميباشد.

در قسمت  Stereotype نيز ميتوانيد عملياتها را دسته بندي نمائيد. براي مثال ميتوانيد عملياتها را به سه دسته مديريتي، اجرايي، دسترسي و راهنما تقسيم کنيد.

قسمت Export Control نيز همانند قسمت Export Control صفات ميباشد. عمليات Open توسط يک کلاس ديگر فراخواني ميشود پس اين عمليات بايد بصورت Public باشد تا کلاسهاي ديگر نيز به آن دسترسي داشته باشند. کلاس Account داراي يک عمليات ديگر به نام Withdraw Funds نيز ميباشد که وظيفه آن برداشت از حساب است اين عمليات توسط کلاس ATM Screen صدا زده ميشود. پس عمليات Withdraw Funds نيز بايد بصورت Public تعريف شود. 
.

ليست باز شونده Stereotype را باز کنيد.

مشاهده ميکنيد که رابطه uses نيز در ليست اين گزينه‌ها وجود دارد. روي گزينه extend کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که رابطه به صورت دو طرفه تعريف شده است. براي افزودن مستندات به اين رابطه روي برگه General کليک کنيد.

در قسمت Name ميتوانيد نام رابطه را تعيين کنيد. براي مثال در ادامه عبارت Employs را تايپ ميکنيم.

بر روي دکمه Apply کليک کنيد.

اکنون توسط پيغام شماره  مبلغ . تومان از دستگاه پرداخت ميشود و سپس توسط پيغام شماره  شئ Customer's Account به Cash Dispenser ميگويد که يک رسيد نيز براي مشتري چاپ گردد. در انتها نيز شئ Customer's Account به شئ Card Reader پيغام ميدهد که کارت مشتري از دستگاه خارج گردد.

اکنون رسم نمودار Sequence مربوط به دريافت  تومان از حساب نمايش تمام شده است. در اين مثال ممکن است که خطاهايي نيز رخ دهد براي مثال مشتري رمز عبور را اشتباه وارد کند، موجودي مشتري کافي نباشد، دستگاه به اندازه کافي پول نداشته باشد يا غيره اين حالات نيز ميتوانند در اين نمودار ذکر شوند. همانطور که بيان شد نمودار رسم شده در حالتي است که مشکلي رخ ندهد و مشتري بخواهد . تومان دريافت کند.

شما ميتوانيد براي مثال نمودار Sequence حالتي را رسم کنيد که کاربر تا سه بار رمز را اشتباه وارد ميکند و دستگاه ديگر کارت را پس نميدهد و در مخزن خود ذخيره ميکند.

هر شئ داراي يک طول عمر ميباشد که بصورت يک خط عمودي نقطه چين در زير شئ رسم ميشود و پيغامها به ترتيب رويداد با رسم يک خط بين خطوط نقطه چين رسم ميشوند. هر پيغام نشان دهنده يک فراخواني است که يک شئ، شئ ديگري را صدا ميزند. در زماني که ميخواهيم کلاسها را طراحي کنيم هر کدام از  اين پيغامها به يک تابع تبديل ميگردد. مشاهده کرديد که يک پيغام ميتواند از يک شئ به همان شئ ارسال شود. اين نشان دهنده اين است که يک شئ يکي از توابع خود را فراخواني کرده است.

مشاهده ميکنيد که نام رابطه در بالاي آن نمايش داده شده است. نام اين رابطه نشان دهنده اين است که کارمند براي شرکت کار ميکند.

در قسمت Stereotype مانند ساير عناصر مدل ميتوانيد يک Stereotype تعريف کنيد. همانطور که حدس ميزنيد با استفاده از Stereotypeها ميتوانيم رابطه‌ها را طبقه بندي کنيم. براي مثال فرض کينيد که از دو نوع رابطه استفاده ميکنيد با استفاده از Stereotypeها ميتوانيد رابطه‌ها را در اين دو نوع Stereotype قرار دهيد. براي مشاهده نحوه نمايش يک Stereotype در نمودار ليست باز شونده Stereotype را باز کنيد.

بر روي گزينه Communicate کليک کنيد.

روي دکمه Apply کليک کنيد تا نتيجه را مشاهده نمائيد.

مشاهده ميکنيد که نام Stereotype در داخل دو علامت << و >> در بالاي نام رابطه نمايش داده شده است.

در قسمت Role ميتوانيد وظيفه يا دليل وجود (نقش) اين رابطه را تايپ کنيد. هدف از اين قسمت مانند قسمت نام فقط واضح بيان کردن نوع رابطه است.معمولاً زماني که نام رابطه علت وجود آن را به خوبي مشخص نميکند بجاي نوشتن نام براي رابطه، نقش دو کلاس در دو قسمت Role A و Role B وارد ميشود تا هدف رابطه بوضوح بيان گردد.

در قسمت مشخص شده توسط کادر قرمز بخش Role A را مشاهده ميکنيد. در سمت راست اين قسمت ميتوانيد نام عنصر را نيز مشاهده کنيد.

در قسمت Documentation ميتوانيد مستندات مربوط به اين رابطه را وارد نمائيد.

عبارت Comp را بعنوان نام اين نمودار وارد کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

در قسمت Component View مشاهده ميکنيد که دو نمودار به نامهاي Main و Comp وجود دارند که اکنون در نمودار Comp قرار داريم.

در جعبه ابزار اين پنجره ابزارهاي متفاوتي جهت رسم مولفه‌هاي مختلف موجود در يک برنامه نمايش داده شده است. در ادامه به بررسي اين موارد ميپردازيم. چهار ابزار اول را در بخشهاي قبلي بررسي کرديم و با نحوه کار آنها آشنايي داريد.

ابزار بعدي که با کادر قرمز مشخص شده است Component نام دارد. يک Component نشان دهنده Source Code، کد باينري، فايل اجرايي (Exe)، يک فايل DLL يا ... ميتواند باشد.‌

ابزار مشخص شده توسط کادر قرمز Package نام دارد. يک Package يک مدل همه منظوره است که ميتواند شامل چندين مولفه باشد. براي مثال يک Package ميتواند شامل چندين Component و Subprogram باشد.
	 براي آنکه جزئيات يک  نقش يا Role را بهتر مشاهده کنيد روي برگه Role A General کليک کنيد.

در زمان توليد کد نرم افزار Rational Rose صفتي را براي اين کلاسها توليد نميکند. در صورتي که به ياد داريد در رابطه Association براي کلاسها يک صفت ايجاد ميگرديد.

براي مثال فرض کنيد که يک کلاس به نام Window وجود دارد. همانطور که مشاهده ميکنيد اين کلاس داراي عملياتهاي Open، Close، Move و ... ميباشد. کلاس ديگري نيز به نام Event در اين سيستم موجود است. مشخص است که با تغيير در کلاس Event يعني ايجاد يک رويداد کلاس Window تحت تاثير قرار ميگيرد. 
 صفحه  کتاب منگنه دار
	 از رابطه Dependency بيشتر براي تعريف مفهوم يک کلاس استفاده ميشود. تا با مشاهده نمودار کلاس به درک بهتري از کلاسها برسيم. رابطه Dependency نشان دهنده اين مفهوم است که يک کلاس (window) از يک کلاس ديگر (Event) به عنوان Argument يا پارامترهاي ورودي يک تابع استفاده ميکند.
	توجه کنيد که رابطه بين دو کلاس DialogBox و ConsoleWindow از نوع Generalization و رابطه کلاس Control با کلاس DialogBox نيز از نوع Association ميباشد.

براي مثال يک کلاس به نام FilmClip وجود دارد که داراي يک عمليات به نام PlayOn( C:Channel) است. يعني اين کلاس داراي تابعي بنام PlayOn ميباشد که داراي يک پارامتر ورودي به نام Channel است. بين دو کلاس Channel و FilmClip يک رابطه Dependency وجود دارد.

يک رابطه معمولا" داراي نام نيست ولي در صورتي که بين دو کلاس چند رابطه Dependency وجود داشته باشد بهتر است که براي رابطه‌ها نام تعيين کنيد تا مفهوم کاربرد هر کدام را مشخص کنيد.

رابطه  Dependency ميتواند بين دو بسته نيز وجود داشته باشد. يعني ميتوانيد در نمودار Package نيز از اين نوع رابطه استفاده کنيد.

نوع سوم رابطه‌ها Generalization نام دارد. اين نوع رابطه بين دو کلاس که اصطلاحا" کلاس پدر و کلاس فرزند ناميده ميشوند تعريف ميشود. براي مثال در يک سيستم يک کلاس به نام Window وجود دارد. دو کلاس ديگر نيز در اين سيستم وجود دارند که ConsoleWindow و Diaglog Box هستند. اين دو کلاس زير مجموعه يا فرزندان کلاس Window هستند يعني در يک حالت کلي تر ميتوان اين کلاسها را در کلاس Window قرار داد. براي رسم يک رابطه از نوع Generalization از دکمه مشخص شده بر روي جعبه ابزار استفاده ميکنيم.

در نمودار روبرو يک کلاس به نام shape وجود دارد. دو کلاس ديگر به نامهاي چندضلعي و دايره با کلاس Shape داراي رابطه Generalization هستند. کلاس چند ضلعي با کلاس مربع نيز داراي رابطه Generalization ميباشد.

آخرين رابطه Aggregation نام دارد. اين رابطه نشان دهنده يک ارتباط ساختاري بين دو کلاس است. يک رابطه Association به اين معني است که هر دو کلاس از نظر ادراکي در يک سطح قرار دارند و يکي از دو کلاس نسبت به ديگري مهمتر يا برتر نميباشد. ولي رابطه Aggregation نشان دهنده يک رابطه کل به جزء است. براي مثال رابطه يک شرکت با بخشهاي مختلف آن مانند بخش حسابداري، بخش خدمات و ... يک رابطه Aggregation ميباشد. براي رسم يک رابطه از نوع Aggregation از گزينه Aggregation موجود در زير منوي Create واقع در منوي Tools استفاده ميکنيم.

رابطه کلاس ماشين با درهاي ماشين و چرخهاي ماشين يک رابطه Aggregation است. توجه کنيد که در اين رابطه ميتوان تعيين کرد که چند در و چند چرخ در ماشين وجود دارد. براي مثال يک ماشين داراي دو يا چهار در ميتواند باشد و داراي چهار چرخ است. همانطور که ميدانيد اين مقدار توسط فيلد Multiplicity تعيين ميگردد.

در اين بخش به بررسي انواع مختلف رابطه‌ها در UML پرداختيم. پس در ابتدا رابطه بين کلاسها را تعيين ميکنيم و سپس جزئيات  مختلف يک رابطه را تعيين ميکنيم. در بخش بعدي ميخواهيم رفتار اشياء را بررسي کنيم. بنابراين در بخش بعد بر روي يک کلاس تمرکز ميکنيم.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

به ياد داريد که يک رابطه Association از Class به Class رسم کرديم. اين رابطه باعث ايجاد يک خصوصيت ديگر به نام NewProperty از نوع Class و بصورت Public شده است که کد آن بصورت زير ميباشد.
Public NewProperty As Class
فصل نهم – نمودار Deplyment

– مقدمه 
	در اين بخش ميخواهيم به بررسي آخرين نمودار UML يعني نمودار Deployment بپردازيم. نمودار Deployment پردازشها، دستگاه‌ها و ارتباطات بين آنها را بيان ميکند. به معناي ديگر وظيفه اين نمودار نمايش نحوه استقرار فيزيکي برنامه کاربردي ميباشد.

هر سيستم داراي يک نمودار Deployment است که در آن ارتباط بين پردازشها، دستگاه‌ها و نحوه تخصيص پردازشها به پردازشگرها نمايش داده ميشود.

در ادامه اين بخش ميخواهيم نمودار  Deployment سيستم ATM را رسم کنيم. براي ايجاد يک نمودار Deployment روي دکمه Browse Deployment Diagram کليک کنيد.

همانطور که بيان شد يک نمودار Deployment تمام گره‌هاي موجود در شبکه، ارتباط بين آنها و پردازشهايي که بر روي هر کدام انجام خواهد شد را نمايش ميدهد. براي افزودن يک پردازنده روي دکمه Processor کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

در ادامه عبارت ATM Server را به عنوان نام اين پردازشگر وارد ميکنيم.

ابزار Processor به ازاي هر ماشيني رسم ميشود که قدرت پردازش دارد. تمامي سرويس دهنده‌ها و workstationها توسط اين ابزار رسم ميشوند. در اين سيستم علاوه بر پردازشگر مرکزي ATM Server يک سرويس دهنده DataBase نيز وجود دارد. براي رسم اين سرويس دهنده روي دکمه Processor کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

نوع دوم Actorها، يک سيستم ديگر است. براي مثال يک بانک ميتواند داراي يک سيستم وام نيز باشد که حساب اشخاص را به آن سيستم وام نيز متصل ميکند. در اينجا يک Actor ديگر به نام سيستم وام در نمودار UseCase نمايش داده ميشود. توجه کنيد که با اين نوع تعريف سيستم وام يک سيستم کاملا" مجزا از پروژه ATM ميباشد.  در صورتي که بخواهيم در سيستم وام تغييراتي را ايجاد کنيم بايد سيستم وام درون محدوده اين پروژه قرار بگيرد.

نوع سوم Actorها که زياد استفاده ميشود زمان است. هنگامي زمان در يک سيستم به يک Actor تبديل ميشود که با گذشت زمان يک رويداد رخ دهد. براي مثال در سيستم ATM هر نيمه شب يک پشتيبان تهيه ميشود. در اينجا براي شناسايي آن رويداد از يک Actor استفاده ميشود.

براي حذف يک Actor از نمودار UseCase روي آن کليک کنيد تا انتخاب شده و سپس کليد delete صفحه کليد را فشار دهيد. با اين کار Actor از نمودار حذف ميشود ولي تعريف آن در سيستم وجود دارد و نام آن را ميتوانيد در قسمت Use Case View که با کادر قرمز مشخص شده است مشاهده کنيد. با استفاده از ماوس نيز ميتوانيد يک Actor را از اين قسمت Drag کنيد و بر روي نمودار UseCase قرار دهيد.

براي آنکه يک Actor کلا" از سيستم حذف شود بايد روي نام آن در قسمت Use Case View راست کليک کنيد و گزينه Delete را انتخاب نمائيد.

همانطور که در تعريف مساله ATM بيان شد سه Actor در اين سيستم وجود دارد. در ادامه اين سه Actor را مطابق روش بيان شده به نمودار اضافه ميکنيم.

