Visual Basic 6

این متن تدریس شده در آموزش  Visual Basic 6 است 
صاحبین این سایت چون مایل به قرار دادن متن بصورت کامل نیستند متن بصورت بهم ریخته است
در آموزش Visual Basic 6 به خوبی میتوانید این درسها را مشاهده کنید.

مقدار	نام ثابت	توضيح
	vbOk	دكمه OK
	vbCancel	دكمه Cancel
	
	vbYes	دكمه Yes
	vbNo	دكمه No

روي دكمه New كليك كنيد تا به جدول اضافه شود.

ساخت منو
 توضيح

منو نوع خاصي از كنترل‌ها است كه اجازه ميدهد تا كاربر گزينه‌ها يا فراميني را انتخاب كند. برخي از گزينه‌هاي منو ميتوانند معادل كنترل‌هاي روي فرم باشند. مثلا" اگر دكمه‌اي بنام Exit روي فرم خود داشته باشيد، شايد ميل داشته باشيد كه اين گزينه در منوي File برنامه‌ هم وجود داشته باشد. در برنامه‌هايي كه داراي ميله ابزار هستند، اغلب هر آيكون ميله ابزار داراي يك معادل منوي برنامه هم هست.

سازنده منو

اكنون وارد منوي Tools ميشويم. براي اين كار بر روي منوي Tools كليك كنيد.

گزينه Menu Editor را انتخاب كنيد تا برنامه سازنده منو اجرا گردد.

تا اينجا پارامترهاي مختلف تابع داخلي MsgBox را ديديم حال ميخواهيم طي يك برنامه اين موارد را بيشتر بررسي كنيم. در صفحه بعد كد مربوط به رويداد كليك دكمه فرمان را مينويسيم.

اين كنترل در زمان استفاده در جعبه ابزار قرار ميگيرد. براي آنكه آيكون اين كنترل در جعبه ابزار را تعيين كنيد بايد خاصيت ToolboxBitmap را مقدار دهي كنيد. براي اين كار روي ميله لغزان پنجره خصوصيات كليك كنيد تا به اين خاصيت برسيم.

روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت مورد نظر برسيم.

روي ميله لغزان پنجره خصوصيات كليك كنيد.

روي خصوصيت ToolboxBitmap كليك كنيد.

روي دكمه كنار اين خصوصيت كليك كنيد تا آدرس فايل آيكون مورد نظر را وارد كنيم.

بر روي فايل مشخص شده دابل كليك كنيد.

تابع IsNumeric ( )

تابع IsNumeric داراي يك ورودي و يك خروجي است. در صورتي كه ورودي تابع عدد باشد خروجي برابر درست يا True ميشود و در غير اين صورت خروجي False است.

تابع IIF ( )

يك نوع ساده‌تر دستور If…Else…EndIf تابع IIF ميباشد. كار با اين تابع بسيار ساده است ولي قدرت دستور If را ندارد. اين تابع داراي سه پارمتر ورودي و يك خروجي است. ورودي اول يك عبارت منطقي است كه ارزيابي ميشود. در صورتي كه پارامتر اول درست باشد خروجي برابر پارامتر دوم ميگردد و اگر نادرست باشد خروجي برابر پارامتر سوم تابع ميشود.

تابع Choose ( )
VbAbort	دكمه Abort
	vbRetry	دكمه Retry
	vbIgnore	دكمه Ignore
	 دستور Choose حالت ساده شده و خلاصه تر دستور Select Case است. پارامترهاي ورودي اين تابع بستگي به كاري كه ميخواهيد انجام دهيد دارد. ورودي اول يك عدد ميباشد در صورتي كه اين عدد برابر يك باشد پارامتر دوم بعنوان خروجي تابع ارسال ميشود. درصورتي كه عدد پارامتر اول برابر دو باشد پارامتر سوم به عنوان خروجي ارسال ميشود و به همين ترتيب بقيه پارامترها بعنوان خروجي ارسال ميشوند.

در كد اين منو نوشته داخل متن برچسب از داخل برنامه تغيير كرده است. اين كار توسط خصوصيت
 Caption انجام ميشود. همانطور كه قبلا" ديديد اين كار را در پنجره خصوصيات انجام ميداديم. ولي تغيير اين خصوصيت در زمان اجراي برنامه هم بصورت روبرو امكان پذير است.

بر روي جعبه ابزار موجود در فرم دابل كليك كنيد تا وارد كد كنترل آن شويم.

بر روي ليست باز شونده رويدادها كليك كنيد.

گزينه KeyDown را انتخاب كنيد.

در ادامه مطابق روشهاي بيان شده در ابتداي اين بخش و بخشهاي قبلي دو كنترل جعبه متن و دكمه فرمان بر روي فرم قرار ميدهيم و محل آنها را تنظيم ميكنيم.

با استفاده از تغيير خاصيت Caption عنوان روي دكمه فرمان را تغيير ميدهيم. براي اين كار بر روي خصوصيت Caption كليك كنيد تا انتخاب شود.

بر روي متن Command دو بار كليك كنيد.

متن داخل خصوصيت Caption را حذف كنيد و تايپ كنيد ADD.

بر روي كنترل جعبه متن كليك كنيد تا انتخاب شود.

حال خصوصيت Text مربوط به جعبه متن را پاك ميكنيم.

بر روي دكمه فرمان دابل كليك كنيد تا وارد كد رويداد كليك دكمه بشويم.

از متود AddItem مربوط به جعبه ليست استفاده ميكنيم. تا بتوانيم به آن موارد ديگري اضافه كنيم. كد مربوط به اين عمل را در صفحه بعد مشاهده ميكنيد.

در اين دستور در ابتدا نام جعبه ليست را تايپ كرده‌ايم تا نشان دهيم كه با كدام كنترل كار داريم.  سپس  بعد از يك نقطه نام متود مربوط به كنترل را نوشته‌ايم. با اجراي اين خط متن موجود در جعبه متن T ext به كنترل List اضافه ميشود.

فرض كنيد كه در ابتداي اجراي برنامه ميخواهيم كه چند مورد به جعبه ليست اضافه شود. يا اينكه فقط ميخواهيم همان گزينه‌هاي اول در برنامه وجود داشته باشند و كاربر امكان درج را نداشته باشد. در اين صورت كد مربوط به اين رويداد را ديگر نمينويسيم. جهت افزودن گزينه به جعبه ليست در ابتداي برنامه بهترين محل، زمان Load  فرم ميباشد. براي آنكه بتوانيم  در رويداد Load  فرم برنامه خود را بنويسيم بر روي ليست باز شونده كنترلها كليك كنيد.

گزينه Form را انتخاب كنيد.

همانطور كه در شكل مشخص شده است اكنون در رويداد Load  براي كنترل فرم ميباشيم. در ادامه كد مربوط به افزودن سه گزينه به ليست را مينويسيم.

با استفاده از اين كد سه گزينه به جعبه ليست  اضافه ميشوند.

هر گزينه‌اي كه به جعبه ليست اضافه ميشود داراي يك شماره است. اين شماره از صفر شروع ميشود و به تعداد گزينه‌ها افزايش ميباشد. براي حذف يك گزينه ميتوانيد از دستور زير استفاده كنيد.
List.RemoveItem IndexNumber
پس براي حذف از متود RemoveItem استفاده ميكنيم و پارامتر ورودي آن نيز شماره گزينه موجود در ليست ميباشد.

در صورتي كه بخواهيد كل اطلاعات موجود در جعبه ليست را پاك كنيد ميتوانيد از دستور زير استفاده كنيد.
List.Clear

بر روي دكمه Run كليك كنيد.

در ابتداي اجراي برنامه سه گزينه كه در رويداد Load فرم به ليست اضافه شده‌اند را ميتوانيد مشاهده كنيد.

حال فرض كنيد كه داخل جعبه متن
Item Four نوشته شود بر روي دكمه Add كليك كنيد تا متن موجود در جعبه متن به ليست اضافه شود.

همانطور كه مشاهده ميكنيد گزينه چهارم نيز به اين ليست اضافه شد. بر روي دكمه Close  كليك كنيد تا برنامه به پايان برسد. كد اصلي اين برنامه در داخل سي دي در دايركتوري Sec\Source قرار دارد.

كنترل جعبه ليست تركيبي

كنترل جعبه تركيبي يا Combo Box سه نوع مختلف دارد.
•	 جعبه ليست باز شو
•	جعبه تركيبي ساده 
•	جعبه تركيبي بازشو

جعبه ليست باز شو

جعبه ليست باز شو برخلاف جعبه ليست ساده كه همواره به همان اندازه‌اي كه تنظيم شده است ديده ميشود، تا زماني كه كاربر آن را باز نكند بصورت بسته باقي ميماند. جعبه تركيبي ساده، يك جعبه ليست ساده و يك جعبه متن جهت ورود گزينه‌هاي جديد ميباشد. جعبه تركيبي بازشو همان جعبه تركيبي ساده است با اين تفاوت كه تا زماني كه كاربر نخواهد ليست آن باز نميشود.

جعبه‌هاي تركيبي همانند جعبه ليست كار ميكنند و به همان صورت به آنها گزينه‌هاي مختلف اضافه و حذف ميشوند. براي آنكه انواع جعبه ليست‌هاي تركيبي را مشاهده كنيد در ادامه انواع آن را بر روي فرم اضافه ميكنيم. بر روي منوي فايل كليك كنيد.

گزينه New Project  را انتخاب كنيد.

به دليل آنكه اين پروژه را نميخواهم ذخيره كنيم روي دكمه No كليك كنيد.

بر روي دكمه OK كليك كنيد تا يك پروژه جديد ايجاد گردد.

بر روي كنترل دكمه تركيبي دابل كليك كنيد تا بر روي فرم اضافه شود.

به همين ترتيب سه ليست تركيبي ديگر نيز به صفحه اضافه ميكنيم تا تفاوت آنها را مشاهده كنيم.

براي آنكه خصوصيت ليست تركيبي اول را تغيير دهيم بر روي آن كليك كنيد تا انتخاب شود.

بر روي نوار لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت Style برسيم.

تا اينجا با چند كنترل جعبه ابزار آشنا شديد در اين بخش ميخواهيم با چند كنترل ديگر آشنا شويم.

كنترلهاي ليست

ابتدا با كنترلهاي ليست آشنا ميشويم. اين كنترلها چهار نوع هستند:
•	جعبه ليست
•	جعبه ليست بازشو
•	جعبه تركيبي ساده
•	جعبه تركيبي بازشو

جعبه ليست

جعبه ليست داراي چند مورد ميباشد كه كاربر ميتواند از بين آنها گزينه مورد نظر خود را انتخاب كند. جهت افزودن گزينه‌ها به جعبه ليست دو راه وجود دارد يك روش تعريف موارد از طريق پنجره خصوصيات ميباشد و روش ديگر از طريق كد برنامه است. در ادامه طي يك برنامه متودهاي مختلف جعبه ليست را بررسي ميكنيم.

يك برنامه نمونه ( جعبه ليست)

در اينجا ميخواهيم يك برنامه بنويسيم كه در ابتدا چند گزينه به جعبه ليست اضافه كند و سپس از طريق كليك يك دكمه فرمان متن داخل يك جعبه متن به ليست اضافه شود. بر روي منوي فايل كليك كنيد.

گزينه New Project را انتخاب كنيد.

بر روي دكمه OK كليك كنيد.

بر روي كنترل جعبه ليست دو بار كليك كنيد تا بر روي فرم اضافه شود.

كدي كه مشاهده ميكنيد توسط ويزارد كنترل ActiveX نوشته شده است. در خطي كه مشخص شده است. يك ثابت تعريف شده است. با استفاده از كلمه كليدي Const ميتوانيد ثابت تعريف كنيد. اين متغير در تمام طول برنامه ثابت خواهد بود. همانطور كه ويژوال بيسيك براي خود ثابتهايي مانند vbRed و vbOK دارد كه در بخشهاي قبلي مشاهده كرديد.

پس در خطي كه توسط فلش مشخص شده است مقدار پيش فرض خصوصيت مورد نظر ما تعيين شده است.

در خط مشخص شده توسط فلش يك متغير از نوع Variant تعريف شده است كه مقدار اين دو خاصيت را در خود نگه ميدارد.

خاصيتي كه درحال تعريف آن هستيم يك خاصيت شمارشي است و بايد مقادير مجاز آن مشخص شود تا برنامه نويسان ديگر بتوانند در پنجره خواص مقدار مورد نظر خود را انتخاب كنند. براي تعريف ليستهاي شمارشي از دستور Enum … End Enum استفاده ميكنيم. در صفحه بعد دستور مربوط به اين خصوصيت را مينويسيم.

بر روي دكمه Maximize كليك كنيد.

حال محل و اندازه جعبه ليست را تغيير ميدهيم.

بر روي نوار لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت Style برسيم.

روي خصوصيت Style كليك كنيد تا انتخاب شود.

بر روي دكمه ليست بازشونده اين خصوصيت كليك كنيد تا موارد انتخابي را مشاهده كنيد.

گزينه اول را انتخاب كنيد. تا يك جعبه تركيبي بازشونده توليد شود.

گزينه سوم را انتخاب كنيد تا يك ليست باز شو توليد شود.

در يك جاي خالي روي فرم دابل كليك كنيد تا وارد كد رويداد Load مربوط به فرم بشويم.

در اينجا به هر كدام از جعبه‌ها چند عضو اضافه ميكنيم تا نحوه نمايش آنها را بهتر بررسي كنيم.

همانطور كه از كد برنامه مشخص است به هر كدام از كنترلها دو مورد اضافه شده است. روي دكمه Run كليك كنيد تا خروجي برنامه را مشاهده كنيد.

در سمت چپ يك جعبه تركيبي باز شو را مشاهده ميكنيد. بر روي ليست باز شونده آن كليك كنيد تا ريز موارد موجود در آن را مشاهده كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد در اين جعبه تركيبي همان سه گزينه‌اي كه اضافه كرديم وجود دارند. در بالاي جعبه تركيبي نيز امكان تايپ متن جهت افزودن به جعبه تركيبي را داريم. نوشته موجود در اين جعبه متن از طريق خصوصيت Text موجود در اين كنترل قابل تغيير ميباشد.

بر روي جعبه تركيبي ساده كه در وسط قرار دارد كليك كنيد تا انتخاب شود.

در اين جعبه تركيبي نيز يك مقدار متني وجود دارد كه از طريق خصوصيت Text قابل تغيير است اين جعبه تركيبي مانند جعبه تركيبي قبلي ميباشد با اين تفاوت كه امكان نمايش بصورت ليستي نيست. بلكه با صفحه كليد ميتوانيد در ليست حركت كنيد.

اين جعبه تركيب جاي كمي را بر روي فرم ميگيرد و كل گزينه‌ها را نشان نميدهد در صورتي كه جعبه تركيبي قبلي نيز جاي كمي را بر روي صفحه ميگيرد و تا كاربر بر روي آن كليك نكند گزينه‌هاي آن بر روي صفحه نشان داده نميشوند.

بر روي ليست باز شونده سمت راست، كليك كنيد تا گزينه‌هاي آن را ببينيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد در اين ليست دو گزينه وجود دارد كه با كليك بر روي ليست باز شونده كاربر ميتواند موارد موجود در ليست را مشاهده كند و يكي را انتخاب نمايد. در اين نوع از ليستها بر خلاف دو نوع ديگر كاربر امكان تايپ در داخل كنترل را ندارد. بر روي دكمه Close كليك كنيد تا برنامه به پايان برسد.

در اين قسمت بايد كد مربوط به خاصيت ULText را بنويسيم. در صفحه بعد كد آن را مشاهده ميكنيد.

در اين كد همانطور كه مشاهده ميكنيد از دو دستور UCase  و LCase براي تبديل متن استفاده ميشود.

بر روي دكمه Close كليك كنيد.

بر روي كنترل جعبه متن موجود در جعبه ابزار دابل كليك كنيد، تا يك جعبه متن ديگر بر روي فرم اضافه شود.

حال متن موجود در دو جعبه متن را پاك ميكنيم يعني محتواي خصوصيت Text هر دو متن را حذف ميكنيم و خصوصيت  Alignment را نيز برابر Center مقدار دهي ميكنيم تا متن مورد نظر در وسط جعبه متن نوشته شود. كارهاي فوق به همان صورتي كه در بخشهاي قبلي بيان شد انجام ميشود.

بر روي كنترل تايمر سمت چپ كليك كنيد تا ليست خصوصيات آن را ببينيم.

مقدار خصوصيت Interval اين كنترل برابر صفر است اندازه آن را برابر  قرار ميدهيم تا هر ثانيه كد مورد نظر ما را اجرا كند. توجه كنيد كه اندازه مقدار خصوصيت Interval بر حسب ميلي ثانيه ميباشد. بر روي خصوصيت Interval كليك كنيد تا انتخاب شود.

بر روي مقدار صفر كليك كنيد تا مقدار جديد را واردكنيم.

عدد  را تايپ كنيد.

حال ميخواهيم Interval تايمر دوم را تنظيم كنيم. براي اين كار بر روي تايمر سمت راست، كليك كنيد. تا انتخاب شود.

روي عدد صفر كليك كنيد تا آن را تغيير دهيم.

عدد  را وارد كنيد.

بر روي دكمه مشخص شده كليك كنيد تا خصوصيت قلم را تغيير دهيم.

همانطور كه در سه كادر مشخص شده ميبينيد، در اين صفحه شما ميتوانيد نوع ، ضخامت و اندازه قلم را انتخاب كنيد. بر روي هر كدام از اين سه قسمت كليك كنيد ، تا توضيح مختصري را مشاهده كنيد. براي ادامه به صفحه بعد برويد.

در اين بخش شما ميتوانيد نام قلم خود را انتخاب كنيد.