مشاهده ميکنيد که دو Actor جهت کارمند بانک و سيستم حسابداري تعريف شده است. در ادامه ميخواهيم UseCaseهاي موجود در اين سيستم را رسم کنيم. روي دکمه UseCase کليک کنيد.
	در ادامه عبارت Banking Database Server را جهت نام اين پردازشگر وارد ميکنيم.

در اين سيستم يک دستگاه چاپگر نيز وجود دارد. روي ابزار Device کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

در ادامه عبارت Printer را بعنوان نام اين دستگاه وارد ميکنيم.

در اين سيستم به دو پردازشگر ديگر نيز وجود دارد که دستگاه ATM در آن دو محله نصب شده است. در ادامه اين دو پردازشگر را رسم ميکنيم.

اکنون بايد رابطه بين اين دستگاه‌ها و پردازشگرها را رسم کنيم. روي ابزار Connection کليک کنيد.

در اين نمودار ATM Server با Banking Database Server در ارتباط ميباشد. پس بايد يک خط بين اين دو پردازشگر رسم شود. مشخص است که دستگاه چاپگر نيز بايد با ATM Server در ارتباط باشد. به همين صورت دو دستگاه ATM نصب شده نيز بايد با ATM Server در ارتباط باشند. در ادامه اين ارتباطات را رسم ميکنيم.

تا اينجا شکل کلي اين نمودار رسم شده است. در ادامه بايد جزئيات هر قسمت را تا حد امکان بيشتر وارد کنيم. روي پردازشگر ATMServer دابل کليک کنيد.

در قسمت Name ميتوانيد نام پردازشگر را تغيير دهيد. در قسمت Stereotype هم ميتوانيد پردازشها را طبقه بندي کنيد. براي مثال ممکن است تعدادي کامپيوتر داراي سيستم عامل Unix و تعدادي داراي Windows باشند براي تفاوت گذاشتن بين اين دو گروه ميتوانيد دو Stereotype مختلف وارد کنيد.

در قسمت Documentation ميتوانيد مستندات مربوط به اين پردازش را وارد نمائيد. روي برگه Detail کليک کنيد.

در قسمت Characteristics مشخصات فيزيکي سخت افزار نوشته ميشود. براي مثال ميتوانيد اطلاعاتي مانند نحوه اتصال، bandwidth شبکه، نام کارخانه توليد کننده سخت افزار، مدل، مقدار حافظه RAM، تعداد HardDiskها و ظرفيت آنها و غيره را در اين قسمت وارد کنيد.

در قسمت Processes ميتوانيد پردازشهايي را که اين پردازشگر انجام ميدهد را تعيين کنيد. منظور از يک پردازش برنامه اصلي است که قرار است در اين پردازشگر اجرا گردد. براي افزودن يک پردازش به اين قسمت در محل مشخص شده راست کليک کنيد.

روي گزينه Insert کليک کنيد.

عبارت ATMServer.exe را وارد نمائيد.

دکمه Enter صفحه کليد ر ا فشار دهيد.
در نمودار UseCase يک مجموعه UseCaseها و کاربران و رابطه بين آنها نمايش داده ميشود. براي آنکه اين موضوع بهتر درک شود به بررسي يک مثال مي‌پردازيم.

اکنون پنجره نمودار Class نمايش داده شده است. روي دکمه Close کليک کنيد.

براي رسم نمودار UseCase روي علامت + کنار گزينه Use Case View کليک کنيد.

به تصوير کوچک کنار گزينه Main توجه کنيد. اين تصوير علامت نمودار UseCase در اين نرم افزار ميباشد. روي گزينه Main دابل کليک کنيد.

روي دکمه Cancel کليک کنيد.
	در قسمت Scheduling نوع زمانبندي پردازشها جهت ارسال به پردازشگر تعيين ميشود. در جدول زير توضيحات هر کدام را مشاهده ميکنيد.
t

Preemptive	پردازشهايي که داراي اولويت بيشتري باشند در ابتدا اجرا ميشوند. در صورتي که دو پردازش داراي يک اوليت باشند بصورت Cyclic با آنها رفتار ميشود.
Non preemptive	هيچ اولويتي وجود ندارد و پردازش کنوني انجام ميشود و زماني که به پايان رسيد پردازش بعدي آغاز ميگردد.
Cyclic	به هر پردازش يک مقدار زمان مساوي پردازشگر تخصيص داده ميشود و سپس نوبت پردازش بعدي ميشود.
Executive	الگوريتمي جهت تخصيص پردازش به پردازشگرها موجود است.
Manual	پردازشها توسط کاربر زمانبندي ميشود.

براي تعيين اولويت پردازش ATMServer روي آن دابل کليک کنيد.

در قسمت Name ميتوانيد نام اين پردازش را تغيير دهيد. در قسمت Priority نيز ميتوانيد اولويت اين پردازش را وارد نمائيد. در قسمت Documentation نيز مستندات مربوط به اين پردازش نوشته ميشود.

روي دکمه OK کليک کنيد.

براي آنکه کنار هر پردازشگر نام پردازش نيز نوشته شود روي پردازشگر ATM Server راست کليک کنيد.

روي گزينه Show Processes کليک کنيد.
فصل اول – آشنايي با UML و نصب برنامه Rational Rose

– مقدمه 
	در ابتداي اين بخش مقداري با زبان مدل سازي UML آشنا ميشويم و سپس به بررسي روش نصب نرم افزار Rational Rose ميپردازيم. در بخشهاي بعدي مفاهيم موجود در زبان مدل سازي UML را بيشتر بررسي کرده و آنها را در نرم افزار Rational Rose پياده سازي ميکنيم.

به تجربه ديده شده است كه در تمامي شاخه‌هاي مهندسي چنانچه طراحي انجام شده بصورت ترسيمي نيز ارايه گردد، كارايي طراحي بسيار افزايش مي‌يابد. در رشته مهندسي نرم افزار نيز از همان روزهاي اول برنامه نويسان طراحي‌هاي خود را در ابتدا مجسم مي‌كردند و سپس پياده‌سازي آن را انجام مي‌دادند. يعني بطور كلي ابتدا مدل نرم افزار را بصورت تلويحي در ذهن خود ايجاد کرده و سپس آن را پياده سازي مي‌كردند.

با توجه به  اين دلايل مشخص شد كه احتياج به يك  وسيله جهت برقراري ارتباط بين مدل و ساير افراد دخيل در توليد نرم افزار لازم است. با توجه به اينكه افرادي كه در يك پروژه همكاري دارند مي‌تواند از مدير پروژه تا توسعه دهندگان نسخه‌هاي ديگر برنامه باشند، احتياج به يك زبان احساس شد تا بتوان توسط آن هر فرد با افراد ديگر موجود در پروژه ارتباط برقرار كند.

نكته ديگر اين است كه نتايج هر طراحي را بصورت مكتوب نيز مي‌خواهيم داشته باشيم. نبايد فقط در ذهن يك فرد قرار داشته باشد. يعني بايد اين زبان به گونه‌‌اي باشد كه تمامي افراد تيم از طريق اين زبان با هم در ارتباط باشند. زيرا مفهومي كه در فكر يك فرد است، براي كار تيمي مفيد نيست. بلكه بايد به گونه‌اي براي تمامي افراد تيم قابل روئيت باشد که بتوانند  با يكديگر در ارتباط باشند.

زبان UML يك زبان استاندارد مدل سازي نرم افزار  مبتني بر مفاهيم شي گرا است. UML يك زبان جهت تصوير سازي، توصيف نمودن، ساختن و مستند سازي محصولات مياني يك سيستم نرم افزاري ميباشد. به زبان ساده‌تر UML اين قدرت را به توسعه دهندگان نرم افزار ميدهد تا بتوانند محصول كار خود را بصورت تصويري با نمودارهاي استاندارد نمايش دهند. براي مثال از بيضي بعنوان يك نماد جهت نمايش نيازمنديها در قالب يك UseCase استفاده ميشود. با نمايش شكل يك آدمك نشان داده ميشود كه يك  كاربر از UseCase استفاده ميكند. اين اشكال همان نمادهاي گرافيكي اين زبان هستند كه آن را تشكيل ميدهند.

يكي از اهداف اصلي زبان UML اين است كه بتواند مراحل مختلف توليد نرم افزار شيء گرا را بصورت تصويري مدل سازي كند و اين مدل سازي براي همه قابل فهم و استفاده باشد. براي اين كار لازم است كه از يك نمادگذاري استفاده شود كه داراي خوانايي و قابليت فهم زيادي باشد و از طرف ديگر نيز از عناصر اصلي كمي تشكيل شده باشد.

همانطور كه تا اينجا بيان شد زبان UML براي توليد نرم افزار بسيار مناسب ميباشد. ولي اين زبان به دليل عدم رسميت داراي مشكلات مختلفي است. براي مثال از نمودارهاي UML ممكن است كه برداشتهاي مختلفي انجام شود و همچنين امكان تحليل نمودارهاي آن نيز به سادگي وجود ندارد. براي مثال در مطالب توليد شده توسط UML نميتوانيد بررسي کنيد که آيا بن بست رخ ميدهد يا خير!

زبان UML از سه دسته ساختار اساسي تشکيل شده است. اين سه دسته اسباب(things)، ارتباطها (Relationships) و نمودارها (Diagrams) نام دارند. اسبابها موجوديت اصلي در مدل هستند. توسط ارتباطها  اسبابها به يکديگر متصل ميشوند. نمودار نيز شامل اسبابها و ارتباط بين آنها است. در سه تصوير روبرو ميتوانيد بخش‌هاي مختلف هر کدام از اين سه دسته را مشاهده کنيد. در بخشهاي بعدي به بررسي تمامي اين عناصر خواهيم پرداخت.

Rational Rose يک ابزار قدرتمند است که به تجزيه و تحليل و طراحي يک سيستم شئ گرا کمک ميکند. اين نرم افزار اين امکان را ميدهد تا قبل از آنکه کدي بنويسيم سيستم خود را مدل سازي کنيم. مدل Rose تصويري از سيستم ميباشد. اين مدل شامل تمامي نمودارهاي UML ميباشد. خروجي زبان UML را با CaseTools هاي مختلفي ميتوان بررسي کرد و نمايش داد که Rational Rose يکي از قويترين آنها است. در اين نرم افزار آموزشي نيز از اين CaseTools استفاده ميکنيم.
C
	با استفاده از اين نمودارها ديگر يک پروژه داراي برداشتهاي متفاوت نميباشد و تمامي کساني که در پروژه کار ميکنند ميتوانند با استفاده از اين نمودارها نرم افزار مورد نظر را توليد يا نگهداري کنند. پس با استفاده از اين روش ابتدا احتياجات بررسي شده و سپس يک مدل ساخته ميشود و در انتها عمل کد نويسي اغاز ميگردد. بعد از آنکه مقداري با زبانهاي مدل سازي کار کرديد اين موارد را بيشتر ميتوانيد درک کنيد.

B
	اکنون ميخواهيم نرم افزار Rational Rose را نصب کنيم. براي نصب بايد در شاخه نصب اين نرم افزار قرار بگيريم براي دسترسي به اين شاخه روي آيکون CD-Rom راست کليک کرده و گزينه Open را انتخاب نمائيد. در شاخه Software دو فايل مورد نظر جهت نصب اين نرم افزار را مشاهده ميکنيد. روي فايل exe مشخص شده دابل کليک کنيد تا برنامه نصب اجرا شود.

در قسمت مشخص شده آدرس شاخه‌اي که فايلهاي برنامه در آن کپي ميشود را ميتوانيد تغيير دهيد. روي دکمه Next کليک کنيد.

حال مدت زماني طول ميکشد تا برنامه فايلهاي موجود را بررسي کند.

اکنون نمودار حالت شئ Consumer را مشاهده ميکنيد. در اين نمودار همانطور كه مشخص است ابتدا مصرف كننده در حالت Processing قرار دارد. لذا مصرف كننده هنوز نياز به دريافت داده از بافر را ندارد. زماني كه مصرف كننده بخواهد يك داده را از بافر درخواست كند، بايد وارد حالت Buffering بشود. با ورود به اين حالت در انتظار دريافت از بافر ميباشيم.

براي آنكه به بافر اعلام شود مصرف كننده در حال انتظار جهت دريافت ميباشد،  با خروج از حالت Processing رويداد NeedItemتوليد ميشود. اين رويداد جهت نحوه كار بافر استفاده ميشود تا بافر متوجه شود كه مصرف كننده ميخواهد داده دريافت كند. پس از آنكه مصرف كننده وارد حالت Bufferingشد، منتظر دريافت از بافر ميشود. زماني كه بافر داده را به مصرف كننده ارسال كند، توسط رويدادBufferReleased مصرف كننده مطلع ميشود و ميتواند دوباره به حالتProcessing  برود تا پردازشهاي لازم را انجام دهد.

روي دکمه Next کليک کنيد.

روي گزينه Rational Rose Enterprise Edition کليک کنيد.

روي دکمه Next کليک کنيد.

اکنون وارد برنامه Setup شده‌ايم. روي دکمه Next کليک کنيد.

روي دکمه Next کليک کنيد.

گزينه اول را فعال نمائيد.

در اين پنجره ميتوانيد ليست تمامي نمودارهاي کلاس را مشاهده کنيد. اين پنجره از طريق انتخاب گزينه Class Diagram از منوي Browse نيز قابل دسترس ميباشد. اکنون فقط يک نمودار کلاس به نام Main وجود دارد. با استفاده از دکمه Delete ميتوانيد نمودار ايجاد شده را حذف کنيد. با استفاده از دکمه Rename  نيز ميتوانيد نام کلاس را تغيير دهيد. روي دکمه Cancel کليک کنيد.

دکمه Enter صفحه کليد را فشار دهيد.

روي گزينه  Op دابل کليک کنيد.

براي تعيين نوع خروجي اين Operation روي ليست باز شونده Return Type کليک کنيد.

روي گزينه Boolean کليک کنيد.
Public	صفت در تمامي کلاسهاي ديگر قابل دسترس است.
Protected	صفت فقط براي اين کلاس و زير کلاسهايش قابل دسترس است.
Private	صفت براي هيچ کلاس ديگري قابل دسترس نيست.
Implementation	صفت براي تمامي کلاسهاي موجود در بسته کلاس قابل دسترس است.

براي تعيين جزئيات  يک رابطه روي گزينه Role A Detail کليک کنيد.

دوباره در اين قسمت نيز ميتوانيد نام نقش را وارد نمائيد. براي مثال در ادامه عبارت Role را وارد ميکنيم.

‌	روي دکمه Apply کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که نام نقش در کنار کلاس نمايش داده شده است. در قسمت Constraints عباراتي که تاييد کننده پايداري سيستم است را ميتوانيد وارد نمائيد.