در اين قسمت ميتوانيد حالت قلم را به يكي از چهار حالت موجود در ليست تبديل كنيد.

در اين قسمت اندازه قلم را ميتوانيد مشخص كنيد.

اكنون ميخواهيم كد مربوط به رويداد Timer  را بنويسيم. براي اين كار بر روي تايمر سمت چپ دابل كليك كنيد.

ميخواهيم هر يك ثانيه به مقدار جعبه متن اول يكي اضافه شود. كد مربوط به اين كار را در صفحه بعد مشاهده ميكنيد.

با اين كار در هر دفعه اجراي اين برنامه يك واحد به مقدار عددي موجود در جعبه متن سمت چپ اضافه ميشود. حال ميخواهيم همين كد را براي تايمر دوم بنويسيم. بر روي ليست باز شونده كنترلها كليك كنيد.

بر روي گزينه Timer كليك كنيد تا انتخاب شود.

كد مورد نظر را در ادامه مينويسيم.

در اين كد همانطور كه مشاهده ميكند يك واحد به جعبه متن سمت راست اضافه ميشود.

روي دكمه Run كليك كنيد تا برنامه اجرا شود.

پس با اين كار هر نيم ثانيه يك واحد به جعبه متن موجود در سمت راست فرم يك واحد اضافه ميشود و هر يك ثانيه نيز يك واحد به جعبه متن موجود در سمت چپ فرم اضافه ميشود.

بر روي دكمه Close كليك كنيد تا از برنامه خارج شويم.

كد اصلي اين برنامه در آدرس Sec\Source موجود ميباشد.

قبل از نوشتن كد اين برنامه ابتدا توضيح مختصري درباره اين تابع داده ميشود. شكل كلي اين تابع بصورت زير ميباشد.
intRs = MsgBox (strPrompt [, intStyle] [, strTitle])
همانطور كه در خط بالا مشاهده ميكنيد اين تابع داراي يك آرگمان اجباري strPrompt و دو آرگمان اختياري strTitle و intStyle ميباشد. آرگمان اول پياميست كه در جعبه پيام نشان داده ميشود. آرگمان دوم تعداد و نوع دكمه‌هاي جعبه پيام را تعيين ميكند و آرگمان سوم عنوان پنجره جعبه پيام خواهد بود.

براي تعيين و نوع دكمه‌هاي جعبه پيام از جدول زير ميتوانيد استفاده كنيد.

مقدار	نام ثابت	توضيح
	vbOkOnly	دكمه OK
	vbOkCancel	دكمه‌هاي OK و Cancel
	VbAbortRetryIgnore	دكمه‌هاي Abort، Retry و Ignore
	vbYesNoCancel	دكمه‌هاي Yes، No و Cancel
	vbYesNo	دكمه‌هاي Yes، No
	vbRetryCancel	دكمه‌هاي Retry، Cancel

با تست مقدار برگشتي تابع ميتوانيد بفهميد كه كاربر كدام دكمه را كليك كرده است.

توابع API  ويندوز، توابع داخلي ويندوز هستند كه برنامه‌هاي ويژوال بيسيك  با تمهيداتي مي‌توانند از آنها استفاده كنند. با استفاده از روتين‌هايAPI  ويندوز، به تمامي امكاناتي كه ويندوز در اختيار دارد، دسترسي خواهيد داشت.

توابع API  ، درون كتابخانه‌هائي با لينك ديناميك (DLL) قرار دارند. اغلبDLL  هاي ويندوز در دايركتوري \Windows  يا \Windows\System قرار گرفته‌اند. چون اين فايلها بهمراه ويندوز نصب ميشوند، در هر سيستمي مي‌توان از آنها استفاده كرد. در جدول روبرو فهرست معروفترين DLL  هاي ويندوز را بهمراه موارد كاربرد، مشاهده مي كنيد.

نام كتابخانه	موارد استفاده
User.DLL	توابع كنترل محيط ويندوز و واسط گرافيكي آن، مانند كرسرها، منوها و…
GDI.DLL	توابع كنترل خروجي‌هاي ويندوز بر روي صفحه نمايش يا ادوات ديگر.
Kernel.DLL	توابع كنترل سخت افزار و نرم افزارهاي داخلي ويندوز.

اكثر توابعي كه معمولا از آنها استفاده ميشود در اين سه DLL  قرار دارند. البته DLL  هاي ديگري نظير   WINMM.DLL , SHELL.DLL , Advapi.DLL    نيز وجود دارند كه  ميتوانيد از آنها در برنامه‌هاي خود استفاده كنيد. روش استفاده از آنها نيز مانند سه DLL بيان شده ميباشد كه در انتهاي اين بخش به نحوه كار با آنها ميپردازيم.

DLL  چيست؟

وقتي يك روتين با برنامه لينك ميشود، بدان معناست كه اين روتين فقط بعد از كامپايل شدن برنامه با آن پيوند مي‌خورد. در واقع اين روتين در هنگام اجراي برنامه با آن لينك خواهد شد. تمامي توابع و رويه‌هائي كه در پنجره كد مي‌نويسيد به صورت ثابت به آن پيوند مي‌خورند و جدا نا شدني هستند. اما فايلهاي DLL  با برنامه تركيب نمي‌شوند و فقط در صورت نياز روتين‌هاي خود را در اختيار برنامه شما قرار مي‌دهند.

پايگاه داده در ويژوال بيسيك

با استفاده از ويژوال بيسيك ميتوانيد با مجموعه بزرگي از پايگاه‌هاي داده‌اي ارتباط برقرار كنيد. ويژوال بيسيك اكثر فرمتهاي ممكن را پشتيباني ميكند. در اين بخش ميخواهيم با روش توليد يك پايگاه داده و استفاده از آن آشنا شويم. در ادامه طي يك مثال كليه مراحل را بررسي ميكنيم.

برنامه Visual Data Manager

ابتدا بايد فايل پايگاه داده‌اي را بسازيم. براي اين كار از برنامه Visual Data Manager استفاده ميكنيم. براي اجراي اين برنامه روي منوي Add-Ins كليك كنيد.

روي گزينه Visual Data Manager كليك كنيد.

اكنون وارد برنامه Visual Data Manager شده‌ايم. اين برنامه داراي قابليتهاي بسياري ميباشد. در اينجا تا حد توليد يك فايل پايگاه داده‌اي با اين برنامه آشنا ميشويم. براي توليد يك فايل جديد بر روي منوي File كليك كنيد.

گزينه New را انتخاب كنيد.

در اين قسمت نوع فرمت پايگاه داده‌اي كه ميخواهيد ايجاد كنيد را تعيين ميكنيد. بر روي گزينه
Mictrosoft Access  كليك كنيد.

گزينه نسخه هفت را انتخاب كنيد.

حال نام فايلي كه ميخواهيد ساخته شود را وارد ميكنيم.

روي دكمه Save كليك كنيد تا فايل ساخته شود.

هر فايل MDB ميتواند شامل چندين جدول باشد. تمامي اطلاعات در داخل جداول ذخيره ميشود.

كار با كنترل‌ها و رخدادها

كنترل‌ها

در اين بخش ميخواهيم كار با كنترلهاي ويژوال بيسيك را آغاز كنيم. جعبه ابزار مجموعه‌ايست از كنترلها، كه ميتوان از آنها در برنامه استفاده كرد. استفاده از كنترلهاي جعبه ابزار هيچ محدوديتي ندارد. به عبارت ديگر هر چقدر كه از جعبه ابزار استفاده كنيد خالي نخواهد شد.

كنترلهاي ويژوال بيسيك را ميتوانيم به سه دسته اساسي تقسيم كنيم.
)	كنترلهاي ذاتي : آنهايي هستند كه بصورت استاندارد در ويژوال بيسيك قرار دارند.
)	كنترلهاي اكتيوايكس : فايلهايي با پسوند O CX كه ميتوان آنها را به ويژوال بيسيك اضافه كرد.
)	 كنترلهاي افزودني : برنامه‌هاي كاربردي مانند اكسل آنها را در اختيار ويژوال بيسيك قرار ميدهند.

كنترلها داراي خواص مشتركي هستند كه در همه آنها وجود دارد مثلا نوع قلم مورد استفاده در يك كنترل يا خاصيت Enable كه مشخص ميكند يك كنترل قابل دسترسي هست يا خير. اين خواص از طريق كد برنامه نيز قابل تغيير هستند.

خواص فرم

فرم يكي از كنترلهاي مهـم در ويـژوال بيسـيـك ميباشد . در فرم چند خصوصيت مهم وجود دارد كه در ادامه توضيح مختصري در مورد آنها داده ميشود.

خصوصيت BordeStyle كه توسط فلش قرمز مشخص شده است، بيان ميكند كه فرم در برابر تغيير اندازه چه عكس العملي بايد نشان دهد. بر روي اين گزينه كليك كنيد، تا انتخاب شود.

بر روي ليست باز شونده كليك كنيد، تا مقادير مختلف اين خصوصيت را مشاهده كنيد.

به دليل اينكه اين متغير يك متغير عددي نيست تابع IsNumeric خروجي نادرست ارسال كرده است كه اين خروجي در برچسب ششم قابل مشاهده است.

ليست تركيبي دوم را انتخاب كنيد.

بر روي ليست باز شونده خصوصيت 
Style كليك كنيد.

گزينه دوم را انتخاب كنيد تا يك جعبه تركيبي ساده توليد شود.

جعبه تركيبي سوم را انتخاب كنيد.

بر روي ليست باز شونده كليك كنيد.
	كد اصلي اين برنامه در آدرس Sec\Source قرار دارد ميتوانيد آن را مشاهده كنيد و مقادير ديگري را آزمايش كنيد. توجه كنيد كه در هنگام اجراي هر برنامه بايد فايل مربوط به پروژه در اين مثال Project.vbp را انتخاب كنيد.

همانطور كه در جلوي هر مورد ميبينيد هر خصوصيت يك مقدار عددي نيز دارد كه در برنامه ميتوانيد مقدار خصوصيت را برابر آن عدد قرار دهيد.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا كنترلهاي پاييني را مشاهده كنيد.

خصوصيت ديگر ControlBox ميباشد. اين خصوصيت داراي يكي از دو مقدار True يا False  است. بر روي آن كليك كنيد تا انتخاب شود.

بر روي ليست باز شونده كه توسط فلش قرمز نشان داده شده كليك كنيد، تا فهرست مقاديري كه اين خاصيت قبول ميكند را مشاهده كنيد.

اين خاصيت تعيين ميكند كه آيا در اين فرم منوي كنترل وجود دارد يا خير. اين منو كه در بالا و سمت چپ فرم قرار ميگيرد به شما امكان ميدهد تا فرم را جابجا كنيد، تغيير اندازه دهيد، Maximize يا Minimize كنيد يا آن را ببنديد.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا بقيه خصوصيات را ببينيم.

حال ميخواهيم از تابع ExitWindowsEx  استفاده كنيم. پس از اجراي اين تابع با توجه به مقادير پارامترهائي كه به تابع ارسال مي‌كنيم، سيستم كاربر ReStart  و يا حتي Shut Down  خواهد شد. روي كنترل دكمه فرمان در جعبه ابزار دابل كليك كنيد، تا به برنامه افزوده شود.

در صفحه بعد مكان اين كنترل را تغيير ميدهيم.

روي كنترل دكمه فرمان در جعبه ابزار دابل كليك كنيد، تا  دكمه فرمان دوم به برنامه افزوده شود.

در صفحه بعد مكان اين كنترل را نيز تغيير ميدهيم.

اكنون نوبت به، آن رسيده تا تابع مورد نظر را به برنامه لينك كنيم. براي اين كار ابتدا بايد به بخش تعاريف رفته و سپس كد مربوط را وارد نمائيم. روي دكمه مشاهده كد كه با فلش قرمز نشان داده شده كليك كنيد.

با استفاده از دستور Declare  عمل پيوند به كتابخانه را انجام مي‌شود.

توابع داخلي
 تعريف

توابع داخلي توابعي هستند كه بصورت از پيش ساخته شده در داخل ويژوال بيسيك قرار دارند. در ويژوال بيسيك تعداد زيادي توابع داخلي وجود دارد كه در اين بخش به بررسي بعضي از آنها ميپردازيم.

MsgBox( )

تابع MsgBox ( ) جهت نمايش يك پيام به كاربر بكار ميرود. براي آنكه با كار اين تابع آشنا شويد طي يك برنامه اين تابع را بررسي ميكنيم. بر روي دكمه 
Open كليك كنيد تا يك پروژه جديد ايجاد شود.

در اين برنامه ميخواهيم با فشردن يك دكمه فرمان چندين نوع مختلف MsgBox را ببينيم. بر روي كنترل دكمه فرمان دو بار كليك كنيد تا بر روي صفحه اضافه شود.

دو بار روي دكمه فرمان كليك كنيد تا وارد كد رويداد كليك دكمه فرمان شويم.

بر روي دكمه Maximize كليك كنيد.

توسط خصوصيت Icon ميتوانيد نام فايل آيكوني كه هنگام  شدن Minimize فرم در Task Bar ديده خواهد شد را بيان كنيد.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا بقيه خصوصيات را ببينيم.

توسط خصوصيت MaxButton مشخص ميكنيم كه فرم داراي دكمه Maximize  باشد يا خير. همين خصوصيت نيز براي دكمه Minimize با نام MinButton وجود دارد.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا بقيه خصوصيات را ببينيم.

توسط خصوصيت Moveable تعيين ميكنيم كه آيا كاربر قادر به جابجايي فرم هست يا خير.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا بقيه خصوصيات را ببينيم.

توسط خصوصيت ShowInTaskBar مشخص ميكنيم كه آيا فرم در TaskBar ظاهر شود يا خير.

خصوصيت StartupPosition وضعيت شروع فرم را روي صفحه تعيين ميكند. بر روي آن كليك كنيد تا انتخاب شود.

اا
	بر روي دكمه باز كننده ليست خصوصيت  StartupPosition كليك كنيد.

ااا

بر روي هر يك از گزينه‌ها كليك كنيد، تا توضيح مختصري درباره هر يك از آنها مشاهده نمائيد. براي ادامه به صفحه بعد برويد

ا
	 Manual: با انتخاب اين گزينه فرم در مكاني كه تـوسـط پنجـره Form Layout مشخص گرديده ظاهـر مي شود.

ب
	 Center Owner: در اين حالت فرم وسط فرم والد ظاهر مي گردد.

ج
	 Center Screen: با انتخاب اين گزينه فرم شما در وسط صفحه نمايش ظاهر ميشود.

د
	 Windows Default: با اين انتخاب مشخص مي‌كنيد كه مكان ظاهر شدن فرم توسط سيستم عامل ويندوز و بصورت پيش گزينه معين شود.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا بقيه خصوصيات را ببينيم.

خاصيت WindowState وضعيت فرم در ابتداي اجراي برنامه كه به سه صورت معمولي، Maximize شده  يا Minimize شده ميتواند باشد را مشخص ميكند.

كنترل برچسب

كنترل برچسب فقط براي نمايش متن ميباشد. با آن كه كاربر نميتواند متن برچسب را تغيير دهد ولي برنامه نويس ميتواند از طريق كد برنامه متن برچسب را تغيير دهد. از برچسب براي نشان دادن عناوين و توضيحات لازم استفاده ميكنيم. براي مثال يك برچسب بر روي اين فرم اضافه مي كنيم. بـراي اين كـار بر روي كنترل برچسب  دابل كليك كنيد.

برچسب داراي دو خاصيت است كه ظاهر متن را تحت تاثير قرار ميدهد. AutoSize و WordWrap. روي خصوصيت AutoSize كليك كنيد تا انتخاب شود.

اگر خاصيت Autosize برابر True باشد برچسب آنقدر گسترش ميابد تا تمام متن خود را در يك خط نمايش دهد. براي آنكه اين مورد را مشاهده كنيد بر روي دكمه باز كننده ليست خصوصيت Autosize كليك كنيد.

حال گزينه True را انتخاب كنيد.

همانطور كه ملاحظه ميكنيد برچسب به اندازه نوشته داخل خود در آمد.

پايين ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت WordWrap برسيم.

خاصيت Default عكس العمل كنترل را در برابر كليد Enter تعيين ميكند. اگر اين خاصيت True باشد، كاربر ميتواند با زدن Enter دكمه را بفشارد. البته در صورتي كه كاربر قبلا" Focus را به كنترل ديگري منتقل نكرده باشد. در مورد Focus در صفحات بعدي بيشتر صحبت ميكنيم.

يكي از نكات بسيار مهم در استفاده از حلقه‌ها اينست كه شرط تست حلقه بايد در برنامه داخل حلقه تغيير داده شود. زيرا در غير اين صورت حلقه تا ابد ادامه ميابد.

در حلقه‌هايي كه بايد از كاربر اطلاعاتي را بگيرند لازم است كه حداقل يك بار اجرا شوند. در اين نوع حلقه‌ها بهتر است كه تست شرط حلقه در انتها انجام گردد.

اگر در شرايط خاصي بخواهيد حلقه Do ديگر ادامه پيدا نكند، ميتوانيد از دستور Exit Do استفاده كنيد.

پايين ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت WordWrap برسيم.

حال براي آنكه اين خصوصيت را تغيير دهيم بر روي آن كليك كنيد تا انتخاب شود.

اگر خاصيت WordWrap برابر True باشد، عرض برچسب ثابت مانده و برچسب براي نمايش Caption به طور عمودي گسترش خواهد يافت. حال براي تغيير خاصيت WordWrap  روي دكمه ليست باز شونده اين خاصيت كليك كنيد.

روي گزينه True كليك كنيد.

براي آنكه تغيير حاصل شده را مشاهده كنيم بايد Caption برچسب را تغيير دهيم. براي انجام اين كار روي ميله لغزان خصوصيت كنترل كليك كنيد تا به خصوصيت Caption برسيم.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت Caption برسيم.