توسط ليست باز شونده Multiplicity تعيين ميکنيد که چه تعداد نمونه از يک کلاس به يک نمونه يا کلاس ديگر مرتبط ميباشد. بر روي ليست باز شونده Multiplicity کليک کنيد.

در مدل چهارم (Time out) در صورتي که گيرنده نتواند عمل مورد نظر را در يک مدت زمان مشخص انجام دهد، فرستنده ديگر پيغام را ارسال نميکند.

در حالت پنجم (Asynchronous) فرستنده يک پيغام به گيرنده ميفرستد و بدون آنکه منتظر جوابي از گيرنده باشد به کار خود ادامه ميدهد.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

اکنون کد مورد نظر ايجاد شده است. مشاهده ميکنيد که برنامه Visual Basic بصورت خودکار اجرا شده و آيکون آن در نوار وظيفه نمايش داده شده است. روي آيکون برنامه Visual Basic کليک کنيد.

اکنون کد Class را مشاهده ميکنيد. به ياد داريد که در اين کلاس يک خصوصيت يا Attribute به نام At تعريف کرديم که از نوع Class و بصورت private ميباشد. مشاهده ميکنيد که کد معادل اين خصوصيت بصورت زير توليد شده است.
Private At As Class

براي مثال فرض کنيد که هر کارمند فقط در يک شرکت ميتواند کار کند. در اين صورت بايد گزينه يک انتخاب شود. بر روي گزينه  کليک کنيد.

در قسمت Containment of Person تعيين ميکنيد که صفات ايجاد شده در کلاس Company که از نوع کلاس Person ميباشند به ترتيب از چپ به راست بصورت مقداري، ارجاعي يا مشخص نشده باشد.

روي دکمه Next کليک کنيد تا به مرحله بعد برويم.

در اين قسمت تعيين ميشود که نرم افزار Rational Rose Enterprise Edition در کدام شاخه نصب شود. روي دکمه Next کليک کنيد.

در اين بخش قسمتهاي مختلف برنامه Rational Rose Enterprise Edition نمايش داده شده است که ميتوانيد تعيين کنيد کدام قسمتها نصب شوند. در اين تنظيمات همه ويژگيهاي اين نرم افزار نصب ميشود. روي دکمه Next کليک کنيد.

در صورتي که در اين مرحله منصرف شده باشيد ميتوانيد با استفاده از دکمه Cancel از برنامه نصب خارج شويد. با استفاده از دکمه Back نيز ميتوانيد يک مرحله به عقب برگرديد. براي نصب برنامه روي دکمه Install کليک کنيد.

اکنون فايلهاي لازم در حال کپي ميباشند.

مشاهده ميکنيد که برنامه نصب به پايان رسيده و بصورت خودکار برنامه License Key Administrator جهت دريافت کد فعال سازي برنامه اجرا شده است. روي دکمه Finish برنامه نصب کليک کنيد.

در صورتي که نرم افزار Rational Rose را از سايتهاي موجود در اينترنت دريافت کنيد. اعتبار کار کردن آن  روز ميباشد. با استفاده از نرم افزار License Key Administrator بايد کد خود را وارد نمائيد تا اعتبار اين نرم افزار تعيين گردد. براي تعيين اعتبار از طريق فايل ديگري که در شاخه نصب اين نرم افزار قرار داده شده است، روي گزينه دوم کليک کنيد تا انتخاب شود.

روي دکمه Next کليک کنيد.

روي دکمه Browse کليک کنيد تا آدرس فايل را تعيين کنيم.

اکنون در شاخه نصب برنامه قرار داريم. همانطور که بيان شد اين فايل در شاخه software اين سي دي قرار دارد. روي فايل مشخص شده دابل کليک کنيد.

روي دکمه import کليک کنيد.

در اين پنجره ليست نرم افزارهايي که اعتبار آنها توسط اين فايل تعيين ميگردد را مشاهده ميکنيد. روي دکمه Import کليک کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

حال ميتوانيد ليست نرم افزارهايي که ميتوانيد بر روي اين کامپيوتر نصب کنيد را مشاهده نمائيد. توجه کنيد که در اين مثال اعتبار اجرا شدن اين برنامه‌ها تا تاريخ -Dec- ميباشد. روي دکمه Close اين برنامه کليک کنيد.

براي اجراي برنامه Rational Rose روي دکمه Start کليک کنيد.

منوي فرعي All Programs را باز کنيد.

منوي فرعي Rational Software را باز کنيد.

هر رابطه نيز ميتواند داراي خصوصيات باشد. روي رابطه مشخص شده دابل کليک کنيد.

در قسمت Name ميتوانيد نام رابطه را تعيين کنيد. در قسمت Stereotype نيز ميتوانيد اين رابطه را طبقه بندي کنيد. براي تعيين Stereotype اين نمودار روي جعبه متن Stereotype کليک کنيد.

عبارت LAN را تايپ کنيد.

در قسمت Documentation نيز ميتوانيد مستندات اين رابطه را وارد کنيد. روي برگه Detail کليک کنيد.

همانطور که به ياد داريد در قسمت Characteristics مشخصات فيزيکي سخت افزار اين رابطه نوشته ميشود. روي دکمه OK کليک کنيد.

روي رابطه مشخص شده دابل کليک کنيد.

در ادامه يک Stereotype براي اين رابطه وارد ميکنيم.

روي دکمه OK کليک کنيد.

به همين ترتيب Stereotype بقيه رابطه‌ها را نيز تعيين ميکنيم.

اکنون رسم نمودار Deployment به پايان رسيده است. همانطور که مشخص است در اين سيستم يک ATMServer يک سرويس دهنده بانک اطلاعاتي، يک دستگاه چاپگر و دو Workstation وجود دارد.

تا اينجا تمامي مراحل رسم نمودارهاي UML را بررسي کرديم. در ادامه يک بررسي کلي بر تمام کارهاي انجام شده داريم.

) محدوده سيستم را با استفاده از UseCaseها و Actorها تعريف ميکنيم و نمودار UseCase را رسم ميکنيم.
) يک مساله را با استفاده از UseCaseها و مستندات UseCase تحليل ميکنيم.
) توضيح اشياء موجود در سيستم و گردش سيستم را در يک نمودار Sequence يا Collaboration رسم ميکنيم.
)کلاسهايي که براي پياده‌سازي نياز هستند را در نمودار کلاس رسم ميکنيم.
) صفات، عمليات و رابطه بين کلاسها را تعريف ميکنيم و نمودار کلاس را تکميل ميکنيم.

) با ايجاد نمودار حالت رفتار دايناميکي سيستم را ترسيم ميکنيم.
) با گروه بندي کلاسها در بسته‌ها و بررسي رابطه‌هاي بين کلاسها و بسته‌ها يک ارزيابي ساختاري انجام ميشود.
) ساختار شبکه و نحوه استقرار ابزارها و پردازشگرها در يک نمودار Deployment نمايش داده ميشود.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

منوي فرعي Visual Basic را باز کنيد.

روي گزينه Update Model From Code کليک کنيد.

روي دکمه Next کليک کنيد.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که نام پردازش در کنار پردازشگر ATM Server نمايش داده شده است. در ادامه به همين ترتيب نام پردازشهاي هر پردازشگر را وارد ميکنيم.

براي مشاهده خصوصيات ابزارها روي Printer دابل کليک کنيد.

در اين قسمت ميتوانيد نام، Stereotype و مستندات اين ابزار را وارد نمائيد. روي برگه Detail کليک کنيد.

همانطور که به ياد داريد در قسمت Characteristics مشخصات فيزيکي سخت افزار اين ابزار نوشته ميشود. روي دکمه OK کليک کنيد.
	روي دکمه Finish کليک کنيد.
	روي گزينه Sequence Diagram کليک کنيد.

اکنون ميتوانيد نام نمودار را وارد کنيد. دکمه Enter را فشار دهيد.

روي گزينه New Diagram دابل کليک کنيد.

روي دکمه Object کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

بر روي شئ ايجاد شده دابل کليک کنيد.

عبارت Test را تايپ کنيد.

ليست باز شونده Class را باز کنيد.

مشاهده ميکنيد که چون عمل مهندسي معکوس انجام شده است تعداد زيادي کلاس به سيستم اضافه شده است. کاراکتر C را تايپ کنيد تا Class را انتخاب کنيم.

روي گزينه Class کليک کنيد.

يک نمودار کلاس براي نمايش کلاسها و ارتباط بين آنها است. معمولا" براي يک سيستم چندين نمودار کلاس رسم ميشود. بصورت پيش فرض يک نمودار کلاس وجود دارد که Main ناميده ميشود و در قسمت Logical View قرار دارد. نمودار کلاس يک ابزار خوب است که باعث ميشود قبل از آنکه کدي نوشته شود ساختار سيستم به خوبي بررسي گردد. با استفاده از اين نمودار يک تصوير ايستا از قطعات سيستم و ارتباطات بين آنها بدست مي‌آوريد.

براي ايجاد نمودار کلاس روي علامت + کنار گزينه Logical View کليک کنيد.

روي گزينه Main دابل کليک کنيد.

در قسمت مشخص شده با کادر قرمز ابزارهاي رسم کلاس را مشاهده ميکنيد. با چهار ابزار اول در بخشهاي قبلي آشنا شديد در ادامه اين بخش نيز با ابزارهاي ديگر آشنا ميشويد. براي رسم يک کلاس  روي ابزار Class کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

حال ميخواهيم يک کلاس ديگر به نام Account تعريف کنيم. روي دکمه Class کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

در ادامه عبارت Account را وارد ميکنيم.

دکمه Enter صفحه کليد را فشار دهيد.

به همين ترتيب دو کلاس ديگر به نامهاي ATM Screen و Cash Dispenser ايجاد ميکنيم.

در مرحله بعد بايد نحوه ارتباط بين کلاسها را مشخص کنيم.

در اينجا با استفاده از ابزار Unidirectional Asssoiciation مشخص شده است که کدام کلاسها با يکديگر در ارتباط هستند. در بخش رابطه‌ها انواع رابطه را بررسي ميکنيم.

در ادامه ميخواهيم خصوصيات يک کلاس را بررسي کنيم. روي کلاس Card Reader دابل کليک کنيد.

در قسمت Name نام کلاس را ميتوانيد تغيير دهيد. در قسمت Type ميتوانيد نوع کلاس را تغيير دهيد. روي ليست باز شونده Type کليک کنيد تا انواع کلاسها را مشاهده کنيد.

مشاهده ميکنيد که هفت نوع کلاس مختلف ميتوانيد در نمودار کلاس رسم کنيد. اين هفت نوع را در انتهاي اين بخش بررسي ميکنيم. روي گزينه Class کليک کنيد.

در ليست باز شونده Stereotype ميتوانيد گزينه مورد نظر خود را انتخاب کنيد يا با تايپ يک عبارت جديد يک Stereotype جديد ايجاد کنيد.

در قسمت Export Control تعيين ميکنيد که يک کلاس موجود در اين نمودار به چه صورت از خارج از اين بسته ديده شود. براي مثال با انتخاب گزينه Public اين کلاس توسط عوامل موجود در خارج از اين بسته قابل دسترس است و تمامي کاربران ميتوانند از تمامي عملياتهاي اين کلاس استفاده کنند.

در اينجا دو گزينه Private و Protect داراي اين مفهوم هستند که اين کلاس توسط کلاسهاي Friend و خود کلاس قابل دسترس است. در صورتي که گزينه Implementation انتخاب شود اين کلاس فقط توسط کلاسهاي ديگر موجود در همين بسته استفاده ميشود.

روي برگه Detail کليک کنيد.

در قسمت Multiplicity ميتوانيد تعداد نمونه‌هايي که از  اين کلاس انتظار داريد را تعيين کنيد. در بخشهاي قبل با اين گزينه آشنا شديد.

در قسمت Space مقدار حافظه نسبي يا مطلقي که اين کلاس نياز دارد را ميتوانيد وارد کنيد. اين مقدار ميتواند يک فرمول يا يک عدد باشد. اين فيلد در کلاسهاي utilities، parameterized utilities و instantiated utilities وجود ندارد. در آينده طبق تعريف مشاهده ميکنيد که اين نوع کلاسها به اين فيلد احتياج ندارد.

توسط فيلد Persistance پايداري کلاس را تعيين  ميکنيد. با انتخاب گزينه Persistent پايداري کلاس از زمان اجراي برنامه فراتر است. به عبارت ديگر اطلاعات موجود در اشياء کلاس در يک پايگاه داده يا مکان ديگر ذخيره ميگردد. گزينه Transient نيز نشان دهنده اين است که اطلاعات موجود در اشياء کلاس در يک انباره دائمي ذخيره نميشود.

در قسمت Concurrency همروندي کلاس تعيين ميشود. اين قسمت داراي چهار گزينه ميباشد که به شرح زير است:

تي
Sequencial	فقط يک Thread عمل پردازش کلاس را انجام ميدهد.
Guarded	چند Thread پردازش را انجام ميدهند ولي Threadها بايد با يکديگر همکاري کنند تا با پديده Mutual Exclusion به درستي رفتار شود.
Active	کلاس داراي Thread مخصوص خود ميباشد.
Synchronous	چند Thread پردازش را انجام ميدهند و عمليات لازم جهت Mutual Exclusion  توسط کلاس انجام ميشود.

در صورتي که يک کلاس Abstract يا انتزاعي باشد، گزينه Abstract را بايد فعال کنيد. يک کلاس Abstract کلاسي است که داراي هيچ نمونه‌اي نيست از يک کلاس Abstract در ساختارهاي وراثتي استفاده ميشود. پس اگر کلاس A يک کلاس Abstract باشد هيچ شئ از نوع A در حافظه وجود ندارد.

روي برگه Operations کليک کنيد.

در اين برگه ارتباطات بين کلاسها نمايش داده ميشود. اين برگه را نيز در دو فصل بعدي بررسي خواهيم کرد. روي برگه Nested کليک کنيد.

در اين برگه ميتوانيد يک کلاس را در داخل کلاس ديگر تعريف کنيد. براي تعريف کلاس جديد در قسمت سفيد رنگ داخل اين پنجره راست کليک کرده و گزينه Insert را انتخاب نمائيد با اين کار يک کلاس ايجاد ميشود. اگر بخواهيد اين کلاس را در نمودار کلاس نيز استفاده کنيد آن را از اين پنجره Drag کرده و بر روي صفحه نمودار قرار دهيد.

روي برگه Files کليک کنيد.