بر روي خصوصيت Caption كليك كنيد تا آن را تغيير دهيم.

در ادامه متن برچسب را به Lable for Test تغيير ميدهيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد طول برچسب بصورت عمودي گسترش ميابد.

كنترل جعبه متن

اگر ميخواهيد به كاربر اجازه دهيد تا چيزي بنويسد مي‌توانيد از جعبه متن استفاده كنيد. جعبه متن براي گرفتن اطلاعاتي از قبيل بلي/خير يا درست/نادرست مناسب نيست. در چنين مواردي ميتوانيد از كنترلهاي ديگري مانند دكمه گزينه استفاده كنيد. در بخشهاي آينده در اين مورد بيشتر صحبت ميكنيم.

سعي كنيد حتي الامكان در كنار هر جعبه متن از يك برچسب براي توضيح درباره آن جعبه متن استفاده كنيد، تا كاربر بداند كه چه نوع اطلاعاتي را در هر قسمت بايد وارد كند. در ادامه ميخواهيم خواص مهم جعبه متنها را بررسي كنيم.

اين حلقه مانند حلقه صفحه قبل عمل ميكند با اين تفاوت كه بصورت معكوس عنوان برچسب را مقدار دهي ميكند. يعني در هر بار اجراي حلقه عنوان برچسب برابر اعداد فرد بين يازده تا يك ميشود.

در جعبه متن نام خصوصيت مورد نظر را
 وارد كرده‌ايم و در پايين جعبه متن هم گزينه
 Property انتخاب شده است تا نشان دهيم كه ميخواهيم يك خصوصيت جديد بسازيم. روي دكمه O K كليك كنيد.

طبق ليست يك خاصيت جديد با نام ULText اضافه شده است. با استفاده از دو دكمه
Edit و Delete ميتوانيد يك مورد در ليست را به ترتيب تصحيح يا حذف كنيد. بر روي دكمه Next كليك كنيد تا به صفحه بعد برويم.

روي هر فرم در هر لحظه فقط يكي از كنترلها ميتواند Focus را در اختيار داشته باشد. ترتيب در اختيار گرفتن Focus توسط خاصيت TabIndex مشخص ميشود. براي مثال همانطور كه در كنترل روبرو مشاهده ميكنيد اين كنترل سومين كنترلي ميباشد كه Focus را دريافت ميكند. به دليل آنكه اين شماره گذاري از صفر شروع ميشود اين كنترل با شماره دو سومين كنترل ميشود. توجه كنيد كه كنترلهايي مانند برچسب، Focus را دريافت نميكنند.

براي مثال در شكلي كه مشاهده ميكنيد دكمه وسطي داراي Focus است. اين عمل با خط چيني كه دور اين دكمه ديده ميشود مشخص شده است. در اين موقعيت درصورتي كه كاربر Enter را بزند مانند فشردن اين دكمه است. براي حركت بين كنترلها نيز از كليد Tab و Shift+Tab ميتوان استفاده كرد. با دكمه Tab، Focus به ترتيب جلو ميرود و با دكمه Shift+Tab، Focus به ترتيب به عقب ميرود.

روال رويداد

وقتي كاربر دكمه‌اي را كليك ميكند يا متني را در جعبه متن مينويسد، اتفاقي افتاده كه به برنامه ميگويد "كاربر حركتي انجام داده است". وقتي ويندوز رخدادي را شناسايي ميكند آن را به برنامه ميفرسد و برنامه كد مربوط به آن روال را اجرا ميكند.

روي جعبه متن موجود در جعبه ابزار دابل كليك كنيد تا روي صفحه اضافه شود.

همانطور كه مشاهده ميكنيد يك جعبه متن بر روي فرم قرار داده شده است. حال ميخواهيم خصوصيات مهم آن را بررسي كنيم.

خصوصيت Alignment تراز جعبه متن را مشخص ميكند. روي اين خصوصيت كليك كنيد تا انتخاب شود.

حال روي دكمه ليست باز شونده اين خصوصيت كليك كنيد تا ليست مقادير ممكن را مشاهده كنيد.

براي آنكه اين دستور را بهتر ياد بگيريد. در ادامه با يك برنامه اين دستور را بررسي ميكنيم. براي آنكه يك پروژه جديد توليد كنيم. بر روي منوي فايل كليك كنيد.

بي

حال گزينه New Project  را انتخاب كنيد.

سي

به دليل آنكه پروژه قبلي را ذخيره نكرده‌ايم. در اينجا پرسيده ميشود كه آيا مايل به ذخيره پروژه قبلي هستيد يا خير به دليل آنكه به پروژه قبلي نيازي نداريم، بر روي دكمه No كليك كنيد.

دي

بر روي دكمه OK كليك كنيد. تا يك پروژه جديد آغاز گردد.

در اينجا ميخواهيم يك برنامه بنويسيم كه كاربر داخل جعبه متن يك عدد وارد كند. سپس برنامه بررسي كند كه آيا اين عدد بزرگتر از  ميباشد يا خير. سپس پيغام مناسب را در داخل يك برچسب نشان دهد. براي اين كار به يك دكمه فرمان، يك برچسب و يك جعبه متن احتياج داريم.

كار با ويژوال بيسيك

ورود به ويژوال بيسيك

به نرم افزار آموزش ويژوال بيسيك خوش آمديد. ويژوال بيسك يكي از قدرتمند ترين زبانهاي برنامه نويسي تحت ويندوز ميباشد كه داراي امكانات بسياري است. اين زبان نسبت به زبانهاي ديگري كه تحت سيستم عامل ويندوز كار ميكنند كاركرد ساده‌تري نيز دارد. در اين بخش ميخواهيم با محيط ويژوال بيسيك آشنا شويم. حال بايد برنامه ويژوال بيسيك را اجرا كنيم. براي اين كار  روي دكمه Start كليك كنيد.

منوي فرعي Programs را انتخاب كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد به سه صورت چپ، راست و وسط ميتوانيم متن داخل جعبه متن را تنظيم كنيم. بصورت پيش فرض اين مقدار برابر با چپ ميباشد.

بر روي خصوصيت راست كه توسط فلش نشان داده شده است، كليك كنيد تا متن مورد نظر در سمت راست جعبه متن قرار بگيرد.

با اين كار متن را در سمت راست جعبه متن قرار داديم. بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت‌هاي بعدي برسيم.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت‌هاي بعدي برسيم.

خصوصيت Locked ميتواند برابر دو مقدار True و False  باشد. اگر اين خصوصيت برابر True باشد كاربر قادر به تغيير متن داخل جعبه متن نخواهد بود و فقط بعد از 
False شدن اين خصوصيت كاربر امكان تغيير متن داخل جعبه متن را دارد.

خصوصيت MaxLenght حداكثر تعداد كاراكترهايي كه جعبه متن ميتواند دريافت كند را مشخص ميكند. عدد صفر نشان دهنده طول نامحدود ميباشد.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت‌هاي بعدي برسيم.

خصوصيت MultiLine برابر دو مقدار True يا False ميتواند باشد. اگر True باشد به مفهوم آن است كه كنترل ميتواند بيش از يك خط متن خود جاي دهد. اگر تعداد خطوط متن از ظرفيت كنترل بيشتر شود، يك ميله لغزشي عمودي در كنار آن ظاهر خواهد شد. مگر آنكه خاصيت ScrollBars مربوط به جعبه متن به گونه ديگري تنظيم شده باشد.

اگر بخواهيد از يك جعبه متن براي گرفتن اطلاعات محرمانه استفاده كنيد ميتوانيد كاراكتري را به خاصيت PasswordChar نسبت دهيد. مثلا" اگر كاراكتر * را به اين خاصيت نسبت دهيد كاربر هرچه در جعبه متن وارد كند فقط * در آن نشان داده ميشود. ولي هرچه كاربر وارد كرده باشد كماكان قابل بازيابي خواهد بود.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت‌هاي بعدي برسيم.

با استفاده از خصوصيت ScrollBars ميتوانيد تعداد و نوع ميله لغزشي يك جعبه متن را تنظيم كنيد. بر روي اين دكمه كليك كنيد تا انتخاب شود.

بر روي دكمه بازشوند ليست كليك كنيد تا ليست مقادير موجود را بتوانيد ببينيد.

بر روي هر كدام از موارد نشان داده شده كليك كنيد تا توضيح بيشتري را مشاهده كنيد. توجه كنيد كه جعبه متني ميتواند ميله لغزشي عمودي داشته باشد كه خاصيت MultiLine آن True باشد. براي ادامه مطالب، بر روي دكمه صفحه بعد كليك كنيد.

None : هيچ ميله‌اي وجود نخواهد داشت.

Horizontal : فقط ميله لغزشي افقي وجود دارد.

Vertical : فقط ميله لغزشي عمودي وجود دارد.

Both : هر دو نوع ميله لغزشي وجود دارند.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت‌هاي بعدي برسيم.

خصوصيت Text معادل متن موجود در جعبه متن ميباشد. با تغيير متن اين خاصيت نوشته داخل جعبه متن تغيير ميكند.

كنترل دكمه فرمان

در هر برنامه يك يا چند دكمه فرمان معمولا وجود دارد. با دكمه فرمان ميتوان از برنامه تقاضاي انجام كاري را كرد يا به آن فرماني داد. حالت كليك شده و كليك نشده دكمه فرمان را خود ويژوال بيسيك در اختيار دارد و نيازي به كنترل از سوي شما نميباشد. هر دكمه فرمان ميتواند داراي يك كليد دسترسي سريع نيز باشد. كاربر ميتواند بر روي دكمه كليك كند يا دكمه Alt را نگهدارد و كليد دسترسي سريع را بزند. كليد دسترسي سريع در عنوان دكمه با يك زير خط مشخص ميشود.

در ادامه ميخواهيم خواص مهم دكمه فرمان را بررسي كنيم. ابتدا يك دكمه فرمان بر روي صفحه اضافه ميكنيم. براي اين كار بر روي دكمه فرمان موجود در جعبه ابزار كه توسط فلش مشخص شده است  دابل كليك كنيد.

Cancel : اين خاصيت نحوه عكس العمل كنترل را در برابر كليد Esc تعيين ميكند. اگر اين خاصيت برابر True باشد، كاربر ميتواند با زدن كليد Esc عمل كليك دكمه را انجام دهد. در هر فرم فقط يك دكمه ميتواند داراي اين خاصيت باشد. اگر خاصيت C a ncel را در دكمه‌اي True كنيد ويژوال بيسيك اين خاصيت را در تمام دكمه‌هاي ديگر موجود در آن فرم False خواهد كرد.

در هر فرم فقط يك دكمه ميتواند دكمه Default باشد. وقتي فرمي براي اولين بار ظاهر ميشود، Focus در اختيار دكمه‌ايست كه خاصيت Defualt  آن True ميباشد.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت‌هاي بعدي برسيم.

با كمك خصوصيت Picture ميتوانيد يك تصوير گرافيكي را بجاي عنوان دكمه نمايش دهيد. براي اين كار بايد قبلا" خصوصيت Style دكمه به Graphical تنظيم شود.

خاصيت Style نوع دكمه را تعيين ميكند. بر روي اين خاصيت كليك كنيد تا خواص آن را ببينيد.

حال بر روي ليست باز شوند كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد اين خصوصيت برابر يكي از دو حالت Standard جهت متن و Graphical جهت تصوير ميتواند باشد.

كنترل تصوير

چون در بخش قبل با كنترل تصوير كار كرديم، در اينجا توضيح مختصري درباره آن ميدهيم. كنترل تصوير يكي از دو كنترلي است كه ميتوانند گرافيك را نمايش دهند. كنترل دوم كنترل جعبه تصوير ميباشد. در بخشهاي آينده بيشتر درباره گرافيك و كنترلهاي گرافيكي صحبت ميكنيم.

كنترلها در ويژوال بيسيك به همين تعدادي كه در اينجا ذكر شد نيستند. در طول آموزش در هر بخش با كنترلهاي جديد آشنا ميشويم

خاصيت Focus

همانطور كه مشاهده ميكنيد يك فرم، سه كنترل  و يك بخش كلي در اين قسمت وجود دارد.

بر روي دكمه ليست باز شونده كليك كنيد.

در اين ليست رخدادهاي ممكن براي كنترل Command را مشاهده ميكنيد. با انتخاب هر كدام از اين رخدادها ميتوانيد به روتين برنامه مربوط به آن رخداد برويد.

براي مثال بر روي رخداد Click كليك كنيد تا انتخاب شود.

بر روي دكمه Maximize كليك كنيد تا پنجره بزرگ شود.

در بين دو خطي كه مشخص شده است و در بخش يك نيز بصورت مختصر توضيح داده شد كد مربوط به رخداد كليك بر روي دكمه فرمان نوشته ميشود. در بخشهاي بعدي در مورد محل نوشتن كد و پنجره كد بيشتر صحبت ميكنيم.

معرفي چند رويداد

توجه كنيد كه اگر رويدادي رخ ندهد روال مربوط به آن رخداد نيز اجرا نميشود. در ادامه ميخواهيم چند روال مهم را بررسي كنيم. اين روالها در كنترلهايي ممكن است وجود داشته باشند و در كنترلهايي نيز موجود نباشند به اين علت در مورد هر كدام از آنها توضيح مختصري داده ميشود.

رويداد Activate : زماني روي ميدهد كه فرم Focus را در اختيار ميگيرد. در برنامه‌هايي كه داراي چند فرم هستند، وقتي كاربر از فرمي به فرم ديگر ميرود اين رويداد رخ ميدهد.

رويداد Click : وقتي كاربر روي كنترل كليك كند اين رويداد اتفاق مي‌افتد

رويداد DblClick

رويداد DblClick : وقتي كاربر بر روي كنترل دابل كليك كند اين رويداد رخ ميدهد.

رويداد Deactivate : اين رويداد زماني رخ ميدهد كه كنترل Focus از دست برود.

رويداد Initialize : وقتي فرم براي اولين بار بوجود مي‌آيد اين رويداد اتفاق خواهد افتاد.

رويداد Load : وقتي فرم وارد حافظه فعال سيستم شده و روي صفحه ظاهر ميشود اين رويداد روي خواهد داد.

رويداد KeyDown : با فشردن يك دكمه اين رويداد رخ ميدهد.

رويداد KeyUp : زماني كه كليد فشرده شده رها شود اين رويداد اتفاق مي‌افتد.

رويداد MouseDown : با فشردن يك دكمه ماوس اين رويداد رخ ميدهد.

رويداد MouseUp : با رها كردن دكمه ماوس اين رويداد رخ ميدهد.

رويداد MouseMove : با حركت ماوس بر روي كنترل اين رويداد رخ ميدهد.

براي ساخت يك جدول جديد داخل كادر قرمز راست كليك كنيد.

گزينه New Table را انتخاب كنيد.

در هر دستور Dim مانند خط نشان داده شده ميتوانيد بيش از يك متغير را تعريف كنيد. همانطور كه مشاهده ميكنيد نام متغيرها توسط كاما از هم جدا ميشوند.

در صفحه بعد نام اين جدول را وارد ميكنيم.

همانطور كه ميدانيد هر جدول داراي يك يا چند فيلد است. در اين جدول ميخواهيم سه فيلد نام، فاميل و تلفن را داشته باشيم. روي دكمه Add Field كليك كنيد تا فيلدها را وارد كنيم.

اكنون بايد نام فيلد، نوع داده موجود در فيلد و طول آن را تعيين كنيم. براي اين كار در صفحه بعد نام فيلد را Name نوع آن را از گونه Text و طول آن را برابر  قرار ميدهيم.

روي دكمه OK كليك كنيد.

حال نوبت به تعريف فيلد دوم ميرسد. در صفحه بعد نام اين فيلد را برابر Family نوع آن را از گونه Text و طول آن را برابر  تنظيم ميكنيم.

روي دكمه OK كليك كنيد.

نام فيلد سوم را Tel ميگذاريم و نوع آن را Double تعيين ميكنيم.

روي دكمه OK كليك كنيد.

روي دكمه Close  كليك كنيد.

روي دكمه Build the Table كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد يك جدول به نام Telephone ساخته شده است. روي دكمه Close كليك كنيد تا از اين برنامه خارج شويم.

ساخت يك برنامه نمونه

تا اينجا فايل پايگاه داده‌اي را ساخته‌ايم در ادامه ميخواهيم طي يك برنامه به فايل پايگاه داده‌اي اطلاعات كاربر را اضافه كنيم. براي شروع كار با ويژوال بيسيك بر روي منوي File  كليك كنيد.

گزينه New Project  را انتخاب كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد.

بر روي دكمه Maximize  كليك كنيد.

كار با Data Control

روي كنترل داده كه توسط فلش قرمز مشخص شده است، دابل كليك كنيد.

با استفاده از كنترل داده كه بر روي فرم اضافه شده است با پايگاه داده ارتباط برقرار ميكنيم. براي آنكه عمل برقراري ارتباط انجام شود بايد خاصيتهاي اين كنترل را تنظيم كنيم. روي ميله لغزان كليك كنيد تا بقيه خصوصيات را مشاهده كنيم.

ساختار برنامه

هنگامي كه كاربر روي يك كنترل كاري انجام مي‌دهد، يك رويداد (event) اتـفـاق مي افتد كه اگر برنامه داراي روال رويداد اتفاق افتاده باشد، آنـرا اجرا خواهد كرد.

توجه كنيد كه هر فرم داراي يك ماجول مي باشد كه تمامي‌روالهاي مربوط به فرم و كنترلهاي روي آن در اين ماجول نوشته ميشوند. ماجول فرم داراي دو بخش ديگر نيز است. يكي از اين دو قسمت بخش تعاريف يا General Declarations  مي‌باشد و بـخش ديگر مربوط به روالهائي است كه به هيچ كنترلي نسبت ندارنـد و اساسا وظايف كلي و عمومي‌مانند محاسبات و يا انجام كارهاي تكراري را برعهده دارند.

تعيين ميدان دسترسي متغيرها

در بخش General Declarations ، همان طور كه قبلا گفته شد ، تعاريف برنامه مانند تعريف متغيرها و … انجام مي‌پذيرد. در مبحث مربوط به متغيرها از لحاظ ميدان دسترسي، متغيرها به دو دسته سراسري 
(Global ) و محلي (Local ) تقسيم بندي ميشوند.

متغيرهاي سراسري در تمامي سطح برنامه قابل دسترسي هستند و هر روالي توانائي دسترسي به محتويات آنرا دارد يعني هر روالي ميتواند مقدار آنها را بخواند و تغيير دهد. اما متغيرهاي محلي فقط در سطح روالي كه در آن تعريف شده‌اند قابل دسترسي هستند. پس فقط در همان روال ميتوانيم آنها را بخوانيم و مقدار دهي كنيم.

در ويژوال بيسيك تمامي متغيرهائي كه در بخش General Declarations تعريف ميشوند، از نوع سراسري هستند و تمامي روالهاي موجود در بخش ماجول فرم توانائي دسترسي به آنها را دارند. البته نحوه تعريف متغيرها در بخش تعاريف نيز به دو روش امكان پذير است.

اگر در شكل روبرو كمي دقت كنيد متوجه خواهيد شد كه دو متغير از نوع عددي صحيح و يك متغير از نوع رشته‌اي تعريف شده‌اند. اما اگر بخاطر داشته باشيد در بخشهاي قبل گفتيم، جهت تعريف متغيرها بايد از واژه كليديDim  استفاده كنيم ولي در اينجا فقط در يك مورد اين قاعده رعايت شده است.

در خط اول برنامه از واژه كليديPublic  استفاده شده. با استفاده از اين كلمه يك متغير سراسري از نوع عدد صحيح تعريف مي‌شود.

خط دوم و سوم برنامه نيز همانند خط اول متغيرهاي سراسري از نوع عدد صحيح و رشته‌اي تعريف مي‌كنند. توجه داشته باشيد كه هر سه متغير در بخش General Declarations ماجول فرم نوشته شده‌اند، بنابراين هر سه، سراسري هستند. اما تفاوت متغير اول با متغيرهاي دوم و سوم در اين است كه متغير اول علاوه براينكه در سطح اين ماجول قابل دسترسي است در تمام اين پروژه ويژوال بيسيك نيز تعريف شده مي‌باشد اما متغيرهاي دوم و سوم فقط در ماجول فرم قابل دسترسي هستند.

توجه كنيد كه بين دو متغير دوم و سوم هيچ تفاوتي وجـود ندارد و هر دو متغير در تمامي سطح ماجول قابل دسترسي هستند. بنابراين دو كلمه Private  و Dim  در مبحث تعريف متغير، هم ارزند . البته به شرط آنكه هـر دو در بخش تعاريف يا General Declarations استفاده شوند.

يك برنامه نمونه (ديد متغيرها)

در ادامه با نوشتن يك برنامه نمونه، مطالب بيشتري درباره ميدان دسترسي متغيرها مي‌آموزيم. روي منوي فايل كليك كنيد، تا يك پروژه جديد را آغاز كنيم.

گزينه New Project  را انتخاب كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد.

در برنامه اين بخش دو دكمه فرمان و يك كنترل جعبه متن داريم. ميخواهيم در اين برنامه با كليك روي هر يك از دكمه‌ها، محتويات جعبه متن تغيير پيدا كند.

روي كنترل دكمه فرمان در جعبه ابزار دابل كليك كنيد، تا به برنامه افزوده شود.

در صفحه بعد مكان اين كنترل را تغيير ميدهيم.

روي كنترل دكمه فرمان در جعبه ابزار دابل كليك كنيد، تا  دكمه فرمان دوم به برنامه افزوده شود.

در صفحه بعد مكان اين كنترل را نيز تغيير ميدهيم.

روي كنترل جعبه متن در جعبه ابزار دابل كليك كنيد، تا به برنامه افزوده شود.

اكنون نوبت نوشتن كد براي هر يك از دكمه‌ها ميباشد. روي دكمه مشخص شده توسط فلش قرمز دابل كليك كنيد، تا به قسمت كد مربوطه به اين كنترل برويم.

در صفحه بعد كد مربوط به رخداد كليك اين دكمه فرمان را مي‌نويسيم.

روي ليست بازشونده اشيا موجود در اين فرم، كليك كنيد، تا فرامين مربوط به دومين دكمه فرمان را بنويسيم.

گزينه Command  را انتخاب كنيد.

حال كد مربوط به دكمه فرمان دوم را مي‌نويسيم.

در خط اول اين روال از دو متغير استفاده شده است. متغير اول يعني i  در روال مربوط به دكمه فرمان اول تعريف شده و متغير دوم همان متغير سراسري ميباشد كه در بخش تعاريف، معرفي كرديم. پس طبق مطالب بيان شده اين كار نادرست است. در ادامه ميبينيم كه چگونه ويژوال بيسيك اين خطا را شناسايي ميكند.

اكنون مي‌خواهيم عملكرد برنامه را در برابر اين فرامين مشاهده كنيم. بر روي دكمه Run  كليك كنيد.

بر روي دكمه فرمان اول كليك كنيد، تا نتيجه كار را مشاهده كنيد.

همان طور كه مشاهده مي‌كنيد محتويات جعبه متن تغيير پيدا كرد. اما توجه به اين نكته الزامي است كه متغيرهاي عددي سراسري پيش از مقداردهي اوليه و هنگام تعريف ، توسط مفسربرنامه برابر با صفر ميشوند. به همين دليل مقدار جعبه متن، صفر شده است.

روي دكمه فرمان دوم كليك كنيد.

همان طور كه مشاهده مي‌كنيد اجراي برنامه با خطا مواجه گرديده و توضيح خطا نشان ميدهد كه ويژوال بيسيك متغير استفاده شده يعني  i را نميشناسد زيرا همانطور كه در صفحات قبلي بيان شد اين متغير تعريف نشده است. براي يافتن عيب برنامه روي دكمه O K  كليك كنيد تا وارد برنامه شويم.

متغير i   در روال مربوط به دكمه فرمان اول معرفي شده است و فقط در همان روال قابل دسترسي است. بنابراين اگر در قسمت ديگري از برنامه از آن استفاده شود، با خطاي ويژوال بيسيك روبرو مي‌شويم. همانطور كه در اين برنامه نيز توسط ويژوال بيسيك مشخص شده است متغير i شناسايي نميشود.

البته به اين نكته توجه كنيد كه وجود دو متغير هم نام و هم نوع در دو روال مختلف باعث بروز هيچ مشكلي نخواهد شد و آن دو متغير دو متغير متمايز از هم در دو روال مختلف خواهند بود. ولي حتما بايد هر دو متغير در هر دو روال بصورت جداگانه تعريف شوند.

برنامه را بصورت روبرو اصلاح ميكنيم. يعني ابتدا مقدار متغير سراسري intTest  را برابر با  قرار مي‌دهيم و خصوصيت متن، جعبه متن را برابر آن قرار مي‌دهيم.  روي دكمه Run  كليك كنيد، تا برنامه ادامه يابد.

با اصلاح برنامه محتويات جعبه متن بدرستي تغيير يافته و برنامه به خوبي كار مي‌كند.

براي خاتمه دادن به اجراي برنامه، روي دكمه Close  كليك كنيد.

در نتيجه اگر متغيري در بخش تعاريف تعريف گردد در تمامي روالهاي ماجول فرم قابل دسترس خواهد بود. اگر متغيري در يك روال خاص، مـعرفي شود فقط و فقط در همان روال قابل دسترس مي‌باشد. در ادامه به بررسي توابع و رويه‌ها ميپردازيم.

تعريف توابع و رويه‌ها
 
	همان طور كه گفته شد،يك ماجول فرم، دو قسمت ديگر غير از روالهاي مربوط به فرم وكنترلها را شامل ميشود. قسمت اول كه مربوط به تعاريف است، تا اينجا مورد بررسي قرار داديم. در قسمت دوم شما مي‌توانيد روالهائي را بنويسيد كه به هيچ كنترلي نسبت ندارند. اين روالها به دو صورت رويه (Procedure)و تابع(Function) ، مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

رويه‌ها

رويه يك زير برنامه مي‌باشد كه شامل چندين دستور است. ساختار كلي يك رويه بصورت زير ميباشد:
Private Sub Procedure_Name(Parameters List)
 ‘   Commands
End Sub
	طي يك مثال تعريف روالها را بيشتر توضيح مي‌دهيم. براي اين كار ابتدا به بخش تعاريف رفته سپس رويه مورد نظر را در آنجا مي‌نويسيم. روي ليست باز شونده اشيا فرم كليك كنيد.

گزينه (General)  را انتخاب كنيد، تا به بخش تعاريف ماجول فرم، برويم.

يك برنامه نمونه (تعريف روال)

در ادامه كد مورد نظر را مي‌نويسيم.

نوع داده	مقدار حافظه	محدوده
)طول ثابت( String	طول رشته	از يك تا  كاراكتر
)طول متغيير( String	طول رشته بعلاوه  بايت	 تا دو ميليارد كاراكتر
Date	 بايت	از اول ژانويه  تا  دسامبر 
Boolean	 بايت	True يا False
Object	 بايت	معادل شي
)عددي( Variant	 بايت	هر عدد تا Double
)متن( Variant	طول رشته بعلاوه  بايت	مانند String

كار با متغيرها

متغير مكاني است كه براي نگهداري يك مقدار كه قابل تغيير ميباشد بكار ميرود. وقتي مقداري را در يك متغير قرار ميدهيد مقدار قبلي آن از بين خواهد رفت. پس متغير مكاني در حافظه براي ذخيره داده‌هاي موقتي برنامه ميباشد.

متغيرها با نامشان شناخته ميشوند، بنابراين در يك روال استفاده از دو متغير با يك نام مجاز نميباشد. قبل از استفاده از يك متغير بايد آن را تعريف كنيد. تعريف يك متغير يعني نامگذاري و تعيين نوع مقداري كه ميتواند بگيرد.

تعريف متغير

همانطور كه در خط سوم مشاهده ميكنيد يك متغير با نام zipCode از نوع رشته با طول ثابت  كاراكتر تعريف ميشود. اگر رشته‌اي كه طول آن بيش از پنج حرف باشد به اين متغير نسبت داده شود ويژوال بيسيك فقط پنج حرف اول آن را ذخيره ميكند و مابقي را دور مي‌اندازد.

مقداردهي متغيرها

بعد از تعريف يك متغير ميتوان داده‌ها را در آن ذخيره كرد. ساده‌ترين راه براي ذخيره سازي يك مقدار در يك متغير دستور انتساب است. در تصوير روبرو چند نوع انتساب را ميتوانيد مشاهده كنيد.

همانطور كه در بخش قبلي به ياد داريد براي مقدار دهي Caption برچسب موجود در فرم از دستور انتساب  يعني علامت = استفاده كرديم.

عملگرهاي ويژوال بيسيك

ويژوال بيسيك از عملگرهاي محاسباتي و رشته‌اي متعددي پشتيباني ميكند. در جدول زير عملگرهاي متداول ويژوال بيسيك را ميتوانيد مشاهده كنيد.

به اين ترتيب يك رويه با نام Change ، تعريف كرده‌ايم كه نقطه آغاز و پايان آن توسط دو فلش قرمز نشان داده شده است. زماني كه برنامه اين رويه را اجرا كند، محتويات جعبه متن، تغيير پيدا ميكند. اگر به جاي كلمهPrivate  ازكلمهPublic  در ابتداي خط اول رويه استفاده مي‌شد، آنگاه علاوه بر اين كه اين رويه در سطح ماجول اين فرم قابل دسترسي بود، در تمام فرمهاي ديگر نيز مي‌توانستيم از آن استفاده كنيم.

بي

توجه كنيد كه زماني كه اين روال را نوشتيم در ليست بازشونده مشخص شده، نام اين روال به ليست اضافه ميشود. بدين ترتيب شما ميتوانيد از ليست، روال مورد نظر خود را انتخاب كنيد.

يك رويه تا زماني كه فرخواني نشده است اجرا نمي‌گردد. روالهاي مربوط به كنترلها زماني اجرا ميشوند كه كاربر كاري بر روي كنترل انجام دهد و سپس ويندوز رخداد آن را شناسايي كند و به برنامه ارسال كند. در اين هنگام برنامه روال مربوط به آن رخداد را اجرا ميكند. اما رويه‌ها و توابع بدين صورت اجرا نميشوند بلكه براي فراخواني يك رويه بايد از دستور Call  استفاده كنيم.

حال روال رويداد كليك دكمه اول را پاك ميكنيم و يك روال جديد مينويسيم تا فراخواني روالها را بررسي كنيم.. همان طور كه مشاهده ميكنيد، در برنامه اين رويداد براي فرخواني رويه Change  از دستور Call  استفاده شده است. بنابراين با كليك روي دكمه فرمان اول رويه نوشته شده فراخواني ميشود و سپس دستورات موجود در آن اجرا ميگردند. روي دكمه Run  كليك كنيد، تا برنامه اجرا شود.

بر روي دكمه فرمان اول كليك كنيد.

محتويات جعبه متن همان گونه كه در رويه نوشته شده بود، تغيير پيدا كرد. بر روي دكمه Close  كليك كنيد، تا از برنامه خارج شويم.

توابع

تابع همانند يك روال، شامل چند دستور است با اين تفاوت كه تابع يك مقدار برگشتي نيز دارد. ساختار كلي يك تابع بصورت زير ميباشد:
_ Private Function Function_Name(Parameters   List) as Function_Type 
‘   Commands
End Function
	حال يك تابع در بخش تعاريف مي‌نويسيم، تا كاركرد توابع را بهتر درك كنيد. براي اين كار روي ليست باز شونده اشيا كليك كنيد.

گزينه (General)  را انتخاب كنيد، تا به بخش تعاريف ماجول فرم، برويم.

يك برنامه نمونه (تعريف توابع)

در ادامه تابع را مي‌نويسيم.

توجه كنيد كه مقدار بازگشتي هر تابع در نام تابع قرار داده ميشود. همانند رويه‌ها توابع مي‌بايست در هر جاي برنامه كه به آنها احتياج داريم، فرخواني شوند.

براي فراخوني يك تابع بصورت روبرو عمل ميكنيم. يعني سمت چپ تابع، يك متغير قرار ميدهيم تا پس از اجراي تابع مقدار بازگشتي درون آن متغير ريخته شود. روي دكمه Run  كليك كنيد، تا برنامه اجرا گردد.

بر روي دكمه فرمان دوم كليك كنيد.

پس از كليك روي دكمه فرمان محتويات جعبه متن برابر با خروجي تابع قرار داده ميشود. نحوه كار بدين صورت است كه در تابع مقدار خروجي در متغيري به نام خود تابع ريخته ميشود و سپس اين خروجي به روال رويداد كليك بر دكمه فرمان ارسال ميگردد. همانطور كه در كد مشاهده كرديد مقدار ارسالي برابر  است. بر روي دكمه Close  كليك كنيد تا از برنامه خارج شويم.

بر روي خصوصيت Connect  كليك كنيد.

روي دكمه ليست باز شونده كليك كنيد.

همانطور كه در ليست ميبينيد نسخه‌هاي مختلف Access، dBase و Excel توسط اين كنترل پشتيباني ميشوند. بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا فرمتهاي ديگر را نيز ببينيم.

پس اين كنترل فايلهاي پايگاه داده‌اي FoxPro، Lotus و Paradox را نيز قبول ميكند. فايلي كه در اينجا با آن كار ميكنيم از فرمت Access ميباشد پس بايد اين فرمت را انتخاب كنيم. براي اين كار بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به فرمت Access برسيم.

روي گزينه Access كليك كنيد تا اين گزينه انتخاب شود.

در مرحله بعدي بايد نام فايل پايگاه داده‌اي را انتخاب كنيم. براي اين كار روي خصوصيت DatabaseName كه توسط فلش قرمز نشان داده شده است كليك كنيد.

بر روي دكمه نشان داده شده كليك كنيد تا آدرس فايل پايگاه داده‌اي وارد شود.

روي فايل Test.mdb دو بار كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد آدرس فايل در داخل جعبه متن موجود در اين خصوصيت نوشته شده است.

حال بايد مشخص كنيم با كدام جدول موجود در فايل MDB ميخواهيم كار كنيم. براي اين كار بايد خصوصيت RecordSource را تنظيم كنيم. روي ميله لغزان كليك كنيد تا به بقيه خصوصيات برسيم.

روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت RecordSource برسيم.

روي خصوصيت RecordSource كليك كنيد تا انتخاب شود.

روي دكمه ليست باز شونده كليك كنيد.

در ليستي كه مشاهده ميكنيد نام تمامي جداول موجود در فايل پايگاه داده‌اي نمايش داده ميشود. همانطور كه در ابتداي اين بخش ديديد در اين فايل فقط يك جدول ساختيم. بر روي گزينه Telephone كليك كنيد تا انتخاب شود.

يك برنامه نمونه

تا اينجا خواص كنترل ويژوال بيسيك را بدين صورت تنظيم كرديم كه از روي فايل Test ميخواهيم با جدول Telephone كار كنيم. در ادامه مطابق روشهايي كه در بخشهاي قبلي مشاهده كرديد، دو جعبه متن جهت ورود اطلاعات و چهار دكمه فرمان جهت حركت، حذف و اضافه ركوردها به فرم اضافه ميكنيم.