به همين ترتيب يک شرکت ميتواند بين يک تا n کارمند داشته باشد بنابراين Multiplicity کلاس Person برابر ..n ميباشد. در جدول زير ميتوانيد فرمت کلي وارد کردن عبارت Multiplicity را مشاهده کنيد. 
تي
<x>	دقيقاً عدد x
<x>..<y>	اعداد بين x و y
<x>,<y>..<z>	دقيقاً عدد x يا اعداد بين y و z
<x>..<y>,<z>..<p>	اعداد بين x و y يا اعداد بين z و p

با فعال کردن گزينه Aggregate يک رابطه کل به جزء تعريف ميشود. با استفاده از گزينه Static نيز تعيين ميکنيد که صفات ايجاد شده Static هستند يا خير.

يک رابطه Friend رابطه‌اي است که کلاس سرويس گيرنده  به صفتات و عملياتهاي غير Public کلاس سرويس دهنده دسترسي دارد.

در اين قسمت ميتوانيد فايلهاي مورد نظر خود را به اين کلاس الصاق نمائيد. روي برگه Components کليک کنيد.

در اين قسمت مولفه‌هاي موجود در اين نمودار نمايش داده ميشود. در صورتي که جعبه چک Show all Components فعال باشد تمامي مولفه‌ها نمايش داده ميشود در غير اين صورت فقط مولفه‌هاي اين کلاس نمايش داده ميشود.

روي دکمه Cancel کليک کنيد.

همانطور که بيان شد هفت نوع کلاس مختلف وجود دارد. در اينجا يک مثال جديد ايجاد شده است که هر کدام از اين کلاسها يکي از اين هفت نوع ميباشند.  کلاس اول که از نوع Class ميباشد که در اين بخش بررسي شد. بر روي کلاس دوم دابل کليک کنيد تا نوع آن را مشاهده کنيد.

مشاهده ميکنيد که در ليست Type گزينه ParameterizedClass انتخاب شده است. يک کلاس پارامتري شده کلاسي است که براي ساخت يک خانواده از کلاسها ي ديگر استفاده ميشود. براي مثال ميتوانيد يک کلاس پارامتري شده به نام List بسازيد و با استفاده از نمونه اين کلاس، کلاسهاي OrderList يا Accountlist را ايجاد کنيد.
Documentation نيز مستندات اين آرگمان وارد ميشود.

ليست باز شونده Type را باز کنيد.

در اين ليست ميتوانيد انوع مختلفي را مشاهده کنيد. روي ميله لغزان سه بار کليک کنيد تا به نوع string برسيم.

روي گزينه string کليک کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

به همين صورت ميتوانيد آرگمانهاي ديگري نيز براي اين کلاس تعريف کنيد. با راست کليک کردن بر روي هر آرگمان و انتخاب گزينه Delete نيز آرگمان مورد نظر حذف ميشود. روي دکمه OK کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که نام آرگمان در بالاي کلاس نوشته شده است.

نوع سوم که توسط فلش مشخص شده است InstantiatedClass نام دارد. اين نوع کلاس يک کلاس پارامتري شده است که به جاي داشتن پارامترهاي رسمي، داراي مقدار واقعي براي آرگمانها است.

نوع چهارمClassUtility  نام دارد. اين کلاس مجموعه‌اي از عملگرها است. مثلا" ممکن است که تعدادي توابع رياضي داشته باشيد که در يک سيستم از آنها استفاده ميشود. اين توابع را ميتوانيد در يک ClassUtility قرار دهيد تا توسط کلاسهاي ديگر استفاده شوند.

از ClassUtilityها براي ايجاد کلاسهايي که داراي قابليت استفاده مجدد در سيستمهاي ديگر هستند نيز استفاده ميشود.

Class از نوع ParameterizedClassUtility ميباشد. اين نوع کلاس يک کلاس پارامتري شده است که شامل مجموعه‌اي از عملگرها است.

Class نيز از نوع InstatiatedClassUtility است. اين نوع کلاس يک کلاس پارامتري شده است که مجموعه مقادير را براي پارامترها دارد.

نوع هفتم MetaClass نام دارد. يک MetaClass کلاسي است که نمونه‌هاي آن بجاي اشياء کلاس هستند. MetaClassها داراي متدهايي براي مقداردهي اوليه به متغيرهاي کلاس هستند. اين نوع کلاسها در همه زبانهاي برنامه نويسي وجود ندارند. براي مثال ParameterizedClassUtility مثالي از يک MetaClass است.

از Package يا بسته زماني استفاده ميشود که بخواهيد يک سري کلاس را گروه‌بندي کنيد. اکنون در يک صفحه جديد قرار داريم. براي افزودن يک Package به نمودار کلاس روي ابزار Package کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد تا Package در اين محل قرار داده شود.

اکنون يک Package در نمودار قرار داده شده است. در اين Package ميتوانيد يک نمودار کلاس ديگر رسم کنيد. هدف از بسته بندي کلاسها اين است که بهتر بتوانيد سيستم را شناسايي کنيد. براي مثال ميتوانيد يک Package به نام Error Handling ايجاد کنيد و در آن تمامي کلاسهاي مربوط به شناسايي خطا را تعريف کنيد. روي  Package ايجاد شده دابل کليک کنيد.

اکنون در داخل اين بسته قرار داريد. براي افزودن يک کلاس جديد روي دکمه Class کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

با اين کار يک کلاس در داخل Package قرار داديم. به همين ترتيب ميتوانيد يک نمودار کلاس ايجاد کنيد. روي علامت + کنار گزينه NewPackage که نام اين بسته ميباشد کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که ليست کلاسها و رابطه بين آنها در اين قسمت ذخيره ميگردد.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

براي مشاهده اشکالات اين سيستم، منوي Tools را باز کنيد.
فصل هفتم -  رفتار اشياء

– مقدمه 
	تا اينجا به بررسي کلاسها و رابطه بين آنها پرداختيم در اين بخش ميخواهيم به بررسي روش تعريف رفتارهاي يک شئ بپردازيم. به زبان ساده‌تر در اين بخش ميخواهيم زندگي يک شئ را بدون توجه به اشياء ديگر بررسي کنيم.
	
	ميخواهيم به بررسي نمودار حالت بپردازيم. نمودار حالت يا State Diagram تغيير حالت و چرخه زندگي يک شئ منفرد را از زماني که ايجاد ميشود تا زماني که شئ از بين برود نشان ميدهد. در يک پروژه عملي به ازاي هر کلاس يک نمودار تغيير حالت ايجاد نميشود و در بعضي از پروژه‌ها اصلاً از اين نمودار استفاده نميشود.

براي آشنايي بيشتر با نحوه رسم اين نمودارها ميخواهيم نمودار حالت مساله توليد کننده و مصرف کننده را رسم کنيم. مساله توليد كننده و مصرف كننده يك پردازش ساده و معروف ميباشد. فرض كنيد كه يك توليد كننده و يك مصرف كننده در يك پردازش همكاري ميكنند تا يك سري عناصر توليد و مصرف شوند. در اين بين از يك بافر جهت  سنكرون سازي توليد كننده و مصرف كننده استفاده ميشود. توجه كنيد كه در اين مثال بافر فقط يك مورد را ميتواند در خود ذخيره كند.

براي ايجاد يک نمودار حالت ابتدا بايد کلاس آن را ايجاد کنيم. براي ايجاد کلاس Producer روي Class کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

در ادامه عبارت Producer را وارد ميکنيم.

دوباره روي دکمه Class کليک کنيد تا دو کلاس Consumer و Buffer را نيز ايجاد کنيم.

به همين ترتيب دو کلاس Consumer و Buffer را رسم ميکنيم.

به ياد داريد که در کنار علامت اين کلاس يک مربع سفيد خالي وجود داشت. در اين قسمت آرگمان ورودي کلاس تعيين ميشود. اين آرگمان ميتواند يک نوع داده، يک عبارت ثابت يا يک کلاس ديگر باشد. براي تعيين اين آرگمان روي برگه Detail کليک کنيد.

در قسمت Formal Arguments ميتوانيد آرگمان يا آرگمانهاي مورد نظر خود را تعريف کنيد. براي اين کار در قسمت مشخص شده با کادر قرمز راست کليک کنيد.

روي گزينه Insert کليک کنيد.

اکنون يک آرگمان جديد تعريف شده است و ميتوانيد نام مورد نظر خود را وارد کنيد. در قسمت مشخص شده کليک کنيد تا نام آرگمان از حالت انتخاب خارج شود.

براي تعيين نوع اين آرگمان ميتوانيد در رديف اين آرگمان در قسمت ستون Type کليک کنيد. براي آنکه مشخصات بيشتري از اين آرگمان را بررسي کنيم، روي گزينه argname دابل کليک کنيد.

در قسمت Name ميتوانيد نام آرگمان را تغيير دهيد. در قسمت Type نيز نوع آرگمان را تعيين ميکنيم. در قسمت Default مقدار پيش فرض آرگمان وارد ميشود. در بخش 
	براي رسم نمودار تغيير حالت شئ Producer بر روي کلاس Producer راست کليک کنيد.

منوي فرعي Sub Diagrams را باز کنيد.

روي گزينه New Statechart Diagram کليک کنيد.

اکنون در صفحه رسم نمودار حالت قرار داريم. شئ توليد کننده در ابتدا يک پردازش انجام ميدهد و وظيفه آن ايجاد يک مورد يا يک Token جديد ميباشد. سپس توليد کننده به يک حالت ديگر ميرود و مورد ايجاد شده را در بافر قرار ميدهد. پس نمودار حالت شئ توليد کننده داراي دو حالت ميباشد. اين دو حالت به ترتيب Processing و Buffering نام دارند.

براي رسم حالت Processing روي دکمه State کليک کنيد.

در قسمت مشخص شده کليک کنيد.

در ادامه عبارت Processing را وارد ميکنيم.

همانطور که بيان شد حالت ديگر Buffering نام دارد. براي ايجاد حالت Buffering روي دکمه State کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

در ادامه عبارت Buffering را وارد ميکنيم.

همانطور که بيان شد ابتدا در حالت Processing قرار داريم. براي مشخص کردن يک حالت به عنوان حالت آغازين از ابزار Start State استفاده ميکنيم. بر روي آيکون اين ابزار کليک کنيد.

روي حالت Processing کليک کنيد تا اين حالت به عنوان حالت آغازين تعريف شود.

در محل مشخص شده توسط فلش کليک کنيد.

با اين کار يک Actor در نمودار قرار داده‌ايم.  اين Actor را ميخواهيم Customer نامگذاري کنيم. براي اين کار ميتو‌انيد در همين محل عبارت Customer را تايپ کنيد. يک راه ديگر نيز استفاده از پنجره مشاهده خصوصيات است. براي اين کار روي Actor دابل کليک کنيد.

در ادامه عبارت Withdraw Money را تايپ ميکنيم.

توسط UseCase ايجاد شده عمل دريافت پول انجام ميشود. مشاهده ميکنيد که اين UseCase نيز در قسمت Use Case View تعريف شده است.

يک UseCase بخش سطح بالايي از عملياتي ميباشد که سيستم اجرا ميکند. براي مثال در سيستم ATM عمل برداشت از حساب توسط يک UseCase انجام ميشود. UseCaseها مستقل از پياده سازي هستند و يک ديد سطح بالا از سيستم را ارائه ميدهند. تمرکز UseCase روي عملياتهايي است که سيستم در انجام ميشود و نيازي به تعريف چگونه انجام اين عمليات نداريم. براي مثال در UseCase برداشت از حساب نيازي نيست که روش ارتباط به پايگاه داده يا نام جدول مورد نظر مطرح گردد.

توجه کنيد که تعداد UseCaseها نبايد خيلي زياد باشد که نتوانيم سيستم را به راحتي بررسي کنيم. بايد تعداد آنها در اين حد باشد که بفهميم سيستم چه کاري انجام ميدهد. براي مثال يک سيستم معقول بين  تا  عدد UseCase دارد.

روش حذف UseCase همانند روش حذف Actor ميباشد. پس براي حذف UseCase آن را انتخاب کرده و کليد Delete را فشار دهيم. براي حذف کلي آن نيز UseCase را از قسمت Use Case View انتخاب کرده و راست کليک ميکنيم. با انتخاب گزينه  Delete نيز UseCase حذف ميشود.

يک Abstract Use Case يک UseCase است که توسط يک Actor  شروع به کار نميکند. يعني در نمودار به يک Actor متصل نميباشد و بعضي عملياتهاي مورد نياز توسط بقيه UseCase ها را محيا ميکند. براي مثال يک UseCase جهت شناسايي کاربر و دريافت رمز عبور از کاربر ميتواند بصورت يک UseCase Abstract تعريف شود و توسط UseCase دريافت وجه مورد استفاده قرار بگيرد.  در صورتي که جعبه چک Abstract را فعال کنيد اين UseCase يک Abstract UseCase ميگردد.

در برگه Diagram ميتوانيد نمودارهاي مختلفي مانند Sequnce، Collaboration، Class و ... را تعريف کنيد و سپس رسم نمائيد. در بخشهاي بعدي به بررسي اين نمودارها ميپردازيم. در برگه Relation نيز تمامي رابطه‌هايي که UseCase در آنها مشارکت دارد نمايش داده ميشود. در مورد رابطه‌ها در انتهاي اين بخش و بخشهاي بعدي صحبت ميکنيم. در برگه Files نيز ميتوانيد فايلهاي مرتبط به اين UseCase مانند سناريوهاي يک UseCase و فايلهاي مرتبط به اين UseCase را به UseCase پيوست نمائيد. روي دکمه OK کليک کنيد.

به همين ترتيب پنج UseCase  ديگر اين سيستم را نيز رسم ميکنيم.

اکنون تا حدودي نمودار UseCase تکميل شده است. روي Actor مشخص شده (Customer) دابل کليک کنيد.

مانند UseCase ميتوانيم يک Stereotype را به يک Actor نيز تخصيص دهيم. براي مشاهده ليست Actorها روي ليست باز شونده Stereotype کليک کنيد.

در اين ليست انواع Stereotypeهاي موجود را ميتوانيد انتخاب کنيد که با توجه به مفهوم هر کدام از اين دسته‌ها ميتوانيد يک Actor در سيستم باشد. در صورتي که يکي از اين گزينه‌ها را انتخاب کنيد آيکون Actor تغيير ميابد. ميتوانيد يک Stereotype جديد نيز خودتان تعريف کنيد که در اين صورت آيکون Actor به صورت يک چهارگوش که براي نمايش کلاس استفاده ميشود نمايش داده ميشود.

روي برگه Detail کليک کنيد.

در قسمت Multiplicity تعيين ميکنيد که به چند نمونه از اين عامل احتياج داريد. براي مثال ميخواهيد بدانيد که افراد زيادي هستند که نقش اين Actor را بازي ميکنند ولي فقط يک نفر است که نفش Actor مدير را بازي ميکند براي يادداشت کردن اين موارد از گزينه Multiplicity استفاده ميکنيم. براي مشاهده گزينه‌هاي اين ليست روي ليست کليک کنيد تا باز شود.

شرح گزينه‌هاي اين منو را در زير ميتوانيد مشاهده کنيد.
	گزينه .. به معناي تعداد صفر کاربر ميباشد.
	گزينه .. به معناي تعداد صفر يا يک کاربر ميباشد.
	گزينه ..n به معناي تعداد صفر يا بيشتر کاربر ميباشد.
	گزينه .. به معناي تعداد فقط يک کاربر ميباشد.
	گزينه ..n به معناي تعداد يک يا بيشتر کاربر ميباشد.
روي گزينه n کليک کنيد.

با فعال کردن گزينه Abstract يک Abstract Actor ايجاد ميشود. يک Abstract Actor  عاملي است که مصداق واقعي ندارد. براي مثال کارمند يک Abstract Actorبراي Actorهاي کارمند ساعتي، کارمند ثابت و کارمند موقتي ميباشد. زيرا هيچکس فقط کارمند نيست يعني يا کارمند ساعتي است يا کارمند ثابت يا کارمند موقت.

رابطه‌هاي مربوط به يک Actor را ميتوانيد در برگه Relations مشاهده کنيد. در برگه Files نيز ميتوانيد فايلهاي مورد نظر جهت يک Actor را پيوست نمائيد. روي دکمه OK کليک کنيد.

اکنون نوبت به تعيين رابطه بين UseCase و Actor است. روي آيکون Unidirectional Association کليک کنيد.

به رابطه بين UseCase و Actor رابطه Communication ميگويند که بصورت يک فلش نمايش داده ميشود. ابتداي فلش نشان دهنده کسي است که ارتباط از آنجا شروع ميشود. براي مثال Actor مشتري آغازگر ارتباط با UseCase برداشت پول است. براي رسم اين فلش ابتدا بر روي Actor مشتري کليک ميکنيم و دکمه ماوس را فشرده نگه ميداريم. سپس ماوس را بر روي UseCase برداشت پول برده و کليد چپ ماوس را رها ميکنيم.

به همين ترتيب بقيه رابطه‌ها را نيز رسم ميکنيم.

مشاهده ميکنيد که يک UseCase ميتواند آغازگر يک رابطه نيز باشد. در اينجا نمودار UseCase کامل رسم شده است.

رابطه uses اجازه ميدهد تايک UseCase از يک UseCase ديگر استفاده کند. براي مثال در ماشين ATM از UseCaseي به نام Withdraw Money براي دريافت پول استفاده ميشود اين UseCase نياز دارد که رمزعبور کاربر را بررسي کند پس ميتوانيم يک UseCase ديگر به نام Verify Password ايجاد کنيم که UseCase اول از اين UseCase استفاده (Uses) ميکند. همانطور که در قبل بيان شد در اين مثال Verify Password يک UseCase Abstract ميباشد. در ادامه يک نمودار جديد رسم ميکنيم که مطالب بيان شده را بررسي کنيم.

روي دکمه New کليک کنيد.

نوار ابزار اين نمودار که با کادر قرمز مشخص شده است، داراي  ابزار به شرح زير است:
)	با کليک بر روي فلش ميتوانيد يک آيتم در نمودار را انتخاب کنيد و آن را تغيير مکان دهيد.
)	يک متن به نمودار اضافه ميشود.
)	از اين ابزار جهت افزودن يادداشت استفاده ميشود.
)	جهت رسم يک خط بين يک شئ و توضيات.
)	براي رسم يک شئ از اين ابزار استفاده ميکنيم.
)	افزودن يک نمونه از يک کلاس در نمودار.
)	ايجاد يک مسير براي ارسال پيغام. ( فقط ايجاد مسير)
)	امکان فراخواني تابع داخل خود شئ.
)	افزودن پيغام بين دو شئ
)	افزودن پيغام بين دو شئ با مسير برعکس
)	نمايش نحوه جريان اطلاعات بين دو شئ
)	نمايش نحوه جريان اطلاعات بين دو شئ ( جهت برعکس)

به اين ترتيب هم خودتان ميتوانيد يک نمودار Collaboration رسم نمائيد هم بصورت خودکار ميتوانيد از نمودار Sequence به نمودار Collaboration برسيم. براي مشاهده مشخصات يک شئ روي شئ ATM Screen دابل کليک کنيد.

در صورتي که بر روي يک شئ دابل کليک کنيد در هر دو نمودار Sequence و Collaboration اين پنجره ظاهر ميشود. در قسمت Name ميتوانيد نام شئ را تغيير دهيد. در قسمت Class ميتوانيد اين شئ را به يکي از کلاسهاي موجود يا يک کلاس جديد مرتبط کنيد. روي ليست باز شونده Class کليک کنيد.

همانطور که قبلا نيز بيان شد در اين قسمت ميتوانيد نام پيغام و مستندات مورد نظر خود را وارد کنيد. روي برگه Detail کليک کنيد.
	روي دکمه No کليک کنيد.

بعد از آنکه کار در حالت Processing به پايان رسيد ميخواهيم وارد حالت Buffering بشويم. براي آنکه يک انتقال از حالت Processing به حالت Buffering ايجاد کنيم. بايد يک خط جهت تغيير حالت رسم کنيم. اين خط State Transition نام دارد. روي ابزار State Transition کليک کنيد.

در ادامه يک خط از حالت Processing به حالت Buffering رسم ميکنيم.
فصل دوم – استفاده از UseCaseها و Actorها

– مقدمه

در محل مشخص شده راست کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که اطلاعاتي که وارد کرديم در اين پنجره نمايش داده شده است. آيکوني که در ابتداي خط نمايش داده شده است نمايش دهنده انتخاب خصوصيت Private ميباشد. براي حذف يک صفت روي آن راست کليک کرده و سپس گزينه Delete را انتخاب نمائيد.  در ادامه به ترتيبي که بيان شد دو صفت Password و Balance را تعريف ميکنيم.

اکنون ميتوانيد مشخصات دو صفت ديگر را نيز مشاهده کنيد. روي دکمه OK کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که در قسمت مشخص شده توسط فلش خصوصيات هر صفت نمايش داده شده است.

آيکوني که در ابتداي هر خط نمايش داده شده است نشان دهنده مقداري است که براي گزينه Export Control انتخاب کرده‌ايد. آيکوني که اکنون نمايش داده شده است نشان دهنده انتخاب گزينه Private ميباشد.

در داخل دو علامت << و >> نام Stereotype نوشته شده است. در ادامه نيز نام صفت يک کاراکتر : و نوع آن نمايش داده شده است. در صورتي که مانند صفت آخر مقدار پيش فرض تعيين شده باشد يک کاراکتر = و سپس مقدار وارد شده نمايش داده ميشود.

همانطور که مشاهده ميکنيد يک کلاس شامل سه بخش است. بخش اول نام کلاس ميباشد، در بخش دوم صفات نمايش داده شده‌اند و در بخش سوم نيز عملياتها نمايش داده ميشوند. عمليات رفتار و عملکرد مربوط به يک کلاس ميباشد. براي مثال کلاس مستطيل داراي صفات طول و عرض ميتواند باشد. يک عمليات به نام محاسبه مساحت تعريف ميکنيم که وظيفه آن برگشت حاصلضرب دو صفت طول و عرض است. پس يک عمليات ميتواند داراي خروجي نيز باشد. عمليات ضرب داراي يک خروجي از نوع عدد ميباشد. پس عملياتها مسئوليتهاي کلاس را تعريف ميکنند.
	روي گزينه Insert کليک کنيد.

روي علامت + کنار گزينه Use Case View کليک کنيد.

روي گزينه Main دابل کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که سه UseCase و يک Actor رسم شده است. سه رابطه نيز با استفاده از ابزار Unidirectional Association ايجاد شده. در اين مثال همانطور که بيان شد  Verify Password مستقيما" توسط يک Actor شروع به کار نميکند و يک عمليات اضافي که توسط Withdraw Money استفاده ميشود را ارائه ميکند. بنابراين Verify Password يک UseCase Abstract است.

ميخواهيم رابطه Uses را بين Verify Password و Withdraw Money ايجاد کنيم. براي اين کار روي رابطه بين اين دو UseCase دابل کليک کنيد.

ليست باز شونده Stereotype را باز کنيد.

با اين کار تعيين کرديم که شئ Test از نوع Class است. روي دکمه OK کليک کنيد.

روي دکمه Object کليک کنيد.
	در اين نمودار يک اشکال وجود دارد و آن اينست که در زمان توليد کد نوع شئ Tes مشخص نيست. هميشه بهتر است که قبل از توليد کد با استفاده از گزينه Check Model واقع در منوي Tools مدل را يک بار بررسي کنيد.
فصل چهارم –  کلاسها و بسته‌ها

– مقدمه 
	در اين بخش ميخواهيم به بررسي کلاسها و  نمودار کلاس بپردازيم ولي در اين بخش تمامي اين مطالب را بررسي نميکنيم. با استفاده از مطالب اين بخش و دو بخش بعدي ميتوانيد نمودار کلاس را به خوبي رسم کنيد. پس در پايان اين بخش انتظار نداشته باشيد که بتوانيد يک نمودار کلاس کامل رسم کنيد.

مشاهده ميکنيد که گزينه Uses در اين ليست وجود ندارد. در ادامه عبارت uses را تايپ ميکنيم.

دکمه enter صفحه کليد را فشار دهيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

با اين کار در بالاي فلش رابطه عبارت extend نمايش داده شده است.

ميتوانيد بر هر عنصر در نمودار UseCase يا براي نمودار UseCase يک نکته يا يادداشت نيز قرار دهيد. براي اين کار روي دکمه Note کليک کنيد.

در محل مشخص شده توسط فلش کليک کنيد.

در داخل عنصر Note کليک کنيد.

در ادامه يک عبارت بعنوان يادداشت براي نمودار وارد ميکنيم.

اين يادداشت براي کل نمودار است. با استفاده از ماوس نيز ميتوانيد ابعاد آن را تغيير دهيد.

در صورتي که بخواهيد نشان دهيد اين يادداشت براي يک UseCase يا Actor ميباشد بايد ابزار Anchor Note to Item که با کادر قرمز مشخص شده است را انتخاب کرده و يادداشت و عنصر مورد نظر را به هم متصل کنيد. اين اتصال توسط يک خط چين نمايش داده ميشود.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

پس در ابتدا توليد كننده در حالت Processing قرار دارد يعني در حال پردازش و توليد يك مورد جديد ميباشد. زماني كه يك مورد جديد توليد شد، توليد كننده از اين حالت خارج ميشود تا به حالت Buffering برود. در اين زمان مورد توليد شده را در بافر قرار ميدهد. زمان خروج از حالت Processing رويداد ItemReady توليد ميشود. توليد اين رويداد باعث ميشود تا بافر متوجه شود كه يك داده توليد شده است و آماده ورود به بافر است.

براي ايجاد اين رويداد بر روي حالت Processing دابل کليک کنيد.

در اين قسمت ميتوانيد نام و Stereotype اين حالت را تغيير دهيد. براي آنکه توليد رويداد ItemReady در زمان خروج از اين حالت را ايجاد کنيم روي برگه Actions کليک کنيد.

در قسمت مشخص شده راست کليک کنيد.

روي گزينه Insert کليک کنيد.

روي گزينه ايجاد شده دابل کليک کنيد.

در قسمت When زماني که اين فعاليت توليد ميشود را بايد انتخاب کنيم. روي ليست باز شونده When کليک کنيد.

چون ميخواهيم در زمان خروج از اين حالت اين فعاليت توليد شود، روي گزينه On Exit کليک کنيد.

در قسمت Type نوع فعاليت توليد شده را مشخص ميکنيم. ليست باز شونده Type را باز کنيد.

مشاهده ميکنيد که دو گزينه وجود دارد. توسط گزينه اول يک فعاليت ساده ايجاد ميشود ولي توسط گزينه دوم يک فعاليت ايجاد ميشود که باعث شروع يک رويداد ميگردد. روي گزينه Send Event کليک کنيد.

در قسمت Name نام اين فعاليت نوشته ميشود در جعبه متن Name کليک کنيد.

در ادامه عبارت ItemReady را تايپ ميکنيم.

در دو جعبه متن زير ميتوانيد پارامترها و مقصد ارسال اين رويداد را تعيين کنيد. مقصد اين رويداد هر شئي ميتواند باشد. بعد از ورود اين دو جعبه متن مطابق با زمان مدل سازي UML نوشته زير ايجاد ميشود:
Action ^target.someEvent (args)
در ادامه در قسمت Send target عبارت Buffer را وارد ميکنيم.

روي دکمه OK کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که فعاليت مورد نظر ايجاد شده است. روي دکمه OK کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که نوشته مربوط به Action در زير دايره مشکي که نشان دهنده حالت اوليه است قرار گرفته است. در ادامه مقداري محل قرار گيري دايره مشکل را با استفاده از ماوس تغيير ميدهيم.

عبارت exit/^Buffer.ItemReady نشان دهنده اين است که در زمان خروج از اين حالت رويداد ItemReady شئ Buffer فراخواني ميشود. وجود کاراکتر ^ نشان دهنده نوع send event ميباشد. بعد از آنکه در حالت Buffering قرار گرفتيم دوباره به حالت اوليه Processing برميگرديم. براي آنکه اين دو فلش بر روي هم قرار نگيرند بر روي وسط فلش قبلي کليک ميکنيم و محل آن را مقداري تغيير ميدهيم.

براي آنکه فلش مربوط به اين عمل را رسم کنيم روي دکمه State Transition کليک کنيد.

در ادامه يک فلش از حالت Buffering به Processing رسم ميکنيم.

با راست کليک کردن بر روي هر کدام از نمودارها يک منو ظاهر ميشود که با استفاده از آن ميتوانيد نمودار را تغيير نام دهيد يا آن را حذف کنيد. روي آيکون نمودار Collaboration دابل کليک کنيد.

روي خط ارتباط دهنده بين دو شئ Card Reader و Customer Account دابل کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که در اين قسمت ميتوانيد نحوه رابطه بين دو شئ را تعيين کنيد. در مورد رابطه‌ها و تعريف آنها در بخش آينده بررسي‌هاي لازم را انجام ميدهيم. روي دکمه Cancel کليک کنيد.