حال نوبت به نوشتن كد برنامه رسيده است. روي دكمه Next دابل كليك كنيد تا دستور حركت به ركورد بعدي را بنويسيم.

اكنون وارد پنجره كد در بخش رويداد كليك روي دكمه Next شده‌ايم. در صفحه بعد كد اين بخش را مشاهده ميكنيد.

حال بايد كد حركت به ركورد قبلي را بنويسيم.

كد اين دكمه نيز مانند كد دكمه فرمان قبلي ميباشد. در اين كد ابتدا به ركورد قبلي ميرويم و سپس بررسي ميشود كه آيا به ابتداي ركوردها رسيده‌ايم يا خير در صورتي كه به ابتداي ركوردها نرسيده باشيم جعبه متن مقدار دهي ميشود و در غير اين صورت روي اولين ركورد جدول ميرويم.

حذف ركورد

براي آنكه كد مربوط به حذف ركورد را بنويسيم بايد وارد بخش كد اين كنترل شويم. روي ليست بازشونده اشيا كليك كنيد.

گزينه Command را انتخاب كنيد.

در صفحه بعد كد مربوط به اين دكمه فرمان را مينويسيم.

افزودن ركورد

حال نوبت به نوشتن كد اضافه به ركورد است. روي ليست باز شونده اشيا كليك كنيد.

گزينه Command را انتخاب كنيد.

در صفحه بعد كد ذخيره سازي دو جعبه متن در پايگاه داده‌اي را مينويسيم.

همانطور كه در كد برنامه مشاهده ميكنيد. براي اضافه كردن يك ركورد به جدول با استفاده از يك دستور AddNew مشخص ميكنيم كه ميخواهيم ركورد جديد اضافه كنيم.

حال اطلاعات مورد نظر را ميخواهيم در داخل جدول قرار ميدهيم. براي اين كار دو فيلد مورد نظر را برابر محتواي جعبه‌هاي متن قرار ميدهيم.

در انتها نيز توسط دستور Update مشخص ميكنيم كه مقدار دهي اطلاعات به پايان رسيده است.

در جعبه ابزار ويژوال بيسيك هيچ ابزاري براي ساخت منو وجود ندارد. ابزار منو ساز ويژوال بيسيك كه سازنده منو نام دارد، در منوي Tools قرار دارد. براي ورود به محيط ويژوال بيسيك بر روي دكمه Open كليك كنيد.

ابتدا منوي File را ميخواهيم ايجاد كنيم. براي اين كار در بخش Caption  متن &File را وارد ميكنيم. همانطور كه ميدانيد علامت & كليد دسترسي سريع را مشخص ميكند. در اين مورد F كليد دسترسي سريع منوي File ميباشد.

در بخش Name نام اين منو را mnuFile ميگذاريم.

روي دكمه Next كليك كنيد تا منوي بعدي را بسازيم.

براي تعريف متغير از كلمه كليدي Dim استفاده ميشود. همانطور كه مشاهده كرديد در برنامه‌هاي نوشته شده از دستور Option Explicit قبل از تعريف متغيرها  استفاده كرده‌ايم. اين كار باعث ميشود كه قبل از استفاده از هر متغيري آن را حتما بايد تعريف كنيم. در صورتي كه اين دستور نوشته نشود در ويژوال بيسيك نيازي به تعريف متغير قبل از استفاده از آن نميباشد.

در نامگذاري متغيرها بايد توجه كنيد كه 
•	نام متغير بايد با يكي از حروف الفبا شروع شود.
•	استفاده از حروف و اعداد در نام متغير مجاز است.
•	نام متغير حداكثر ميتواند  كاراكتر باشد.
•	فاصله در نام متغيرها مجاز نيست.
•	سعي كنيد از نام‌هاي با معني استفاه كنيد.

چند مثال از تعريف متغير را در شكل روبرو ميتوانيد مشاهده كنيد.

ويژوال بيسيك منتظر دريافت اطلاعات منوي بعدي ميباشد.

در قسمت مشخص شده عنوان منوي بعدي يعني &Color تنظيم ميشود.

نام منو mnuColor گذاشته شده است. بر روي دكمه Next كليك كنيد.

در اين قسمت ميخواهيم منوي سوم را تعريف كنيم.

در قسمت مشخص شده عنوان منوي بعدي يعني &Message تنظيم ميشود.

نام منو mnuMessage گذاشته شده است.

ساخت زير منو

تا اينجا سه منوي اصلي برنامه ساخته شده‌اند. ميخواهيم با كليك بر روي منوي فايل گزينه Exit نشان داده شود. براي اين كار بر روي Color كليك كنيد.

در جدول زير عملگرهاي شرطي ويژوال بيسيك را ميبينيد. اين عملگرها هيچگونه عمليات رياضي انجام نميدهند، بلكه داده‌ها را مقايسه ميكنند. با اين عملگرها برنامه هوشمندتر خواهد شد. با استفاده از اين عملگرها برنامه ميتواند داده‌ها را مقايسه كند و بر اساس نتايج آن عملكرد مناسب را در پيش گيرد.

عملگر	توضيح	مثال	نتيجه
=	تساوي	  = 	نادرست
>	بزرگتر است از	 > 	درست
<	كوچكتر است از	 < 	درست
> =	بزرگتر يا مساوي	  >= 	درست
< =	كوچكتر يا مساوي	 <= 	درست
< >	نامساوي	  <> 	نادرست

جدول صفحه قبل در اين صفحه نيز باشد

توجه كنيد كه نتيجه عمل، عملگرهاي شرطي هميشه نادرست(False) يا درست (True) خواهد بود. همانطور كه در بخش قبلي بيان شد اين نوع را Boolean ميناميم. نكته ديگر در عملگرهاي شرطي اين است كه عملگر = هم كار دستور انتساب را انجام ميدهد، هم همانطور كه در در جدول مشاهده ميكنيد در دستورات مقايسه‌اي بكار ميرود. ويژوال بيسيك خودش كاركرد علامت = را تشخيص ميدهد و بصورت مناسب عمل ميكند.

عملگرهاي شرطي علاوه بر مقادير عددي، رشته‌ها را نيز ميتوانند مقايسه كنند. در هنگام مقايسه رشته‌ها به نكات زير توجه كنيد.
•	 حروف بزرگ كوچكتر از حروف كوچك هستند. يعني در مقايسه،“Sigan”  كوچكتر از “sigan”  ميباشد.
•	حروف الفبا به همان ترتيبي كه هستند مقايسه ميشوند. يعني “A” كوچكتر از “B” است.
•	اعداد كوچكتر از حروف ميباشند. يعني “ ” كوچكتر از “Three”  ميباشد.

ويژوال بيسيك در هنگام مقايسه رشته‌ها به بزرگ و كوچك بودن حروف توجه دارد. براي آنكه ويژوال بيسيك بين حروف كوچك و بزرگ تفاوتي قائل نشود ميتوانيد در قسمت تعاريف از دستور Option Compare Text  استفاده كنيد.

براي آنكه عملگرهاي شرطي را تست كنيم به پنجره اجراي فوري ميرويم و آنها را تست ميكنيم. روي منوي View كليك كنيد.

دكمه Insert را بزنيد.

اكنون بايد در بخش Caption متن گزينه را وارد كنيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد متن گزينه E&xit وارد شده است. در قدم بعدي بايد نام اين گزينه را وارد كنيم.

چون اين گزينه در زير منوي File است جهت سادگي نام آن را برابر mnuFileExit ميگذاريم.

جهت آنكه مشخص گردد اين گزينه در زير منوي File بايد ظاهر شود  روي دكمه مشخص شده توسط فلش قرمز كليك كنيد.

همانطور كه در شكل منو نيز مشاهده ميكنيد اين گزينه با مقداري فاصله نوشته شده است تا بيان كند كه زير منوي منوي اصلي File ميباشد.

ساخت منوهاي چك دار

ميخواهيم زير منوي مربوط به منوي دوم يعني Color را درست كنيم. اين منو داراي سه گزينه Blue، Green و Red خواهد بود. برچسب روي فرم در هر لحظه ميتواند يكي از اين رنگ‌ها را داشته باشد. در چنين مواردي كه در هر لحظه فقط يك گزينه ميتواند فعال باشد بهتر است از منوي چك دار استفاده كنيم. در اين منو گزينه فعال با استفاده از يك علامت چك مشخص خواهد شد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد عنوان اين دكمه را &Blue و نام آن را mnuColorBlue گذاشته‌ايم. حال روي دكمه مشخص شده كليك كنيد تا اين منو زير منوي Color بشود.

صفحه  نداريم

به همين ترتيب دو منوي ديگر را نيز درست ميكنيم.

حال هر سه زير منو درست شده‌اند. چون گزينه Red هنگام شروع برنامه بايد فعال شود روي فيلد Checked كليك كنيد.

منو همراه با خط جدا ساز

براي آنكه منوي Message داراي تنوع بيشتري باشد و بتوانيم بقيه قابليتهاي منو ساز ويژوال بيسيك را ببينيم بعد از ساخت خط اول اين منو يك خط جدا ساز اضافه ميكنيم. براي اين كار بر روي خط زير گزينه &Message كليك كنيد.

بر روي دكمه مشخص شده كليك كنيد تا گزينه جديد به زير منوي Message اضافه شود.

حال نام و عنوان زير منو را وارد ميكنيم.

رويداد Paint : هرگاه ويندوز به دلايلي مجبور شود قسمتي از فرم را مجددا" ترسيم كند، اين رويداد اتفاق مي‌افتد.

رويداد Resize  : هرگاه كاربر اندازه فرم را تغيير دهد اين رويداد روي خواهد داد.

رويداد Unload  : هرگاه فرمي از حافظه خارج شود اين رويداد اتفاق خواهد افتاد. هنگام پايان يافتن برنامه تمام فرمهاي آن از حافظه بيرون رانده ميشوند. بنابراين مهمترين محل براي انجام عمليات پاياني برنامه همين رويداد است.

رويداد Change: هرگاه كاربر متن را تغيير دهد اين رويداد رخ ميدهد.

اكنون بر روي گزينه Checked كليك كنيد.

براي ساخت يك خط جدا ساز در اين منو از علامت خط تيره بعنوان نوشته داخل گزينه استفاده ميكنيم.

همانطور كه در شكل مشاهده ميكنيد خط جدا ساز درست شده است. توجه كنيد كه گزينه خط جدا ساز بايد حتما داراي نام باشد. به ترتيبي كه در فوق ذكر شد دو منوي بعدي برنامه را نيز ميسازيم.

همانطور كه در بخش قبلي بررسي شد كليك كردن
 بر روي كنترل mnuFileExit باعث اجراي روال mnuFileExit_Click ميشود. براي نوشتن كد آن بر روي منوي File كليك كنيد.

گزينه Exit را انتخاب كنيد.

بر روي دكمه Maximize كليك كنيد تا بتوانيد صفحه را بهتر ببينيد.

همانطور كه توسط دو فلش قرمز مشخص شده و همچنين از روي نام روال، مشخص است كه در قسمت رخداد Click براي كنترل mnuFileExit  قرار داريم. حال كد مورد نظر را براي آن مينويسيم.

در اين مرحله ميخواهيم كد مربوط به رنگ آبي را بنويسيم. براي اين كار بر روي ليست باز شونده اشيا كه توسط فلش قرمز نشان داده شده است كليك كنيد.

گزينه mnuColorBlue را انتخاب كنيد.

حال وارد بخش كد كليك مربوط به كنترل منوي رنگ آبي شده‌ايم. در اينجا ميخواهيم نوشته روي برچسب به رنگ آبي تبديل شود.

در خطي كه از اين برنامه نوشته شده است رنگ نوشته برچسب به رنگ آبي تبديل ميشود. خصوصيت ForeColor شامل رنگ متن برچسب ميباشد كه در اين خط به رنگ آبي تنظيم شده است. در ادامه بايد كاري كنيم تا علامت چك در كنار منوي آبي باشد و علامـت چك از كنار بقيه گزينه‌ها پاك شود.

در پايين خط قبلي سه خط اضافه شده است. در اين سه خط به ترتيب گزينه رنگ آبي داراي علامت چك ميشود و علامت چك از كنار دو گزينه ديگر حذف ميشود. خصوصيت Checked كه در بخش پنجره سازنده منو هم مشاهده كرديد جهت نمايش يا عدم نمايش علامت چك كنار گزينه ميباشد.

به همين ترتيب برنامه دو رنگ ديگر را هم وارد ميكنيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد برنامه دو رنگ ديگر مانند همان رنگ آبي نوشته شد.

حال ميخواهيم برنامه بخش متن نوشته را بنويسيم. بر روي ليست باز شونده اشيا موجود در اين فرم كليك كنيد.

بر روي شي mnuMessageFun كليك كنيد.

همانطور كه مشخص است در محل كد مربوط به رخداد كليك بر روي شي انتخاب شده هستيم. حال كد مورد نظر را مينويسيم.

گزينه رنگ آبي را انتخاب كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد رنگ متن برچسب به رنگ آبي تبديل شد.

ميخواهيم متن داخل برچسب را تغيير دهيم. براي اين كار بر روي منوي Message كليك كنيد.

بر روي گزينه دوم كليك كنيد.

با اين كار متن داخل برچسب را عوض كرديم.

دوباره ميخواهيم رنگ متن را تغيير دهيم. براي اين كار بر روي منوي رنگ كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد در كنار رنگ آبي كه دفعه قبل انتخاب شد يك علامت چك خورده است تا مشخص كند كه در حال حاضر اين گزينه فعال است. حال بر روي رنگ قرمز كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد رنگ نوشته تغيير كرده است. براي خروج از اين برنامه  بر روي گزينه File كليك كنيد.

روي گزينه Exit كليك كنيد تا از برنامه خارج شويم.

پس در اين بخش يادگرفتيم به چه صورت منو بسازيم و كد مربوط به آن را بنويسيم.

اطلاعات موجود در جعبه‌هاي متن به جدول اضافه شد. حال ميخواهيم اطلاعات ديگري را وارد كنيم.

شناسايي رويدادهاي ماوس و صفحه كليد

مقدمه

در اين بخش ياد ميگيريد كه چگونه ميتوانيد با نوشتن كد، حركات ماوس و فشردن صفحه كليد را شناسايي كنيد و برنامه مربوط به آنها را بنويسيد. شناسايي اين رويدادها باعث ميشود كه بتوانيم با كنترلهاي ديگر ويژوال بيسيك نيز كار كنيم. در بخشهاي بعدي با كنترلهاي ديگر ويژوال بيسيك آشنا ميشويم.

كار با ماوس

زماني كه هر كاربر عملي را با ماوس انجام دهد ويندوز رويدادي را به برنامه ميفرستد. در برنامه ويژوال بيسيك بايد اين رويدادها را بررسي كنيم و برنامه لازم براي هر رويداد را بنويسيم.

ماوس رويدادهاي مختلفي را ميتواند توليد كند:
•	حركت ماوس
•	كليك
•	دابل كليك
•	راست كليك
•	عمل كشيدن و رها كردن

تنظيم كرسر ماوس

وقتي كاربر ماوس خود را بر روي پنجره برنامه شما حركت ميدهد، شكل كرسر ماوس روي صفحه جابجا ميشود. شما ميتوانيد شكل كرسر ماوس را در بعضي يا همه نقاط يك پنجره برنامه خود تغيير دهيد. مثلا" تبديل كرسر ماوس را به يك ساعت شني نشان ميدهد كه كاري در حال انجام است و كاربر بايد صبر كند.

شكل كرسر ماوس تحت كنترل برنامه نويس ميباشد. در جدول صفحه بعد ميتوانيد اشكال مختلف كرسر ماوس را مشاهده كنيد. براي تغيير شكل كرسر ماوس بايد از خاصيت MousePointer استفاده كنيد و مقدار معادل شكل كرسر ماوس كه در جدول صفحه بعد خواهيد ديد را برابر اين خاصيت قرار دهيد. البته شما نيز ميتوانيد يك كرسر ماوس بسازيد و كرسر ماوس خود را در خاصيت MouseIcon قرار دهيد و سپس خاصيت MousePointer را برابر  – Custom تنظيم كنيد. در ادامه اين بخش كليه اين موارد را بررسي ميكنيم.

VbArrow	شكل معمولي كرسر
VbCrosshair	علامت +
VbIbeam	علامت I
VbSize	چهار فلش
VbSizeNESW	دو فلش
VbSizeNS	دو فلش
VbSizeNWSE	دو فلش
VbSizeWE	دو فلش
VbUpArrow	فلش رو به بالا

VbHourglass	ساعت شني
VbNoDrop	عدم امكان رها كردن
VbArrowHourglass	فلش و ساعت شني
VbArrowQuestion	فلش و علامت سوال
VbSizeAll	دو فلش
VbCustom	شكل مورد نظر شما

حركات و كليك‌هاي ماوس

رويدادهاي ماوس توسط ويندوز به برنامه ارسال ميشوند در صورتي كه شما براي يك رويداد برنامه‌اي ننوشته باشيد و آن رويداد رخ دهد برنامه هيچ عكس العملي در برابر آن رويداد نشان نميدهد. رويدادهاي ماوس كه توسط ويژوال بيسيك قابل شناسايي هستند را ميتوانيد در جدول زير ميتوانيد.

Click	كاربر يكي از دكمه‌هاي ماوس را كليك كرده است.
DblClick	كاربر يكي از كليدهاي ماوس را دابل كليك كرده است.
MouseDown	كاربر دكمه ماوس را فشار داده و پايين نگاه داشته است.
MouseMove	كاربر ماوس را حركت داده است.
MouseUp	كاربر دكمه ماوس را رها كرده است.

يك برنامه نمونه (بررسي رويدادهاي ماوس)

حال براي مثال در يك فرم يك برچسب قرار ميدهيم و حركتهاي ماوس را در آن شناسايي ميكنيم. براي آنكه يك پروژه جديد ايجاد كنيم بر روي منوي
File  كليك كنيد.