روي خط پيغام Eject Card که شماره  ميباشد دابل کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که اين پنجره مشابه پنجره خصوصيات يک پيغام در نمودار Sequence است روي دکمه Cancel کليک کنيد.

پس زمان خروج از حالت Processing رويداد ItemReady توليد ميشود. توليد اين رويداد باعث ميشود تا بافر متوجه شود كه يك داده توليد شده است و آماده ورود به بافر است. در اين حالت توليد كننده بايد منتظر دريافت توسط بافر شود. براي آنكه توليد كننده متوجه شود تا بافر خالي شده است يا خير براي خروج از حالت Buffering  نياز به وجود رويداد Buffered دارد. مشخص است كه اين رويداد بايد توسط بافر زماني كه عمل بافر انجام شده است، توليد شود.

زماني كه رويداد Buffered بوجود آمد توليد كننده موفق به انتقال داده خود به بافر شده است و دوباره به حالت Processing ميرود و آماده توليد داده جديد ديگري ميشود. در ادامه با بررسي نمودار حالت بافر نحوه توليد رويداد Buffered و نحوه مصرف رويداد IteamReady را بيشتر بررسي ميكنيم.

در نتيجه اکنون بايد در اين نمودار تعريف کنيم تا زماني که رويداد Bufferd ايجاد شد بايد به حالت Processing برويم. روي Transition حرکت از حالت Buffering به Processing دابل کليک کنيد.

در اين قسمت ميتوانيد رويدادي را تعريف کنيد که در زماني که اين انتقال صورت ميگريد توليد شود. روي برگه Detail کليک کنيد.

در قسمت Guard Condition يک شرط وارد ميشود. تا زماني که اين شرط برابر درست نشود تغيير حالت صورت نميگيرد.

در قسمت Action عبارت Buffered را وارد ميکنيم تا نشان دهيم که اين Transition زماني انجام ميشود که شئ Buffer رويداد Buffered را توليد کرده است.

زماني که Action مورد نظر انجام شد ميتواند يک رويداد نيز توليد شود. در سه قسمت بعدي به ترتيب نام رويداد، پارامتر ورودي و محل ارسال آن تعيين ميشود. در دو قسمت From و To نيز مبدا و مقصد انتقال مشخص ميگردد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

زماني كه رويداد Buffered بوجود آمد توليد كننده موفق به انتقال داده خود به بافر شده است و دوباره به حالت Processing ميرود و آماده توليد داده جديد ديگري ميشود. اين نمودار حالت يک نمودار حالت ساده است که داراي دو حالت بيشتر نميباشد. در صورتي که نمودار حالتي که ايجاد ميکنيد پيچيده باشد ميتوانيد چندين حالت مختلف را درون يک حالت قرار دهيد.

در صورتي که يک حالت بصورت بازتابي به خودش دوباره برگردد از دکمه مشخص شده توسط کادر قرمز يعني دکمه Transition to self استفاده ميکنيم.

در اين مثال تا بينهايت اين سيستم ادامه دارد در صورتي که يک سيستم در حالتي به پايان برسد با استفاده از دکمه End State که توسط کادر قرمز مشخص شده است حالت پاياني را تعيين ميکنيم. توجه کنيد که Start State و End State لازم نيست که حتماً در داخل يک حالت قرار بگيرند بلکه ميتوانند در خارج از حالت قرار داشته باشند و توسط يک State Transition به حالتهاي ديگر متصل شوند.

روي دکمه Close کليک کنيد.

براي يک شئ ميتوانيد چندين نمودار حالت نيز ايجاد کنيد. براي مثال روي شئ Producer راست کليک کنيد.

منوي فرعي Sub Diagrams را باز کنيد.

مشاهده ميکنيد که نمودار رسم شده تحت عنوان يک گزينه جديد در اين منو نمايش داده شده است. با کليک بر روي گزينه اول ميتوانيد يک نمودار StateChart ديگر نيز رسم کنيد. کليد Escape را فشار دهيد تا اين منو بسته شود.

به همين ترتيب ميتوانيد دو نمودار حالت براي دو شئ Consumer و Buffer رسم کنيد. اکنون اين دو نمودار حالت را رسم کرده‌ايم. براي آنکه مساله توليد کننده و مصرف کننده را بهتر متوجه شويد. اين دو نمودار حالت را ميخواهيم مشاهده کنيم.

اکنون نمودار حالت بافر را مشاهده ميكنيد. ابتدا بافر در حالت Empty قرار دارد. در اين حالت بافر خالي ميباشد و آماده دريافت از توليد كننده است. همانطور كه در بررسي نمودار حالت توليد كننده بيان شد، زماني كه يك مورد توسط توليد كننده، ايجاد شود رويدادItemReady  توليد ميشود. بافر نيز با دريافت اين رويداد به حالت Seized ميرود و رويداد Buffered را نيز توليد ميكند. اكنون بافر اشغال شده و داده توليد شده توسط توليد كننده را دريافت كرده است. توليد كننده نيز طي دريافت رويداد Buffered متوجه دريافت توسط بافر ميگردد و با توجه به نمودار حالت خود ميتواند از حالت Buffering خارج شود.

در اين زمان بافر اشغال شده است و منتظر دريافت درخواست از طرف مصرف كننده ميباشد تا بافر خالي شود. همانطور كه بيان شد مصرف كننده نيز زماني كه ميخواهد از بافر استفاده كند، رويداد  NeedItemرا توليد ميكند. بافر زماني كه اشغال است با دريافت اين رويداد خالي ميشود و رويداد BufferReleased را توليد ميكند تا مصرف كننده متوجه دريافت اطلاعات شود و بتواند از حالت Buffering دوباره به حالت Processing برود.

در ادامه به بررسي دو حالت خاص از اين صورت مساله ميپردازيم. در حالت اول فرض ميكنيم كه بافر خالي و مصرف كننده درخواست دريافت از بافر را دارد. در حالت دوم نيز فرض بر اين است كه بافر پر است و توليد كننده ميخواهد مورد ديگري را در بافر قرار دهد.

اگر مصرف كننده تقاضاي دريافت از بافر را داشته باشد ولي بافر خالي باشد مصرف كننده رويداد NeedItem را توليد ميكند و در حالت Buffering منتظر ميماند تا  رويداد BufferReleased توليد شود. براي آنكه اين رويداد توليد شود لازم است كه به ترتيب ابتدا توليد كننده يك مورد توليد كند و سپس بافر با دريافت رويداد توليد توسط توليد كننده وارد حالت Seized بشود. در ادامه نيز با توجه به اينكه رويداد NeedItem توسط مصرف كننده توليد شده است بافر از حالت Seizedخارج ميشود و رويدادBufferReleasedتوليد ميگردد. حال مصرف كننده ميتواند از حالت Buffering خارج شده و براي دريافت مجدد از بافر آماده گردد.

در حالت دوم ممكن است زماني كه بافر پر است توليد كننده بخواهد دوباره يك مورد ديگر را در بافر قرار دهد. در اين حالت لازم است كه توليد كننده از حالت Processing به حالت Buffering برود. با اين كار رويداد ItemReady توليد ميشود و به حالت Buffering ميرود. براي خروج از حالت Buffering لازم است كه رويداد BufferFree روي دهد. يعني بافر تا زماني كه اين رويداد توليد نشود در اين حالت باقي ميماند. رويداد BufferFree نيز فقط زماني توليد ميشود كه بافر خالي شود و رويداد ItemReady را دريافت كند. پس زماني كه بافر پر باشد و توليد كننده بخواهد داده‌اي را در بافر قرار دهد بايد منتظر شود تا بافر خالي گردد.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

اکنون نمودار بهتر نمايش داده شده است. با استفاده از شماره‌ها و پيغامها ميتوانيد همان سناريوي برداشت . تومان توسط مشتري را بررسي کنيد.

در اين نمودار شئ Customer با شئ Card Reader در ارتباط است. در قسمت مشخص شده مشاهده ميکنيد که اين ارتباط دو طرفه نيست و فقط Customer به Card Reader پيغام ارسال ميکند. پيغام دوم توسط Card Reader به Card Reader ميرسد. يعني اين شئ يکي از توابع خود را فراخواني ميکند.

به همين ترتيب ميتوانيد نحوه ارتباط بين اشياء را مشاهده کنيد. براي مثال دو شئ Customer و ATM Screen شش نوع پيام رد و بدل ميکنند.

روي گزينه Check Model کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که در اين مدل خطا وجود دارد. براي مشاهده خطا بايد پنجره Log را مشاهده کنيد. روي دکمه OK کليک کنيد.

منوي View را باز کنيد.

روي گزينه Log کليک کنيد.

اين خطا نشان دهنده اين است که شئ Test به هيچ کلاسي نگاشت نشده است.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.
فصل هشتم -  نمودار Component

– مقدمه 
	نمودار مولفه يا Component بر روي سازماندهي فيزيکي سيستم متمرکز ميباشد. در اين قسمت Componentهاي سيستم را مشخص ميکنيم. يک Component يک ماژول فيزيکي کد است که ميتواند حاوي Source کد و فايلهاي زمان اجرا باشد. براي مثال در زبان C++ هر کدام از فايلهاي .H و .CPP يک Component جداگانه هستند. يک فايل EXE که بعد از کامپايل ايجاد ميشود نيز يک مولفه جداگانه است.
	
	 در نمودار Component، Component‌هاي مختلف و رابطه بين آنها نمايش داده ميشود. براي ايجاد يک نمودار Component روي دکمه Browse Component Diagram کليک کنيد.

در صورتي که نمودار Componentي براي اين سيستم رسم شده باشد در اين ليست نمايش داده ميشود. اکنون يک نمودار بعنوان main نمايش داده شده است. براي ايجاد يک نمودار جديد روي گزينه New کليک کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

دو ابزار آخر Task Specification و Task Body نام دارند. يک Task براي نمايش Packageي بکار ميرود که رشته کنترلي مستقل دارد. اگر يک Task متفاوت از يک Package کامپال شود ميتوانيد يک فايل تعريف کلاس نيز به Task ارتباط دهيد. يک فايل اجرائي (فايل Exe) معمولاً به عنوان يک Task Specification نمايش داده ميشود.

در ادامه ميخواهيم يک مثال خيلي ساده را رسم کنيم. روي ابزار Package Body کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد. تا اين مولفه در نمودار قرار بگيرد.

در ادامه عبارت Account را وارد ميکنيم.

روي ابزار Package Specification کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

توجه کنيد که هر Actor بايد داراي يک نام منحصر به فرد باشد يعني دو Actor به يک نام نمي‌توانيم داشته باشيم. عبارت Customer را تايپ کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

با اين کار يک Actor به نام Customer تعريف شده است. در قسمت مشخص شده با فلش نيز ميتوانيد نام Actor ايجاد شده را در قسمت Use Case View مشاهده کنيد. پس Actor هر کس يا چيزي است که با سيستم موجود در ارتباط ميباشد و بصورت يک نماد آدمک نمايش داده ميشود. بطور کلي سه نوع Actor وجود دارد که عبارت است از کاربران سيستم، سيستمهاي ديگر و زمان که در ادامه اين سه مورد را تعريف ميکنيم.

در مثال ATM که در حال رسم نمودارهاي آن هستيم. کاربري که با ATM کار ميکند يعني Customer يک Actor از نوع کاربران سيستم است.  براي نامگذاري اين Actor از نقش آن استفاده کرده‌ايم. همانطور که بيان شد يک Actor ديگر نيز به نام کارمند بانک (Bank Officer)  نيز در اين سيستم وجود دارد. فرض کنيد که آقاي احمدي کارمند بانک باشد پس در اين سيستم داراي نقش Bank Officer است. در ساعت  آقاي احمدي ميخواهد از حساب خود با استفاده از دستگاه ATM وجه دريافت کند در اين زمان آقاي احمدي داراي نقش Customer ميباشد. پس براي نامگذاري Actor ها از نام نقش آنها استفاده ميشود.

در محل مشخص شده توسط فلش کليک کنيد.
	 در ادامه عبارت Account را وارد ميکنيم.

روي ابزار Task Specification کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

در ادامه عبارت ATMServer.Exe را وارد ميکنيم.

در صورتي که بخواهيد يکي از اين مولفه‌ها را از نمودار حذف کنيد بر روي آن مولفه کليک کنيد و سپس کليد CTRL+D را فشار دهيد. اکنون ميخواهيم رابطه بين اين مولفه‌ها را تعيين کنيم. روي ابزار Dependency کليک کنيد.

در ادامه رابطه‌هاي لازم را با استفاده از ماوس رسم ميکنيم.

تنها رابطه‌اي که بين مولفه‌هاي داخل نمودار Component ميتوان تعيين کرد رابطه Dependency است. يک رابطه Dependency نشان ميدهد که يک Component بايد قبل از ديگري کامپايل شود.

در اين نمودار ميتوانيد رابطه بين کدهاي .CPP و .h مربوط به Account را با فايل ATMServer.exe مشاهده کنيد. براي آنکه نمودار مفهوم‌تر باشد در ادامه نام دو مولفه Account را تغيير ميدهيم.

با کمک اين نمودار مسئول سيستم ميداند که چه کتابخانه‌هاي کدي وجود دارند و بعد از کامپايل چه فايلهاي اجرائي ايجاد ميگردد. برنامه نويس نيز از روي اين نمودار ميداند که کتابخانه‌هاي کد کدام هستند و چه رابطه‌اي بين آنها موجود است و ترتيب کامپايل فايلها نيز به چه صورت است.

رابطه بين Package Body و Package Specification نشان ميدهد که Body به Specification وابسته است. به عبارت ديگر کلاسهايي در Body وجود دارد که به بعضي از کلاسهاي موجود در Specification وابسته هستند. همانطور که بيان شد در صورتي که اين برنامه را با زبان C++  بنويسيم Body کدهاي cpp و Specification کدهاي h هستند. پس معني اين رابطه به اين صورت است که در کدهاي Account.cpp کلاسهايي وجود دارد که به بعضي از کلاسهاي موجود در کدهاي Account.h وابسته هستند.

همانطور که بيان شد رابطه Dependency بر روي کامپايل تاثير ميگذارد. در اين مثال از آنجايي که body به Specification وابسته است ابتدا بايد Specification يا Account.h کامپايل شود و سپس Account.cpp کامپايل گردد.

توجه کنيد که بايد از ايجاد رابطه Dependency بصورت حلقه‌اي پرهيز کنيد. زيرا اگر A به B وابسته باشد و B نيز به A وابسته باشد هيچکدام تا ديگري کامپايل نشود کامپايل نميگردد.