گزينه New Project را انتخاب كنيد.

بر روي دكمه OK كليك كنيد تا يك پروژه جديد تحت ويندوز توليد شود.

بر روي دكمه Maximize  كليك كنيد.

بر روي كنترل برچسب در جعبه ابزار دابل كليك كنيد.

حال محل و ابعاد آن را تغيير ميدهيم.

حال عنوان داخل برچسب را نيز حذف ميكنيم براي اين كار بر روي محتواي خصوصيت Caption كليك كنيد.

در ادامه عنوان اين خصوصيت را حذف ميكنيم.

يك كنترل جعبه متن نيز بر روي صفحه اضافه ميكنيم تا رويدادهاي آن را شناسايي كنيم و نوع رويداد را در عنوان برچسب بنويسيم. براي افزودن كنترل جعبه متن بر روي اين كنترل در جعبه ابزار دابل كليك كنيد.

در ادامه محل و اندازه كنترل را تغيير ميدهيم.

در اينجا ميخواهيم عنوان اين كنترل را پاك كنيم. براي اين كار بايد محتواي خصوصيت Text را پاك كنيم. براي روي محتواي اين خصوصيت كليك كنيد تا انتخاب شود.

اكنون محتواي اين خصوصيت را پاك ميكنيم.

بر روي كنترل جعبه متن دابل كليك كنيد تا وارد بخش كد اين كنترل شويم.

حال بايد رويداد مورد نظر خود را انتخاب كنيم. براي اين كار بر روي ليست باز شونده رويه‌ها كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد در اينجا رويدادهاي مختلف ماوس وجود دارند. براي مثال در داخل كادر قرمز به ترتيب از بالا به پايين سه رويداد كليك، دابل كليك و كشيدن ماوس وجود دارند. همانطور كه به ياد داريد كليه اين رخدادها در جداول ابتداي بخش توضيح داده شدند. در اين مثال ما ميخواهيم رويداد كليك را شناسايي كنيم پس در اين ليست رويداد كليك را انتخاب كنيد.

ميخواهيم با كليك بر روي جعبه متن عنوان برچسب به Click تبديل شود. براي اين كار خصوصيت Caption برچسب را در زمان رويداد كليك عوض ميكنيم.

در اين كد زماني كه رويداد كليك براي جعبه متن رخ دهد Caption برچسب به عبارت  Click تغيير ميكند. براي اجراي اين برنامه بر روي دكمه Run كليك كنيد.

بر روي جعبه متن آيكون بايد حتما" I باشد.

همانطور كه ميبينيد زماني كه ماوس را بر روي جعبه متن ميبريد بصورت پيش فرض كرسر ماوس به شكل I تبديل ميشود. در ادامه شكل كرسر ماوس را نيز عوض ميكنيم.  بر روي جعبه متن كليك كنيد تا اجراي رويداد كليك را مشاهده كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد عنوان برچسب متن به Click تبديل ميشود. بر روي دكمه Close  كليك كنيد تا از برنامه خارج شويم.

بقيه رويدادهاي ماوس را به همين صورت ميتوانيد شناسايي كنيد. يعني براي هر كدام از اين نوع رخدادها يك بخش براي روتين آن وجود دارد كه كد لازم را بايد در آن قسمت بنويسيد.

براي آنكه كرسر ماوس را در جعبه متن تغيير دهيم. بايد خصوصيت MousePointer جعبه متن را عوض كنيم. براي اين كار در پنجره خصوصيات بر روي ليست باز شونده كنترلها كليك كنيد.

روي گزينه Text كليك كنيد.

بر روي نوار لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت MousePointer برسيم.

بر روي خصوصيت MousePointer كليك كنيد تا انتخاب شود.

بر روي ليست باز شونده اين خصوصيت كليك كنيد. تا ريز موارد آن را ببينيد.

براي مثال گزينه Size را انتخاب كنيد.

بر روي دكمه Run كليك كنيد تا برنامه اجرا شود.

همانطور كه در صفحات قبلي اشاره شد كرسر ماوس در جعبه متن بصورت I ميباشد. ماوس را بر روي جعبه متن ببريد تا شكل كرسر جديد ماوس را مشاهده كنيد.
بر روي دكمه Close  كليك كنيد تا از برنامه خارج شويم.

نحوه كار رخدادهاي ديگر ماوس از رويداد كليك مقداري پيچيده‌تر ميباشد. بر روي رويدادهاي كنترل Text كليك كنيد تا بقيه رويدادها را بررسي كنيم.

روي نوار لغزان كليك كنيد تا بقيه رويدادها را مشاهده كنيد.

در داخل كادر قرمز سه رويداد ديگر ماوس را مشاهده ميكنيد. وظيفه اين سه رويداد در جداول ابتداي اين بخش توضيح داده شدند. در اينجا ميخواهيم زماني كه دكمه ماوس فشرده شد كد مورد نظر اجرا شود. براي اين كار گزينه MouseDown را انتخاب كنيد.

رويدادهاي ديگر ماوس

براي شناسايي اين رويداد بايد خاصيت DragMode كنترل برابر يك كه معادل Automatic ميباشد، تنظيم شود. روال DragDrop( )  مربوط به كنترلي كه كنترل حركت كننده بر روي آن قرار ميگيرد نيز بايد نوشته شود. تا مشخص گردد در صورتي كه عمل رها كردن بر روي اين كنترل انجام شود چه كدي اجرا شود.

زماني كه يك كنترل را حركت ميدهيد ميتوانيد براي ماوس يك آيكون نيز تعيين كنيد. اين آيكون در خصوصيت DragIcon قرار ميگيرد و زماني كه كنترل حركت داده ميشود اين آيكون نمايش داده ميشود.

وقتي كاربري كنترلي را از روي كنترل ديگري عبور ميدهد رويداد DragOver رخ ميدهد. در صورتي كه بخواهيد كاربر را از رها كردن كنترل بر روي كنترل مذبور منع كنيد شكل كرسر را به كرسر v bNoDrop تغيير دهيد.

يك برنامه نمونه (كشيدن و رها كردن ماوس)

در اينجا ميخواهيم طي يك برنامه رويداد كشيدن و حركت ماوس را بررسي كنيم. فرض كنيد كه يك برچسب بر روي فرم داريم و ميخواهيم اين برچسب را در روي فرم حركت دهيم. كد اصلي اين برنامه در آدرس Sec\Source در اين سي دي موجود دارد. بر روي منوي فايل كليك كنيد، تا يك پروه جديد را ايجاد كنيم.

حال گزينه New project را انتخاب كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد

بر روي دكمه Maximize كليك كنيد.

بر روي كنترل برچسب موجود در جعبه ابزار دابل كليك كنيد تا بر روي فرم اضافه شود.

براي آنكه اين برچسب قابل حركت باشد بايد خاصيت DragMode برابر Automatic شود. براي اين كار بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت DragMode برسيم.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت DragMode برسيم.

روي خصوصيت DragMode  كليك كنيد.

بر روي ليست باز شونده كليك كنيد.

گزينه Automatic را انتخاب كنيد.

تا اينجا به ويژوال بيسيك معرفي كرديم كه اين برچسب داراي قابليت كشيدن و رها كردن ميباشد. حال در ادامه بايد براي فرم تعيين كنيم كه در صورتي كه بر روي فرم برچسب حركت كرد، محل آن تغيير داده شود. پس بايد وارد كد فرم بشويم. براي اين كار بر روي فرم در جايي كه برچسب وجود ندارد دابل كليك كنيد.

حال وارد كد فرم شده‌ايم. بر روي ليست باز شونده رخدادها كليك كنيد.

در اينجا بايد كد رويداد DragDrop را وارد كنيم. براي آنكه به اين رويداد برسيم، بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا رويدادهاي بالايي را ببينيم.

بر روي گزينه DragDrop كليك كنيد.

اين رويداد داراي سه پارامتر ورودي Source، X و Y ميباشد. پارامتر Source همان كنترلي است كه در حال كشيده شدن ميباشد. دو پارامتر X و Y محل رها شدن كنترل Source هستند.

توسط اين يك خط محل كنترل Source كه در اين برنامه همان برچسب ميباشد كه به مختصات X ,Y تغيير ميابد.

رويدادهاي صفحه كليد

تا اينجا تمامي رويدادهاي ماوس را بررسي كرديم. در ادامه رويدادهاي صفحه كليد را ميخواهيم بررسي كنيم. هرگاه يكي از كليدهاي صفحه كليد زده شود رويدادهاي KeyPress ،KeyDown و KeyUp تحريك خواهند شد. براي مثال در يك پروژه جديد يك TextBox قرار ميدهيم و رويداد KeyDown  را در آن بررسي ميكنيم.

حال گزينه New project را انتخاب كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد

بر روي دكمه Maximize كليك كنيد.

بر روي كنترل جعبه متن موجود در جعبه ابزار دابل كليك كنيد تا بر روي فرم اضافه شود.

در صفحه بعد يك برنامه مشاهده ميكنيد كه توسط اين برنامه مشخص ميشود كه كداميك از سه دكمه Alt،Ctrl و Shift فشرده شده است. توجه كنيد كه اين برنامه در رويدادهاي ماوس كه داراي پارامتر ورودي Shift هستند نيز قابل استفاده است.

كليد تشخيص داده شده در هر دستور Case در روبروي آن بصورت توضيحات ( رنگ سبز) نوشته شده است.

هر بار كه يك كليد فشرده ميشود، اين روال صدا ميگردد و كد كليدي كه زده شده از طريق متغير KeyCode بصورت كد اسكي به اين روال ارسال ميشود. شما ميتوانيد اين كد را در برنامه خود بگذاريد و از طريق آن كليدهايي كه كاربر ميفشارد را كنترل كنيد.

روي دكمه New  كليك كنيد.

هنگامي كه در برنامه‌اي از توابع ويندوز استفاده مي‌كنيد، هيچ تاثيري در حجم فايل برنامه بوجود نخواهد آمد و فقط هنگام استفاده از آنها وارد حافظه ميشوند و پس از استفاده نيز توسط ويندوز از حافظه خارج مي‌شوند.

چگونه از توابع API  استفاده كنيم؟

براي استفاده از توابع API ، بايد ابتدا به ويژوال‌بيسيك، اعلان كنيد كه قصد استفاده از اين توابع را داريـد. بـراي ايـن كـار ابتدا در بـخــش 
General Declarations موجود در ماجول فرم و با استفاده از دستور Declare ، عمل لينك را انجام ميدهيم. نحوه كار بصورت زير ميباشد :
Private Declare Function Func_Name Lib "Lib_Name” [Alias "alias"]  [([byval var as [DataType] ]) as DataType
	در صفحه بعد طي يك مثـال دستـور فـوق را مـورد بررسي قرار مي دهيم.

در اين صفحه يك نمونه از لينك توابع API  به برنامه مشاهده ميكنيد. در صفحه بعد توضيح نحوه كاركرد اين كد را بررسي ميكنيم. توجه كنيد كه اين خطوط همگي در يك خط ميتوانند قرار بگيرند ولي در اينجا براي سادگي نمايش توسط كاراكتري كه با دايره قرمز مشخص شده است، يك خط را به چندين خط تبديل كرده‌ايم تا بهتر بتوانيد كل خط را مشاهده كنيد.

بي

همان طور كه در شكل روبرو مي‌بينيد، يك تابع با نامGetWindowsDirectory   كه در كتابخانه ،Kernel موجود است،  به برنامه لينك شده. توجـه كنيد نامي كــه شـمـا در بـرنـامـه استـفـاده ميكنيد GetWindowsDirectory، است اما نام اصلي تابع كه در كتابخانه موجود مي‌باشد، GetWindowsDirectoryA ، 
ميباشد كه با استفاده از دستور Alias  اين نام گذاري مشخص مي‌گردد. اين تابع داراي دو پارامتر ورودي است. در ادامه توضيح بيشتري در مورد پارامترهاي توابع خواهيم داد.

اگر از بخشهاي قبل بخاطر داشته باشيد براي فراخواني يك تابع در سمت چپ آن يك متغير قرار ميدهيم تا مقدار بازگشتي تابع در آن ريخته شود و پس از علامت مساوي نام تابع را مي‌نويسيم. اما اگر تابع داراي پارامتر ورودي باشد يعني براي فراخواني احتياج به چند مقدار داشته باشد بايد، مقادير مورد نياز تابع را با توجه به نوع پارامترها به تابع ارسال كنيم. به عنوان مثال در شكل روبرو تابعي كه در بخش تعاريف، به برنامه لينك داده شد، فراخواني شده است.

روي ميله لغزان كليك كنيد، تا بتوانيد كد را بصورت كامل ببينيد.

همانطور كه مشاهده كرديد در زمان فراخواني بايد پارامترهاي ورودي تابع همگي به همان ترتيبي كه زمان تعريف تابع در داخل پرانتز مشخص شده است وارد شوند.

بي يك برنامه نمونه

در ادامه طي يك مثال با معرفي يك تابع API  به نام ExitWindowsEx  موجود در كتابخانه User.DLL با نحوه كار با APIها بيشتر آشنا ميشويم. روي منوي فايل كليك كنيد، تا يك پروژه جديد را آغاز كنيم.

گزينه New Project را انتخاب كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد.

براي آنكه با شكل ساده MsgBox آشنا شويد توسط يك دستور ساده بدون پارامتر اين تابع را صدا ميكنيم. بر روي دكمه Run كليك كنيد تا برنامه اجرا شود.

بر روي دكمه فرمان كليك كنيد تا تابع MsgBox صدا شود.

همانطور كه مشاهده ميكنيد يك پنجره بر روي صفحه حاوي پيام وارد شده به تابع نشان داده ميشود در بالاي پنجره نيز نام پروژه نوشته شده است.

بر روي دكمه OK كليك كنيد تا به پنجره برنامه برگرديم.

بر روي دكمه Close كليك كنيد تا از برنامه خارج شويم.

حال يك نوع ديگر اين تابع را بررسي ميكنيم. در كد صفحه بعد تغييرات لازم را مشاهده ميكنيد.

در اين خط يك پيام همراه با دو دكمه Yes و No نشان داده ميشود. آيكون پيام بحراني نيز همانطور كه ميبينيد در پارامتر دوم وارد تابع ميشود. خروجي نيز داخل متغير a ريخته ميشود.

در خط دوم تست ميشود كه كاربر دكمه  Yes يا دكمه No را زده است و بر اساس آن پيام مناسب به كاربر نشان داده ميشود.

بر روي دكمه Run كليك كنيد تا برنامه اجرا شود.

بر روي دكمه فرمان كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد دكمه اول بصورت پيش فرض انتخاب شده است. در صورتي كه بخواهيد بقيه دكمه‌ها بصورت پيش فرض انتخاب شود در داخل پارامتر دوم ثابت مربوط به آن را اضافه ميكنيد.

بي

حال ميخواهيم برنامه مورد نظر را بنويسيم. روي منوي File كليك كنيد.

گزينه New Project را انتخاب كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد.

در اين برنامه پنج برچسب قرار ميدهيم تا خروجي پنج تابع را نشان دهد از يك برچسب ديگر نيز براي نمايش ورودي استفاده ميكنيم. در صفحه بعد اين شش برچسب را به فرم اضافه ميكنيم.

در اينجا اين شش برچسب بر روي صفحه اضافه شده‌اند. در ادامه با استفاده از خصوصيت 
Caption عنوان شش برچسب را پاك ميكنيم.

روي دكمه View Code واقع در پنجره Project كليك كنيد تا وارد پنجره كد اين فرم بشويم.

بر روي ليست باز شونده اشيا كليك كنيد تا ليست اشيا موجود در اين فرم را مشاهده كنيد.

بر روي Form كليك كنيد.

در صفحه بعد در اين قسمت يك متغير تعريف ميكنيم.

يك متغير به نام testVar در ابتداي اجراي برنامه تعريف و مقدار دهي ميشود. در ادامه ميخواهيم توابع بحث شده را بر اين متغير اعمال كنيم و خروجي آنها را در برچسبها مشاهده كنيم.

در خطي كه مشخص شده عنوان برچسب از طريق مقداردهي خصوصيت Caption تغيير كرده است و برابر مقدار متغيري كه تعريف كرده‌ايم، شده است.

در اين خط طول رشته را توسط تابع Len محاسبه ميكنيم و Caption برچسب دوم را برابر خروجي اين تابع قرار ميدهيم.

در دو خط مشخص شده توسط دو تابع UCase و LCase محتواي متغير را به ترتيب به حروف بزرگ و حروف كوچك تبديل ميكنيم و در دو برچسب
  Label وLabel قرار ميدهيم.

در خط مشخص شده برحسب شرايط محتواي برچسب پنجم فرق ميكند. بر روي نوار لغزان كه توسط فلش قرمز مشخص شده است كليك كنيد تا كل دستور را ببينيم.

در اين دستور ابتدا بررسي ميشود كه آيا طول رشته برابر هشت كاراكتر ميباشد يا خير در صورتي كه نتيجه ارزيابي عبارت برابر True باشد يعني طول رشته برابر هشت باشد بخش اول كد يعني پيام “ Is  “ در برچسب شش نمايش داده ميشود. در صورتي كه نتيجه ارزيابي عبارت نادرست باشد پيام موجود در پارامتر سوم نمايش داده ميشود.

در خطي كه مشاهده ميكنيد بررسي ميشود كه آيا محتواي متغير عدد است يا خير  و جواب حاصل را در برچسب شماره شش قرار ميدهد.

بر روي دكمه Run كليك كنيد تا برنامه اجرا شود.

اكنون خروجي برنامه را مشاهده ميكنيد در برچسب اول كه توسط فلش قرمز نشان داده شده است، محتواي متغير را مشاهده ميكنيد.