رابطه Dependency باعث ميشود که نگهداري برنامه ساده‌تر شود. زيرا برنامه نويسان ميدانند که کدام فايلها مثلاً به فايل Account.h وابسته هستند. در اين صورت هر تغييري که در يک تابع بوجود بيايد مشخص است که اين تابع در کدام برنامه‌ها استفاده شده است.

با استفاده از رابطه Dependency ميتوانيد قابليت استفاده مجدد (reusability) هر برنامه را نيز بررسي کنيد. براي مثال در اين نمودار قابليت استفاده مجدد از Account.cpp سخت است زيرا وابسته به Account.h ميباشد و براي استفاده مجدد از Account.cpp بايد از Account.h نيز استفاده کنيد. به طور کلي هر چه تعداد Componentهايي که يک Component به آنها وابسته است کمتر باشد قابليت استفاده مجدد افزايش مي‌يابد.

براي حذف يک رابطه در اين نمودار کافيست که روي آن رابطه کليک کنيد و کليد Delete صفحه کليد را فشار دهيد.

براي مشاهده خصوصيات Account.cpp بر روي آن دابل کليک کنيد.

در قسمت Name نام اين Component را ميتوانيد تغيير دهيد. در قسمت Stereotype نيز ميتوانيد نوع اين Component را تغيير دهيد. بر روي ليست باز شونده Stereotype کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که انواع مختلف Componentها در اين ليست وجود دارد. با استفاده از ليست باز شونده Language ميتوانيد نام زبان پياده سازي اين Component را تعيين کنيد تا در زمان ايجاد کد بر اساس آن زبان کد ايجاد گردد. روي ليست باز شونده Language کليک کنيد.

روي گزينه ANSI C++ کليک کنيد.

روي برگه Detail کليک کنيد.

در قسمت Declaration ميتوانيد تعريفهاي مربوط به اين Component را وارد کنيد. در اين قسمت ميتوانيد مواردي مانند نام کلاس، متغيرها، دستورات لازم با توجه به زبان (مثلاً #includeها در زبان c) و غيره را وارد کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

در ادامه ميخواهيم يک مثال ديگر را بررسي کنيم. براي حذف Account.cpp روي آن کليک کنيد.

کليد CTRL+D را فشار دهيد تا اين Component از نمودار حذف شده و همچنين تعريف آن نيز از قسمت Component View حذف گردد.

به همين ترتيب بقيه عناصر اين نمودار را نيز حذف ميکنيم.

در يک سيستم سه بسته سفارش، کنترل و ارسال وجود دارد. در ادامه ميخواهيم اين سه بسته را با استفاده از کنترل Package بر روي نمودار رسم کنيم. روي دکمه Package کليک کنيد.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

وظيفه برنامه OrderItem سفارش يک قطعه ميباشد ولي مشتري از طريق برنامه Order شفارش خود را ثبت ميکند. يعني در ابتدا برنامه Order سفارشات را از مشتري دريافت ميکند و سپس به ازاي هر قلم کالا يک بار برنامه OrderItem توسط برنامه Order فراخواني ميشود.

با توجه به توضيحات بيان شده مشاهده ميکنيد که دو فايل بدنه اصلي و کتابخانه Order رسم شده‌اند و رابطه بين آنها نيز مشخص شده است.

روي دکمه Close کليک کنيد.

تا اينجا به بررسي رابطه Association و خصوصيات مربوط به اين رابطه پرداختيم. در ادامه سه رابطه ديگر را بررسي ميکنيم. توجه کنيد که خصوصياتي که در اينجا بيان شد با توجه به تعريف در بقيه رابطه‌ها ممکن است وجود نداشته باشد ولي تعريف آنهايي که وجود دارد مطابق با تعريف بيان شده است. بر روي دکمه OK کليک کنيد.

رابطه دوم Dependency نام دارد. رابطه Dependency يک رابطه مفهومي بين دو کلاس ميباشد که تغييرات در يکي (کلاس مستقل) ممکن است که در کلاس ديگر (کلاس وابسته) تاثير گذار باشد. پس اين نوع رابطه يک رابطه يکطرفه است.

با استفاده از ابزار مشخص شده توسط کادر قرمز ميتوانيد يک رابطه Dependency رسم کنيد. مشاهده ميکنيد که اين رابطه بصورت خط چين نمايش داده ميشود.

به همين ترتيب ميتوان با توجه به سيستم مولفه‌هاي مربوط به دو بسته Control و Send را رسم کرد.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.
فصل پنجم –  صفات و عمليات

– مقدمه 
	ميدانيد که هر کلاس داراي صفات کپسوله شده و عملياتي بر روي آنها است. در اين بخش ميخواهيم نحوه تعريف اين صفات و عملياتها را بررسي کنيم.

براي مثال کلاس Account که کلاس مربوط به شماره حساب ميباشد ميتواند شامل صفات AccountNo.، Password و Balance باشد که به ترتيب در آنها مقدار شماره حساب، رمز عبور و موجودي ذخيره ميشود. به زبان ديگر به ازاي ايجاد هر نمونه از کلاس يک شئ ايجاد ميشود که شامل سه متغير فوق است.

در کلاس Account ميتوانيم دو عمليات Open() و WithdrawFunds() نيز تعريف کنيم. که وظيفه آنها به ترتيب باز کردن حساب (خواندن اطاعات لازم) و کسر از حساب جهت برداشت مشتري است. به زبان ديگر به ازاي ايجاد هر نمونه از کلاس يک شئ ايجاد ميگردد که شامل دو تابع به نامهاي فوق و سه متغيري است که در صفحه قبل بيان شد.

براي يافتن صفات يک کلاس ميتوانيد مستندات مربوط به Use Case و ساختار بانک اطلاعاتي را بررسي کنيد. توجه کنيد که صفت يک کلاس بايد داراي اطلاعاتي در مورد آن کلاس باشد براي مثال در کلاس کارمند ميتوانيد صفاتي مانند نام و آدرس کارمند را تعريف کنيد ولي براي مثال نميتوان صفت توليدات کارخانه‌اي که کارمند در آن کار ميکند را در اين کلاس قرار داد.

در صورتي که تعداد صفات زيادي را براي يک کلاس تعريف کرديد نشان دهنده اين است که آن کلاس بايد به دو کلاس تقسيم شود. بهتر است که تعداد صفات هر  کلاس از  صفت بيشتر نشود.

ممکن است به داده‌اي برسيد که متوجه نشويد يک مورد صفت است يا کلاس! براي مثال در يک سيستم به صفت نام شرکت ميرسيم. اکنون اين سوال مطرح ميشود که نام شرکت يک صفت براي کلاس افراد است يا يک صفت براي يک کلاس جديد به نام شرکت؟ در چنين مواردي بايد به بررسي بيشتر سيستم بپردازيد. در صورتي که در اين سيستم نياز به نگهداري اطلاعاتي در مورد شرکت داريد و رفتارها و عملکرهايي در مورد کلاس شرکت وجود دارد بايد يک کلاس جديد به نام شرکت تعريف شود و نام شرکت خصوصيت آن کلاس ميشود در غير اين صورت اگر فقط بخواهيد اطلاعاتي در مورد يک سري افراد مختلف ذخيره کنيد ميتوانيد نام محل کار آنها را بعنوان يک صفت در کلاس افراد تعريف کنيد.

اکنون که صفتهاي سيستم خود را تعيين کرده‌ايد نوبت تعريف آنها در نرم افزار Rational Rose است.در مثال ATM در کلاس Account سه صفت به نامهاي AccountNumber، Password و Balance وجود دارد. که به ترتيب حاوي شماره حساب، رمز عبور و موجودي مربوط به هر حساب ميباشند.

براي تعريف صفات بيان شده روي کلاس Account دابل کليک کنيد.

روي برگه Attributes کليک کنيد.

در قسمت مشخص شده توسط کادر قرمز راست کليک کنيد.

روي گزينه Insert کليک کنيد.

اکنون ميتوانيد يک صفت جديد تعريف کنيد. در ادامه عبارت Account Number را وارد ميکنيم.

براي تعيين خصوصيات اين صفت روي نام صفت دابل کليک کنيد.

در قسمت Name ميتوانيد نام صفت را تغيير دهيد.

در قسمت Type نوع اين صفت تعيين ميشود. اکنون گزينه Show Classes فعال است فعال بودن اين گزينه باعث ميشود تا در ليست Type نام کلاسهايي که تعريف کرده‌ايم نيز نمايش داده شود. براي انتخاب گزينه String ليست باز شونده Type را باز کنيد.

مشاهده ميکنيد که انواع داده و کلاسهاي تعريف شده در اين ليست وجود دارد. روي ميله لغزان کليک کنيد.

روي گزينه String کليک کنيد.

روي گزينه Rational Rose Enterprise Edition کليک کنيد.

اکنون برنامه Rational Rose اجرا شده است. در اين قسمت ميتوانيد چهارچوبهاي کاري مختلفي را مشاهده کنيد. در صورتي که نخواهيد از هيچکدام از اين چهارچوبها استفاده کنيد روي دکمه Cancel کليک نمائيد. در اين قسمت ميخواهيم تا حدودي با محيط Rational Rose آشنا شويم، روي دکمه Cancel کليک کنيد.

در قسمت مشخص شده توسط کادر قرمز منوي برنامه را مشاهده ميکنيد. توجه کنيد که بعضي از گزينه‌هاي منو هميشه فعال نيستند براي مثال گزينه undo اکنون فعال نميباشد.

قسمتي که با کادر آبي مشخص شده است جعبه ابزار است. در اين قسمت دستورات پرکاربرد موجود در منوها بصورت يک دکمه قرار دارد تا به سادگي بتوانيد به گزينه‌هاي منو دسترسي داشته باشيد. براي مثال کليک بر روي دکمه Open معادل باز کردن منوي File و انتخاب گزينه Open ميباشد.

در قسمتهاي ديگر برنامه نيز ميتوانيد نمودارهاي مورد نظر خود را رسم نمائيد. در بخشهاي بعدي به بررسي زبان مدل سازي UML ميپردازيم و هر مورد را در Rational Rose بررسي ميکنيم.
	با استفاده از گزينه Stereotype همانند Actorها و Use Caseها ميتوانيد صفات را طبقه‌بندي کنيد. براي مثال ممکن است که يک سري صفت داشته باشيد که به يک سري فيلد در بانک اطلاعاتي نگاشت ميشوند و صفتهايي نيز وجود دارند که داراي اين خصوصيت نيستند. در اين حالت به ازاي هر دسته از اين صفات يک Stereotype تعريف کنيد.

براي مثال ميخواهيم Stereotype اين صفت را برابر Savedb قرار دهيم. ليست باز شونده Stereotype را باز کنيد.

مشاهده ميکنيد که اين ليست خالي است بعد از آنکه عبارت Savedb را وارد کرديم اين ليست داراي يک گزينه تحت عنوان Savedb ميشود. عبارت Savedb را تايپ کنيد.

در قسمت Initial Value ميتوانيد مقدار پيش فرض اين صفت را تعيين کنيد تا زماني که يک شئ از نوع اين کلاس ايجاد ميشود مقدار اين صفت آن شئ بصورت پيش فرض تعيين گردد. براي مثال در کلاس سفارشات يک صفت به نام ماليات وجود دارد که با توجه به نرخ اعلام شده اين عدد برابر % ميباشد که در شرايطي نيز قابل تغيير است. در اين حالت در قسمت Initial Value عدد  را وارد ميکنيم.

در اين پنجره در قسمت Role عبارتي که در برگه General در قسمت نام Role A وارد کرديد دوباره نمايش داده ميشود. همانطور که در صفحات پيشين بيان شد در يک رابطه از نوع Association وقتي که نرم افزار Ration Rose کد توليد ميکند صفتهايي را نيز ايجاد ميکند. در قسمت Export Control ميتوانيد محدوده تعريف اين صفت را تعيين کنيد.

در جدول زير ميتوانيد تعريف هر کدام از چهار گزينه Export Control را مشاهده کنيد.
تي

در قسمت Key/Qualifier يک صفت تعريف ميگردد که يک شئ را شناسائي ميکند. براي مثال در اين قسمت ميتوانيد يک صفت به نام PersonID تعريف کنيد که از نوع Integer باشد. براي اين کار در قسمت خالي راست کليک کرده و عبارت PersonID را در قسمت Name وارد ميکنيد. در قسمت Type نيز دابل کليک کرده و نوع Integer را انتخاب مينمائيد.

در قسمت Export Control تعيين ميکنيد که يک کلاس و عناصر آن از خارج از کلاس به چه صورت ديده شود. با انتخاب گزينه Public اين صفت از کلاس توسط کلاسهاي ديگر قابل مشاهده و دسترسي است. براي مثال در صورتي که صفت Account Number از نوع Public باشد ميتواند توسط کلاسهاي ديگر مثلا" Card Reader خوانده شده يا تغيير داده شود.

در اين مثال صفت Account Number لازم نيست که توسط کلاسهاي ديگر تغيير يابد بلکه توسط متد open که در اين کلاس قرار دارد مقدار دهي ميشود. صفاتي که توسط کلاسهاي ديگر قابل روئيت نيستند و فقط خود کلاس ميتواند به اين صفات دسترسي داشته باشد صفات Private نام دارد.

يک صفت Protected صفتي ميباشد که توسط کلاس و فرزندانش قابل دسترس است.  با انتخاب گزينه Implementation تعيين ميکنيم که صفت براي کلاسهايي که در اين بسته قرار دارند بصورت Public ميباشد و کلاسهايي که خارج از اين بسته هستند به اين کلاس دسترسي ندارند.

توصيه ميشود که بيشتر از دو گزينه Protected و Private استفاده کنيد. با توجه به گزينه‌اي که انتخاب کرده‌ايد کدي که از روي اين نمودار ايجاد ميگردد نيز تحت تاثير قرار ميگيرد.

در قسمت Documentation نيز ميتوانيد مستندات مربوط به اين خصوصيت را وارد نمائيد. روي برگه Detail کليک کنيد.

در قسمت Containment تعيين ميکنيد که مقدار صفت به يکي از دو حالت By Value يا By Refrence ذخيره شود. در صورتي که نميدانيد کدام حالت بايد انتخاب شود گزينه Unspecified را انتخاب نمائيد. با انتخاب گزينه Unspecified در زمان ايجاد کد، کلاس بصورت By Value تعريف ميگردد.