در برچسب دوم كه توسط كادر قرمز مشخص شده است طول رشته را مشاهده ميكنيد. به دليل اينكه در اين متغير هشت كاراكتر به كار رفته است طول متغير برابر هشت ميباشد.

در مرحله سوم محتواي متغير به عنوان پارامتر وارد تابع ميشود و خصوصيت Caption برچسب سوم با برابر خروجي تابع LCase ميشود. همانطور كه مشاهده ميكنيد اين تابع محتواي متغير را به حروف بزرگ تبديل ميكند.

محتواي برچسب چهارم برابر مقدار متغير كه به حروف كوچك تبديل شده است، ميباشد.

برچسب پنجم نيز با توجه به دستور IIF مقدار دهي شده است.

روي گزينه Command كليك كنيد.

در صفحه بعد كد لازم را مشاهده خواهيد نمود.

در اين كد ابتدا يك متغير تعريف شده است تا مقدار خروجي تابـع در آن ريخته شود.  سپس تابع مورد نظر فراخواني ميشود. همان طور كه مي‌بينيد عدد يك را به عنوان پارامتر اول به تابع ارسال كرده‌ايم بنابراين پس از آنكه كاربر روي دكمه فرمان اول كليك كرد، سيستم سريعا ShutDown ميشود. روي ليست باز شونده اشيا كليك كنيد، تا كد مربوط به دكمه فرمان دوم را بنويسيم.

روي گزينه Command كليك كنيد.

در صفحه بعد كد لازم را مشاهده خواهيد نمود.

در اين قسمت از برنامه همانند روتين مربوط به دكمه فرمان اول تابع را فراخواني ميكنيم با اين تفاوت كه  اين بار پارامتر اول را عدد دو قرار ميدهيم. پس از كليك روي اين دكمه فرمان سيستم مجددا راه اندازي (ReStart) خواهد شد. كد اصلي اين برنامه در همين سي دي در آدرس Sec\Source  موجود مي‌باشد.

توجه كنيد كه تعداد توابع API   بسيار زياد مي‌باشد و براي استفاده از آنها مي‌توانيد از راهنماي ويژوال بيسيك استفاده كنيد تا نحوه عملكرد توابع مختلف را فرا بگيريد. مطمئنا استفاده از توابع API  قدرت برنامه نويسي شما را چند برابر خواهد كرد. يكي از مراجع بسيار خوب براي شناسايي با APIها نرم افزار MSDN است. از طريق برنامه APIViewer كه در زمان نصب بر روي كامپوتر شما كپي ميشود ميتوانيد تعاريف و پارامترهاي ورودي توابع API را مشاهده كنيد.

بر روي دكمه Run  كليك كنيد.

بر روي دكمه فرمان اول كليك كنيد.

پس از فراخواني تابع، كامپيوتر كاربر Shut Down  مي‌شود.

كنترلهاي ActiveX

تعريف كنترلهاي ActiveX

در ليستي كه در صفحه مشاهده ميكنيد نام تمامي ActiveXهاي موجود در سيستم شما وجود دارد در صورتي بخواهيد از يك ActiveX ديگر استفاده كنيد بر روي دكمه Brows  كليك كنيد و آدرس فايل ActiveX را به برنامه بدهيد تا آن را به ليست اضافه كند.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا بقيه ActiveXها را ببينيم.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد.

براي مثال فرض كنيد كه ميخواهيم ActiveX مشخص شده را به برنامه اضافه كنيم. براي اين كار داخل مربع كنار اين ActiveX كليك كنيد تا انتخاب شود.

روي دكمه OK كليك كنيد تا كنترل انتخاب شده به جعبه ابزار اضافه شود.

هميشه اولين دكمه جعبه پيام از سمت چپ دكمه پيش فرض است، يعني زدن Enter معادل كليك كردن آن دكمه خواهد بود. با استفاده از مقادير زير كه در كنار پارامتر دوم آورده ميشوند ميتوانيد مكان دكمه پيش فرض را تغيير دهيد.

مقدار	نام ثابت	توضيح
	vbDefaultButton	دكمه اول پيش فرض است.
	vbDefaultButton	دكمه دوم پيش فرض است.
	vbDefaultButton	دكمه سوم پيش فرض است.

در هر پيامي كه توسط MsgBox نمايش داده ميشود يك آيكون وجود دارد. با استفاده از مقادير موجود در جدول زير ميتوانيد آيكون پيام را تغيير دهيد.

مقدار	نام ثابت	توضيح
	vbCritical	پيام بحراني
	vbQuestion	علامت سوال
	vbExclamation	اخطار
	vbInformation	اطلاعات

همانطور كه مشخص شده است، يك كنترل به جعبه ابزار اضافه شده است. حال ميتوانيد اين كنترل را مانند بقيه كنترلها به فرم اضافه نماييد و از آن استفاده كنيد.

بي

براي آنكه اين كنترل را از اين پروژه حذف كنيم مانند روش اضافه كردن عمل ميكنيم. براي اين كار روي منوي Project كليك كنيد.

گزينه Components را انتخاب كنيد.

روي نوار لغزان كليك كنيد تا به كنترل مورد نظر برسيم.

دوباره بر روي نوار لغزان كليك كنيد تا به كنترل مورد نظر برسيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد ديگر كنترل اضافه شده بر روي جعبه ابزار موجود نميباشد. زماني كه ويژوال بيسيك را بر روي سيستم خود نصب ميكنيد تعداد زيادي كنترل ActiveX همراه با آن نصب ميشوند، از طرف ديگر برنامه نصب ويژوال بيسيك سيستم شما را جستجو ميكند و تمام كنترلهاي ActiveX موجود در سيستم را به ليستي كه در صفحات قبل ديد اضافه ميكند.

ساخت كنترل ActiveX

ايجاد كنترلهاي ActiveX مزاياي مختلفي دارد مثلا" ميتوانيد در يك كنترل ActiveX كدهاي مورد نياز خود را بنويسيد و در برنامه‌هاي خود از آنها استفاده كنيد.

براي آنكه با ساخت كنترلهاي ActiveX بيشتر آشنا شويم در ادامه ميخواهيم يك كنترل ActiveX بسازيم. در اين كنترل يك جعبه متن ميخواهيم بسازيم كه داراي تمام خواص جعبه متن موجود در ويژوال بيسيك باشد و علاوه بر اين خواص ميخواهيم جعبه متني كه طراحي ميكنيم داراي يك خاصيت جديد جهت تبديل متن موجود در جعبه متن به حروف كوچك يا بزرگ باشد.

در اين كنترل يك خاصيت به نام ULText به كنترل اضافه ميكنيم. اين خاصيت برابر با سه حالت مختلف ميتواند باشد. در حالت اول تغييري در متن اعمال نميشود. در حالت دوم متن به حروف بزرگ تبديل ميشود و در حالت سوم نيز متن به حروف كوچك تبديل ميشود.

براي آنكه كنترل ActiveX را بسازيم بايد يك پروژه جديد توليد كنيم. روي منويFile  كليك كنيد.

روي گزينه New Project كليك كنيد.

حال ميخواهيم نام پروژه را از Project به TextUL تغيير نام دهيم. براي اين كار بر روي منوي Project كليك كنيد.

گزينه Project Properties را انتخاب كنيد.

در جعبه متن مشخص شده توسط فلش قرمز نام پروژه نوشته شده است. در صفحه بعد نام آن را تغيير ميدهيم.

بر روي دكمه OK كليك كنيد تا تغييرات اعمال شود.

همانطور كه در پنجره پروژه مشاهده ميكنيد نام اين پروژه تغيير يافته است.

براي آنكه كنترل جديد داراي تمامي خواص جعبه متن موجود در ويژوال بيسيك باشد از ويزارد ActiveX استفاده ميكنيم. در ابتدا اين ويزارد در ويژوال بيسيك وجود ندارد ولي در صفحات بعدي آن را به محيط ويژوال بيسيك اضافه ميكنيم.

بر روي منوي Add-Ins كليك كنيد.

گزينه Add-In Manager را انتخاب كنيد.

روي گزينه مشخص شده كليك كنيد تا انتخاب شود. توجه كنيد كه ويژوال بيسيك داراي امكانات ديگري نيز ميباشد كه بعضي از اين امكانات از طريق برنامه‌هاي ديگر به ويژوال بيسيك داده ميشود.

گزينه Load on Startup را انتخاب كنيد تا هر زمان كه ويژوال بيسيك اجرا شد برنامه ويزارد بار شود.

پس هر وقت كه ويژوال بيسيك اجرا شود اين برنامه نيز اجرا ميشود. همانطور كه مشخص شده است هنوز اين برنامه بارگذاري نشده. گزينه Loaded/Unloaded را انتخاب كنيد تا اين برنامه بار شود.

روي دكمه OK كليك كنيد.

بي

قبل از آنكه وارد برنامه ويزارد شويم يك جعبه متن بر روي فرم اضافه ميكنيم. تا ويزارد متوجه شود كه احتياج به متدهاي اين جعبه متن داريم. براي اين كار بر روي كنترل جعبه متن دابل كليك كنيد تا بر روي فرم اضافه شود.

براي آنكه ويزارد را اجرا كنيم روي منوي Add_Ins كليك كنيد.

گزينه ويزارد ActiveX را انتخاب كنيد.

در اين صفحه توضيحي در مورد برنامه ويزارد مشاهده ميكنيد. در صورتي كه ميخواهيد در اجراي بعدي اين برنامه اين صفحه نشان داده نشود ميتوانيد بر روي گزينه داخل كادر قرمز كليك كنيد. روي دكمه Next كليك كنيد تا به مرحله بعدي برويم.

در اين صفحه دو ليست مشاهده ميكنيد. در ليست سمت چپ خواص، متدها و رويدادهايي وجود دارند كه ميتوانيد آنها را به كنترل ActiveX خود اضافه كنيد. ويزارد با استفاده از كنترلهاي موجود در اين پروژه اين ليست را بوجود مي‌آورد. همانطور كه مشاهده ميكنيد سمت راست هر مورد نوع آن نيز نوشته شده است.

در ليست سمت راست مواردي را مشاهده ميكنيد كه خود برنامه ويزارد از ليست سمت چپ آنها را به اين ليست اضافه كرده است.

براي افزودن يا حذف كردن موارد دو ليست از دكمه‌هايي كه داخل كادر قرمز هستند ميتوانيد استفاده كنيد يا ميتوانيد بر روي هر مورد دابل كليك كنيد.

در اين مثال ما احتياج داريم كه چند مورد را به ليست سمت راست اضافه كنيم. بر روي گزينه مشخص شده دابل كليك كنيد تا به ليست سمت راست اضافه شود.

همانطور كه مشاهده ميكنيد اين خصوصيت به ليست سمت راست اضافه شد. پس ActiveXي كه در حال طراحي آن هستيم داراي اين خصوصيت ميباشد.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا بقيه ليست را ببينيد.

بر روي گزينه Change دابل كليك كنيد تا به ليست سمت راست اضافه شود.

به همين ترتيب موارد زير را نيز به ليست سمت راست اضافه ميكنيم تا ActiveXي كه ميسازيم خصوصيت يك جعبه متن كامل را دارا باشد.
FontBold
FontItalic
FontName
FontSize
FontStrikethru
FontUnderline
Maxlenght
Multiline
Passwordchar
ScrollBars
Text

بر روي دكمه Next كليك كنيد تا به مرحله بعدي برويم.

در اين صفحه ميتوانيد هر خاصيت، متد يا روالي جديدي را به كنترل خود اضافه كنيد. روي دكمه
 New كليك كنيد تا يك خاصيت جديد اضافه كنيم.

در اين پنجره  نام و نوع موردي كه ميخواهيم به ليست صفحه قبل اضافه كنيم را وارد ميكنيم.

كنترل برنامه

مقدمه

در اين بخش با چند عملگر ديگر ويژوال بيسيك آشنا ميشويم. عملگرهايي كه در اين بخش با آنها كار ميكنيم محاسباتي نيستند. در اين بخش عملگرهاي شرطي، مقايسه‌اي و منطقي را بررسي ميكنيم.  با كمك اين عملگرها ميتوانيد در برنامه شرايطي را تست كنيد يا كارهاي تكراري را انجام دهيد.

روي گزينه Immediate Window كليك كنيد.

ابتدا ميخواهيم دو رشته را با يكديگر مقايسه كنيم. براي اين كار بعد از علامت ؟، عبارت مورد نظر را تايپ ميكنيم و سپس دكمه Enter را ميزنيم.  در ادامه چند مورد را به اين صورت تست ميكنيم.

بي

جواب اين عبارت شرطي برابر درست ميباشد زيرا همانطور كه بيان شد حروف كوچك داراي كاراكتر اسكي بزرگتر از حروف بزرگتر هستند.

جواب اين عبارت شرطي نيز True ميباشد. زيرا طول رشته سمت چپ بزرگتر از رشته سمت راست است. توجه كنيد كه اگر رشته سمت راست با حروف كوچك بود آنگاه اين عبارت برابر نادرست يا False  مي‌شد.

اين دو عبارت با يكديگر برابر نيستند پس جواب عبارت شرطي برابر درست ميباشد.

مقدار عبارت شرطي نشان داده شده در اين تصوير برابر True ميباشد. زيرا شرط كوچكتر برقرار است.

ويژوال بيسيك عملگر شرطي ديگري نيز به نام Like دارد. با اين عملگر ميتوانيد مقايسه‌هاي كلي‌تري را نيز انجام دهيد. شايد هنگام كار با سيستم عامل داس با كاراكترهاي * و ? برخورد كرده باشيد. كاراكتر  * يعني صفر يا چند كاراكتر و كاركتر  ? به جاي يك حرف مينشيند. علاوه بر اين دو كاراكتر عملگر Like از كاراكتر # هم استفاده ميكند. كه به معناي يك رقم ميباشد. در ادامه با استفاده از چند مثال با اين اپراتور بيشتر آشنا ميشويم.

به دليل آنكه دو طرف اين عبارت شرطي با يكديگر برابرند اين عبارت داراي ارزش درست ميباشد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد هر علامت # برابر يك كاراكتر ميباشد. در نتيجه اين دو عبارت با يكديگر برابرند.

عبارت روبرو داراي ارزش درست ميباشد زيرا رشته سمت چپ درون رشته سمت راست كه داخل دو علامت  [ و ] قرار دارد وجود دارد.

در اين مثال عملكر دو علامت [ و  ] را بهتر بررسي ميكنيم. عبارتي كه در سمت چپ مشاهده ميكنيد شامل عدد يك است كه داخل كروشه در رشته سمت راست ميباشد. توجه كنيد كه بجاي عبارت سمت راست اگر از هر كدام از عبارات زير استفاده كنيم جواب عبارت شرطي برابر درست است.
CodeRed, CodeRed, CodeRed

حال بر روي دكمه Close  كليك كنيد، تا پنجره مشاهده فوري بسته شود.

تركيب عملگرهاي شرطي و منطقي

شش عملگر ويژوال بيسيك قدرت كافي براي هر نوع مقايسه‌اي را دارند، ولي قدرت آنها با استفاده از عملگر منطقي باز هم افزايش ميابد. در جدول زير عملگرهاي منطقي در ويژوال بيسيك را ميتوانيد مشاهده كنيد.

عملگر	توضيح	مثال	نتيجه
AND	هر دو طرف بايد درست باشند.	(<) And (<)	True
OR	يكي از دو طرف درست باشد.	(<) OR (<)	True
Xor	فقط يكي از دو طرف بايد درست باشد نه هردو	(<) Xor (>)	False
Not	نفي ارزش	Not (=)	False

تفاوت ليست باز شونده و ليست ساده كه در ابتداي بخش بررسي شد در اين است كه ليست ساده فضاي زيادي را بر روي فرم ميگيرد ولي ليست باز شونده زماني گزينه‌هاي موجود در خود را نشان ميدهد كه كاربر بر روي دكمه باز شونده ليست كليك كند.

كنترل تايمر

در ادامه ميخواهيم كنترل تايمر را بررسي كنيم.اين كنترل داراي يك خاصيت Interval است كه با گذشت آن زمان بر حسب ميلي ثانيه كد رويداد Timer كنترل تايمر اجرا ميشود.

براي آنكه كنترل تايمر را طي يك برنامه بررسي كنيم يك پروژه جديد ايجاد ميكنيم. بر روي منوي فايل كليك كنيد.

گزينه New Project  را انتخاب كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد.

بر روي كنترل تايمر دابل كليك كنيد تا بر روي فرم قرار بگيرد.

ميخواهيم يك تايمر ديگر نيز در اين برنامه قرار دهيم پس بر روي كنترل تايمر دابل كليك كنيد تا يك تايمر ديگر بر روي فرم اضافه شود.

دو جعبه متن نيز ميخواهيم بر روي صفحه قرار دهيم براي اين كار بر روي كنترل جعبه متن موجود در جعبه ابزار دابل كليك كنيد تا بر روي فرم اضافه شود.

حال بايد روال Let را هم به همين صورت تغيير دهيم.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا نوع خروجي را تغيير دهيم.

خروجي اين تابع نيز از نوع Variant ميباشد. در صفحه بعد نوع خروجي را تغيير ميدهيم.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به ابتداي خط برسيم.

در صورتي كه عبارت شما پيچيده باشد براي آنكه عبارت داراي وضوح بيشتري باشد از پرانتزها استفاده كنيد. براي مثال عبارت زير شامل چندين عملگر شرطي ميباشد.
( curSales * sngCommision) > (curHighSales / )

دستور IF و عملگرهاي شرطي

يكي از مهمترين دستورات زبان برنامه نويسي ويژوال بيسيك دستور If ميباشد. شكل كلي دستور If چنين است.
If Condition Then
	(دستورات ويژوال بيسيك  )
End If
در اين دستور بخش Condition يك عبارت يا متغير شرطي ميباشد كه داراي ارزش درست يا نادرست است. نحوه اجراي دستور If بدين صورت است كه، در صورت درست بودن Condition دستورات مشخص شده اجرا ميشوند.