با انتخاب گزينه By Value تعيين کرده‌ايد که صفت درون کلاس قرار دارد. با انتخاب گزينه By Refrence نيز صفت در خارج از کلاس قرار دارد و کلاس داراي يک نشانه‌گر (pointer) ميباشد که به اين صفت اشاره دارد.

با فعال کردن گزينه Static صفت بصورت Static يا ايستا تعريف ميشود. در صورتي که گزينه Derived را فعال نمائيد تعيين کرده‌ايد که اين صفت از يک يا چند صفت ديگر ساخته شده است. براي مثال صفت مساحت در کلاس مستطيل از دو صفت طول و عرض مشتق شده است.

روي دکمه OK کليک کنيد.

يک عمليات ديگر نيز در اين کلاس وجود دارد که Deduct Funds نام دارد که وظيفه آن کم کردن موجودي است. اين عمليات توسط عمليات Withdraw Funds موجود در همين کلاس فراخواني ميشود پس بايد عمليات Deduct Funds بصورت Private تعريف شود.

در قسمت Documentation ميتوانيد مستندات اين عمليات را وارد نمائيد. روي برگه Detail کليک کنيد.

در اين قسمت ميتوانيد وروديهاي اين عمليات را تعيين کنيد. براي مثال در عمليات محاسبه مساحت در کلاس مستطيل دو ورودي عمليات طول و عرض مستطيل ميباشد. در اينجا در حال تعريف عمليات Open هستيم که وظيفه آن باز کردن اطلاعات حساب است. پس ورودي اين عمليات شماره حساب ميباشد.

براي تعريف يک ورودي در محل مشخص شده توسط فلش قرمز راست کليک کنيد
	در محل مشخص شده کليک کنيد.

در انتها نيز مشاهده ميکنيد که يک تابع به نام op از نوع Private و با خروجي Boolean تعريف شده است. اين تابع همان Operationي ميباشد که تحت نام op ايجاد کرديم.

روي دکمه Close کليک کنيد تا کد Class را مشاهده کنيد.

در ادامه يک خط کد جهت تعريف يک متغير يا خصوصيت در نمودار UML وارد ميکنيم.

با اين کار يک متغير به نام myVar از نوع integer و بصورت Private تعريف شده است. در ادامه ميخواهيم اين کد جديد را به نمودار UML تبديل کنيم. روي دکمه Rational Rose در نوار وظيفه کليک کنيد.

روي دکمه Close کليک کنيد.

براي آنکه نرم افزار Rational Rose کد Visual Basic جديد را بررسي کند. منوي Tools را باز کنيد.

روي گزينه String کليک کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

به اين ترتيب Op بصورت Private و داراي خروجي از نوع Boolean تعريف شده است. روي برگه Attributes کليک کنيد.

در اين قسمت هم ميخواهيم يک صفت براي Class تعريف کنيم. در محل مشخص شده راست کليک کنيد.

روي گزينه Insert کليک کنيد.
	روي دکمه OK کليک کنيد.

در جعبه متن Qualification شرايطي که زبان برنامه نويسي بايد دارا باشد را وارد ميکنيم. اين خط نيز بصورت يک خط توضيح در کد ايجاد شده توسط Rational Rose نوشته ميشود.

در قسمت Size مقدار حافظه مورد نياز براي اين عمليات را ميتوانيد وارد کنيد. اين خط نيز بصورت يک خط توضيح در کد نوشته ميشود.
	در ادامه عبارت Test را به عنوان نام اين شئ وارد ميکنيم.

در ادامه يک پيغام از Test به Test رسم ميکنيم.

در ادامه ميخواهيم عملياتهاي اين کلاس را تعريف کنيم. روي کلاس Account دابل کليک کنيد.

روي برگه Operations کليک کنيد.

روش تعريف يک عمليات همانند روش تعريف يک صفت است. در محل مشخص شده با کادر قرمز راست کليک کنيد.

روي گزينه Insert کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که عمليات تعريف شده است. در ادامه عبارت Open را وارد ميکنيم.

روي نام اين عمليات دابل کليک کنيد.

روي گزينه Insert کليک کنيد.

در ادامه عبارت AccNo را وارد ميکنيم.

کلاسهاي موجود در اين ليست همان Actorهايي هستند که در نمودار UseCase تعريف کرديم. توسط گزينه <New> نيز ميتوانيد يک کلاس جديد تعريف کنيد. مرحله بعد از طراحي اين دو نمودار نگاشت اشياء به کلاسها ميباشد. توجه کنيد که در زمان توليد کد حتما" بايد هر شئ به يک کلاس نگاشت داده شود. روي گزينه Unspecified کليک کنيد تا هيچ کلاسي انتخاب نگردد

در قسمت Documentation ميتوانيد مستندات مورد نظر خود وارد نمائيد. در قسمت Persistence پايداري هر شئ تعيين ميشود. در ادامه مفهوم هز يک از اين سه گزينه را مشاهده ميکنيد.

Persistent : شئ است که در يک بانک اطلاعاتي يا هر منبع پايدار ديگري مشابه بانک اطلاعاتي نگهداري ميشود. در اين حالت در صورتي که حتي برنامه به پايان برسد اشياء از بين نميروند.
	Static : يک شئ ايستا شئ است که تا زماني که برنامه ادامه دارد وجود دارد و از بين نميرود.
	Transient : يک شئ موقت شئ است که فقط براي مدت کوتاهي در حافظه باقي مي‌ماند.

فرض کنيد که در اين نمودار ميخواستيم به جاي يک مشتري يک سري مشتري را مطرح کنيم يا در يک نمودار ديگر بخواهيم يک شئ به نام ليستي از کارمندان داشته باشيم. در اين صورت در دو نمودار Collaboration  يا Sequnece بايد گزينه Multiple Instances را فعال نمائيد. روي دکمه OK کليک کنيد.

روي دکمه Close کليک کنيد.

روي خط پيغام  دابل کليک کنيد.
	روي عبارت AccNo دابل کليک کنيد.

در قسمت Type نوع داده تعيين ميشود روي اين ليست باز شونده کليک کنيد.

روي ميله لغزان کليک کنيد تا به گزينه String برسيم.

در جعبه متن Time نيز مقدار زمان مورد نياز جهت اجراي عمليات را ميتوانيد وارد نمائيد. اين خط نيز بصورت يک خط توضيح در کد نوشته ميشود.

در صورتي که در يک کلاس Abstract بخواهيم يک عمليات تعريف کنيم جعبه چک Abstract قابل استفاده ميشود. بافعال کردن اين جعبه چک تعيين ميکنيد که اين عمليات يک عمليات Abstract ميباشد.

در قسمت Concurency نحوه همروندي عمليات تعيين ميشود يعني تعيين ميکنيد تا در صورتي که چند Thread بخواهند اجرا شوند و اين عمليات يکي از آنها باشد نحوه اجراي اين عمليات به چه صورت است.

با انتخاب گزينه Sequential تعيين ميکنيد که فقط در صورتي اين عمليات به درستي کار ميکند که يک پردازش کنترلي وجود داشته باشد. گزينه Guarded را زماني بايد انتخاب کنيد که چند Thread ميتوانند بصورت همزمان اجرا شوند ولي براي دستيابي به Mutual Exclusion بايد Threadها با يکديگر در ارتباط باشند ولي با انتخاب گزينه Synchronous، Mutual Exlusion توسط کلاس تامين ميگردد.

روي برگه Exceptions کليک کنيد.

در اين قسمت موارد استثنائي (Exception) که ممکن است عمليات با آنها روبرو شود را تعريف ميکنيد. اين قسمت کد توليد شده را تحت تاثير قرار ميدهد. در ميله ابزار اين قسمت چهار دکمه وجود دارد که به ترتيب وظيفه ايجاد، حذف، افزايش اولويت و کاهش اولويت استثنا را دارند. با کليک بر روي دکمه ايجاد استثنا وارد يک پنجره جديد ميشويد و ميتوانيد کلاسي که ايجاد استثنا ميکند را تعيين کنيد.

روي برگه Preconditions کليک کنيد.

در اين قسمت شرايطي که قبل از اجراي عمليات بايد برقرار باشند وارد ميشود. در پايين اين پنجره ميتوانيد نمودار تعاملي (نمودار 
	روي برگه Files کليک کنيد.

بعد از گذشت مدت زماني کار برنامه به پايان ميرسد و مدل به روز آوري ميشود. روي دکمه Close کليک کنيد.

يک نمودار کلاس ديگر به نام Overview of Project ايجاد شده است که شماي کلي پروژه Project ميباشد. روي دکمه Close کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که يک خصوصيت به نام myVar و از نوع Integer و به صورت Private ايجاد شده است. به اين کار مهندسي معکوس يا Reverse Engineering ميگويند. با استفاده از اين ويژگي ميتوانيد اطلاعات را از يک پروژه Visual Basic به يک مدل UML تحت مهندسي معکوس تبديل کنيد و سپس معماري سيستم را مشاهده کنيد. اکنون ميتوانيد هر تغييري را روي مدل ايجاد کنيد و در صورت نياز دوباره کد مورد نظر را ايجاد نمائيد.

اکنون ميخواهيم يک نمودار Sequence ايجاد کنيم. روي گزينه Logical View راست کليک کنيد.

منوي فرعي New را باز کنيد.

در برگه Files ميتوانيد فايلها يا آدرسهاي URLي که به اين عمليات مرتبط هستند را تعيين کنيد. اين کار از طريق راست کليک کردن در قسمت سفيد صفحه و انتخاب گزينه Insert File يا Insert URL انجام ميشود. براي حذف نيز بر روي گزينه مورد نظر راست کليک کرده و گزينه Delete را انتخاب کنيد.

روي دکمه OK کليک کنيد.

به همين ترتيب در ادامه چند عمليات ديگر را نيز تعريف ميکنيم.

مشاهده ميکنيد که خروجي تابع Withdraw Funds بصورت Boolean ميباشد تا به تابع صدا کننده اعلام کند که عمل برداشت از حساب موفقيت آميز انجام شد يا خير. روي دکمه OK کليک کنيد.
Sequence و نمودار Collaboration نمودارهاي تعاملي ميباشند) که پيش شرايط اين عمليات را نشان ميدهد تعيين کنيد. اين قسمت در کد توليد شده تاثيري ندارد و فقط بصورت توضيحات در کد نوشته ميشود.

برگه Postconditions نيز همانند برگه Preconditions است با اين تفاوت که زماني که عمليات بخواهد به پايان برسد بايد اين شرايط برقرار باشند. اين شرايط همانند Postcondition در کد تاثيري ندارند و فقط جهت توضيحات براي برنامه نويس است.

روي برگه Semantics کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که اين برگه نيز مانند برگه‌ Preconditions ميباشد. در برگه Semantics ميتوانيد يک شبه کد بنويسيد اين کد بصورت توضيحات در کد ايجاد شده توسط Rational Rose نوشته ميشود تا برنامه نويس هدف و معناي اين عمليات را بهتر درک کند. براي مثال در عمليات محاسبه مساحت مستطيل ميتوانيد کد زير را وارد کنيد.
Set masahat = tool * arz

اکنون ميتوانيد در پايين کلاس ليست عملياتهاي ايجاد شده را مشاهده کنيد. اکنون يک سري از اطلاعات نمايش داده نشده است. براي مثال نوع ورودي و خروجي عمليات Withdraw Funds نمايش داده نشده است. براي آنکه اين موارد را مشاهده کنيد روي عمليات Withdraw Funds کليک کنيد.

مشاهده ميکنيد که خروجي اين تابع از نوع Boolean و ورودي آن يک متغير به نام Amount از نوع Long است. پس نرم افزار Rose بصورت خودکار يک سري از اطلاعات را نمايش نميدهد. بر روي محل مشخص شده در داخل کلاس که داراي هيچ متني نميباشد کليک کنيد تا حالت نمايش به حالت اوليه برگردد.

اکنون ديگر اشيائ مشخص نيستند ولي در قسمت مشخص شده با کادر قرمز نام آنها نوشته شده است و ميتوانيد محل آنها را مشاهده کنيد. اکنون شئ ATM Screen بايد از Customer بخواهد تا درخواست خود را وارد کند. اين کار از طريق يک پيغام به Customer انجام ميشود. در صفحه بعد اين پيغام و چند پيغام ديگر را رسم کرده‌ايم.

توسط پيغام شماره  ATM Screen از Customer ميخواهد که عمليات خود را تعيين کند. توسط پيغام شماره  کاربر تعيين کرده است که ميخواهد عمل برداشت از حساب را انجام دهد. سپس با استفاده از پيغام شماره  ATM Screen از Customer مقدار برداشت را ميپرسد و Customer طي پيغام شماره  عدد . را به ATM Screen ارسال ميکند. سپس ATM Screen با استفاده از پيغام شماره  به شئ Customer's Account اعلام ميکند که . تومان از حساب Customer برداشت کند.

در اين نمودار با استفاده از پيغام شماره  Customer's Account

مشاهده ميکنيد که ديگر صفات کلاس نمايش داده نميشوند. يک راه ديگر نيز انتخاب کلاس و استفاده از منوي  Format است. اکنون کلاس Account انتخاب شده است. منوي Format را باز کنيد.

روي گزينه Show All Attributes کليک کنيد.

به همين ترتيب ميتوانيد بعضي از موارد را نمايش دهيد يا مخفي نمائيد.

در اين بخش هدف آشنايي با صفات و عملياتها بود. يک نکته مهم نگاشت صفات و عمليات در نمودارهاي تعاملي است. از روي نمودارهاي تعاملي ميتوانيد صفات و عمليات مربوط به هر کلاس را شناسايي کنيد. در بخش بعدي انواع رابطه را بررسي ميکنيم.

شما اکنون در پايان اين بخش قرار داريد، براي بازگشت به منوي اين بخش روي دکمه مشخص شده کليک کنيد.

اکنون امکان دسترسي به اطلاعات حساب مشتري (مانند مانده حساب و رمز عبور) ايجاد شده است. در قدم بعد بايد رمز عبور براي شئ Customer's Account ارسال شود تا بررسي کند که آيا رمز عبور درست ميباشد يا خير. پس يک پيغام با محتواي Verify Password از شئ ATM Screen به شئ Customer's Account بايد ارسال شود در ادامه اين پيغام را رسم ميکنيم.

روي ميله لغزان کليک کنيد.

در ادامه عبارت Order را جهت بسته سفارشات وارد ميکنيم.

به همين صورت دو بسته ديگر به نامهاي Control و Send را ايجاد ميکنيم.

در محل مشخص شده کليک کنيد.

حال بايد نام OrderItem را وارد کنيم.

در ادامه رابطه بين اين دو فايل را نيز رسم ميکنيم.