همانطور كه در اين برنامه مشاهده ميكنيد. در صورتي كه شرط دستور If صادق باشد چهار خط كد بين دو دستور If و End If اجرا ميشوند.

عكسهاي اينجا درست نيست يك نگاهكي بكن ?

منوي فرعي Microsoft Visual Studio . را باز كنيد.

روي گزينه Microsoft Visual Basic . كليك كنيد.

در اينجا وارد محيط ويژوال بيسيك شده‌ايم. در اين قسمت امكان انتخاب نوع پروژه خود را داريد. حال براي سادگي با نوع Standard EXE شروع ميكنيم. براي اين كار بر روي دكمه Open كليك كنيد.

آشنايي با محيط ويژوال بيسيك

در ابتدا شما را با محيط كاري Visual Basic آشنا مي كنيم .

ميله ابزار

ابتدا با ميله ابزار آشنا ميشويم. يك نوع ميله ابزار توسط كادر قرمز مشخص شده است. در ويژوال بيسيك چهار نوع ميله ابزار از پيش تعريف شده وجود دارد.

براي آنكه بتوانيد اين ميله‌ها را مشاهده كنيد بر روي منوي View  كه توسط فلش قرمز نشان داده شده، كليك كنيد.

بر روي گزينه مشخص شده كليك كنيد تا پايين منو را مشاهده كنيد.

گزينه Toolbars را انتخاب كنيد.

حال ميتوانيد چهار نوع ميله ابزار را مشاهده كنيد. روي هر كدام از آنها كليك كنيد، تا توضيح مختصري را در مورد آنها مشاهده كنيد. براي ادامه برنامه به صفحه بعد برويد.

ميله ديباگ : اين ميله ابزار هنگام اشكالزدائي برنامه‌ها فعال خواهد شد.

ميله ويرايش : از اين ميله ابزار براي ويرايش كردن كدهاي ويژوال بيسيك استفاده خواهيد كرد.

ويرايشگر فرم : با استفاده از اين ميله ابزار به امكانات طراحي فرم دستيابي پيدا مي كنيد.

استاندارد : ميله ابزار پيش فرض ويژوال بيسيك ميباشد كه در داخل كادر قرمز در صفحات قبلي نشان داده شده.

خصوصي سازي ميله ها : با استفاده از اين گزينه مي توانيد يك ميله ابزار درست كنيد .

حال بر روي گزينه Debug كليك كنيد تا ميله ابزار آن به صفحه اضافه شود.

رويدادهايي مانند MouseDown، MouseMove و MouseUp همگي داراي چهار ورودي هستند. ورودي اول Button ميباشد. اين ورودي در صورتي كه دكمه چپ فشرده شود برابر عدد يك و در صورتي كه دكمه راست فشرده شود برابر عدد دو ميشود. پس از طريق اين ورودي متوجه ميشويم كه كدام دكمه ماوس فشرده شده است. در برنامه نويسي بايد از طريق دستورات شرطي بررسي كنيم كه مقدار Button برابر كدام عدد است و با توجه به مقدار آن كد لازم براي آن رويداد را بنويسيم.

در اين كد ابتدا يك متغير از نوع عدد صحيح تعريف ميكنيم و آن را توسطintTest   كه يك متغير سراسري است، مقدار دهي ميكنيم. سپس محتويات جعبه متن را تغيير ميدهيم. براي تعريف متغير سراسري i ntTest،
 روي ليست بازشونده اشيا موجود در اين فرم كه توسط فلش قرمز نشان داده شده كليك كنيد.

گزينه (General)  را انتخاب كنيد تا به بخش تعاريف ماجول فرم، برويم.

ابتـدا تـوضـيـح مـختصري درباره دو كـلـمه Option Explicit مي‌دهيم. به كاربردن اين دو واژه در بخش تعاريف موجب مي‌شود تا اگر در حين برنامه از متغيري بدون تعريف قبلي، استفاده گردد، مفسر برنامه سريعا يك خطا توليد كند. البته توصيه ميشود كه هميشه از اين دو واژه استفاده نمائيد. در ادامه متغير
intTest را معرفي مي‌كنيم.

با استفاده از واژه كليدي Private  ، متغير مورد نظر را تعريف كرديم. چون اين متغير در بخش تعارف ماجول فرم، تعريف شده است، بنابراين يك متغير سراسري و قابل دسترس فقط در اين فرم ميباشد.

روي ميله لغزان كليك كنيد تا بقيه پارامترها را بررسي كنيم.

پارامتر دوم Shift ميباشد كه فشرده شدن دكمه‌هاي Shift، Ctrl و Alt را منعكس ميكند.

در پارامتر سوم كه X نام دارد مكان افقي كرسر ماوس در زمان وقوع رويداد ذخيره ميگردد.

پارامتر چهارم كه در متغير Y ذخيره ميگردد مكان عمودي كرسر ماوس در زمان وقوع رويداد ميباشد.

عمليات كشيدن و رها كردن

كشيدن و رها كردن عملياتي است كه كاربر طي آن روي يك شي كليك ميكند و همزمان با آن كه دكمه ماوس را نگه ميدارد، مكان شي را تغيير ميدهد.

هر ميله ابزار داراي دكمه‌هاي متعددي است كه هر يك راه ميانبري براي اجراي فرمانهاي ويژوال بيسيك ميباشند و زحمت جستجو در منوهاي ويژوال بيسيك را از دوش شما بر مي‌دارند.

براي آنكه اين ميله از روي صفحه بر داشته شود ، بر روي دكمه مشخص شده كليك كنيد.

جعبه ابزار

جعبه ابزار كه در داخل كادر قرمز قرار گرفته است مجموعه‌اي از كنترلها ميباشد كه ميتوانيد در برنامه خود از آنها استفاده كنيد.

مثل شماره  كه در بالا گفتم

بر روي هر كدام از كنترلها كليك كنيد ، تا نام آن كنترل را مشاهده كنيد. براي ادامه به صفحه بعد برويد.

جعبه تصوير

اشاره گر

جعبه متن

برچسب

دكمه فرمان

قاب

دكمه گزينه

جعبه چك

جعبه ليست

جعبه تركيبي

ميله لغزشي عمودي

ميله لغزشي افقي

جعبه ليست درايو

تايمر

جعبه ليست فايل

جعبه ليست دايركتوري

خط

شكل

داد

تصوير

OLE

پنجره فرم

پنجره فرم مكاني است كه كنترلهاي برنامه در آن قرار ميگيرند. اين پنجره توسط كادر قرمز در تصوير مشخص شده است .

البته يك برنامه ميتواند چندين فرم داشته باشد (MDI)  كه ميتوانيد آنها را در محيط برنامه نويسي Visual Basic بصورت همزمان مشاهده كنيد. البته در هر لحظه فقط يكي از فرمها فعال است كه رنگ ميله عنوان اين فرم با بقيه فرمها متفاوت ميباشد.

پنجره طراحي فرم

پنجره طراحي فرم كه توسط يك كادر قرمز مشخص شده است، ظاهر و موقعيت فرمهاي برنامه را در هنگام اجرا نشان ميدهد. براي جابجا كردن فرمها روي صفحه كامپيوتر ميتوانيد از اين پنجره استفاده كنيد.

در صورتي كه برنامه شما داراي چندين فرم باشد ميتوانيد از طريق اين پنجره محل آنها را مشخص كنيد. در بخشهاي بعدي خواهيد ديد كه محل و موقعيت فرمها را ميتوانيد از طريق كد نويسي نيز كنترل كنيد.

اگر فكر ميكنيد كه نيازي به اين پنجره نداريد ميتوانيد آن را ببنديد تا فضاي بيشتري براي ساير پنجره‌ها بدست آيد. به منظور حذف پنجرهForm Layout  ، بر روي نوار عنوان اين پنجره كه توسط كادر قرمز مشخص شده ، راست كليك كنيد .

گزينهHide  را انتخاب كنيد ، تا اين پنجره حذف گردد.

براي مشاهده مجدد هر كدام از پنجره‌ها ميتوانيد از طريق منوي View آنها را دوباره نمايش دهيد. براي اين كار ، بر روي منوي View كليك كنيد.

حال بر روي گزينه Form Layout Window كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد. اين پنجره دوباره نمايش داده شده است.

پنجره پروژه

پنجره پروژه كه توسط كادر قرمز مشخص شده، محل كنترل اجزاء برنامه ميباشد. در يك پروژه ممكن است چندين فايل داشته باشيد. اين پنجره به شما كمك ميكند تا بتوانيد اين فايلهاي را مديريت كنيد.

اين پنجره براي نمايش اجرا برنامه و روابط آنها از ساختار درختي استفاده ميكند. در صورتي كه پنجره زياد شلوغ شود ميتوانيد با كليك بر روي علامت  – آن مقوله را ببنديد. حال بر روي اين علامت كليك كنيد تا تاثير آن را مشاهده كنيد.

در اين حالت علامت – به علامت + تبديل شده است بر روي اين علامت كليك كنيد ، تا ريز موارد آن را مشاهده كنيد.

در بالاي اين پنجره كه توسط فلش قرمز نشان داده شده است، نام پروژه وجود دارد. در داخل پرانتز نيز نام فايلي كه در كامپيوتر ذخيره ميگردد نوشته ميشود. در ويژوال بيسيك هر شي ميتواند داراي نامي باشد كه با نام فايل ذخيره شده آن متفاوت است. نام فايل هميشه در داخل يك پرانتر نوشته ميشود.

در اين پنجره فايلهاي موجود در پروژه گروه‌بندي ميشوند. براي مثال در اين شكل فقط يك گروه فرم وجود دارد.

هر گروه ميتواند شامل يك يا چند مورد باشد. در اين تصوير گروه فرمها شامل يك فرم است كه نام آن در داخل اين گروه نوشته شده است. در كنار نام فرم نيز در داخل پرانتز نام فايل فرم نوشته ميشود.

در ميله ابزار پنجره پروژه سه دكمه وجود دارد بر روي هر كدام از آنها كليك كنيد تا توضيح مربوط به آنها را مشاهده كنيد. براي ادامه به صفحه بعد برويد.

دكمهView Code : با استفاده از اين دكمه ميتوانيد پنجره كد شي انتخاب شده را مشاهده كنيد.

دكمه View Object : با استفاده از اين دكمه ميتوانيد پنجره طراحي شئ انتخاب شده را مشاهده نمائيد.

دكمه Toggle Folders : با استفاده از اين دكمه ميتوانيد مشخصات پنجره پروژه را تغيير دهيد.

پنجره خواص

يك فرم ميتواند داراي تعداد زيادي كنترل باشد. وقتي روي يك فرم كنترلي را انتخاب ميكنيد در پنجره خواص تمامي خواص آن كنترل را ميتوانيد مشاهده كنيد. براي مثال ، بر روي فرم Form كليك كنيد ، تا انتخاب شود.

همانطور كه مشاهده ميكنيد در پنجره خصوصيات ميتوانيد خصوصيات فرم را مشاهده كنيد و تغيير دهيد. تغيير خصوصيات، از داخل برنامه نيز امكان پذير است.

ايجاد اولين برنامه

اين بخش را با مراحل ساختن يك برنامه به پايان ميبريم. شايد در حال حاضر معناي تمام كارهايي را كه انجام ميدهيد را ندانيد، ولي نگران نباشيد و ادامه دهيد.

در اين برنامه يك دكمه فرمان و يك كنترل نمايش تصوير داريم. ميخواهيم زماني كه بر روي دكمه فرمان كليك شد تصوير موجود در يك فايل BMP بر روي فرم نمايش داده شود. همانطور كه ميدانيد در صورتي كه بخواهيم كد نمايش يك فايل BMP و كد يك دكمه فرمان را بنويسيم بسيار وقت گير و پر حجم است. ولي در ويژوال بيسيك به سادگي ميتوانيم اين برنامه را بنويسيم.

لطفا روي منوي File  كليك كنيد.

ج
	گزينهNew Project  را انتخاب كنيد ، تا يك پروژه جديد شروع شود

در اين قسمت مي توانيد يك پروژه Standard EXE را شروع كنيد . بنابراين ، بر روي دكمه OK  كليك كنيد.

بر روي دكمه Maximize فرم كليك كنيد ، تا فضاي كاري به حداكثر برسد.

براي آنكه ليست خصوصيات را بهتر بتوانيم ببينيم پنجره طراحي فرم را ببنديد. براي اين كار بر روي نوارعنوان اين پنجره كه توسط كادر قرمز مشخص شده است ، راست كليك كنيد .

گزينهHide  را انتخاب كنيد ، تا اين پنجره حذف گردد.

ميخواهيم نام فرم را به FrmMyFirst تغيير دهيم از نام يك كنترل براي كار با خصوصيات آن كنترل استفاده ميشود كه در ادامه بهتر متوجه ميشويد. براي تغيير نام روي نوار ميله لغزان كه توسط فلش قرمز نشان داده شده است كليك كنيد.

حال بر روي گزينه Name كليك كنيد.

در ادامه نام فرم را تايپ ميكنيم.

همانطوركه مشاهده ميكنيد اين تابع داراي دو پارامتر ورودي است كه توسط كادر قرمز مشخص شده. پارامتر اول يعني uFlags  مشخص كننده نوع عملكرد تابع است كه مي‌تواند يك از سه مقدار زير باشد :
	صفر() : LogOff
	 يك  () : Shut Down    
	 دو    () : Restart
	در ادامه كد لازم براي فرخواني تابع را مي‌نويسيم. براي اين كار روي ليست باز شونده اشيا كليك كنيد.

اين خصوصيت ميتواند داراي شش مقدار باشد.
None : فرمي بدون حاشيه و حتي ميله عنوان.
Fixed Single : حاشيه ثابت كه قابل تغيير نميباشد.
Sizable : فرم قابل تغيير اندازه ميباشد.
اين سه مورد از بقيه موارد كاربرد بيشتري دارند.

ميخواهيم تيتر پنجره را تغيير دهيم و عبارت FirstApplication را وارد كنيم. براي اين كار بايد خصوصيت Caption در پنجره خواص را تغيير دهيم. پس بر روي گزينه Caption كليك كنيد.

حال متن مورد نظر را تغيير ميدهيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد نوشته تيتر فرم يا Caption تغيير كرده است.

افزودن چند كنترل

ميخواهيم به برنامه چند كنترل اضافه كنيم. براي اين كار بايد ابتدا كنترل مورد نظر خود را از جعبه ابزار انتخاب كنيم و در محل مناسب با اندازه مناسب قرار دهيم.

براي نوشتن متن بر روي فرم از برچسب استفاده ميكنيم. براي اين كار ، بر روي كنترل برچسب دابل كليك كنيد.

با اين كار يك برچسب بر روي فرم اضافه شد با استفاده از هشت مربع آبي كه دور برچسب هستند ميتوانيد اندازه آن را تغيير و دهيد و برچسب را جابجا كنيد. در ادامه محل و اندازه برچسب را تغيير ميدهيم.

ميخواهيم متن داخل اين برچسب را عوض كنيم براي اين كار مقدار خصوصيت Caption را بايد تغيير بدهيم.

مقدار خصوصيت Caption را برابر مقدار
 First Applicaion قرار داديم. حال ميخواهيم اندازه و نوع قلم برچسب را نيز تغيير دهيم براي اين كار بايد خصوصيت  
Font را عوض كنيم. بر روي ميله لغزان پنجره خصوصيات كليك كنيد تا بقيه خصوصيت‌ها را ببينيم.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به خصوصيت Font برسيم.

حال بر روي خصوصيت Font كليك كنيد تا انتخاب شود.

ميخواهيم قلم متن برچسب از نوع ضخيم باشد . بنابراين ، بر روي گزينه Bold كه توسط فلش انتخاب شده است ، كليك كنيد.

اندازه قلم را نيز ميخواهيم تغيير دهيم براي اين كار بر روي عدد هفده كليك كنيد.

بر روي دكمه OK كليك كنيد تا تغييرات انجام شود.

همانطور كه مشاهده ميكنيد اندازه و نوع قلم تغيير كرده است.

يك كنترل دكمه فرمان نيز ميخواهيم به اين برنامه اضافه كنيم، براي اين كار بر روي كنترل دكمه فرمان موجود در جعبه ابزار دابل كليك كنيد.

اكنون مانند كنترل برچسب محل اين دكمه را تغيير ميدهيم.

حركت روي ركوردها

براي حركت بر روي ركوردهاي جدول از دستورات زير ميتوانيم استفاده كنيم.
Data.Recordset.MoveLast   (حركت به آخرين ركورد)
Data.Recordset.MoveFirst  (حركت به اولين ركورد)  
Data.Recordset.MoveNext    (حركت به ركورد بعدي)
Data.Recordset.MovePrevious(حركت به ركورد قبلي)

در اين برنامه ابتدا به ركورد بعدي ميرويم سپس با استفاده از يك دستور شرطي If تست ميشود كه آيا به انتهاي فايل جدول رسيده‌ايم يا خير در صورتي كه در انتهاي فايل نرسيده باشيم جعبه‌هاي متن مقداردهي ميگردند در غير اين صورت روي آخرين ركورد جدول ميرويم.

در اين كد Recordset از كنترل Data نشان دهنده اين است كه ميخواهيم با ركوردهاي موجود در جدول مشخص شده كار كنيم و خصوصيت E OF مشخص ميكند كه آيا نشانه‌گر ركورد به پايان ركوردها رسيده است يا خير.

روي ليست اشيا كليك كنيد.

روي كنترل Command كليك كنيد.

اكنون ساخت منوهاي برنامه به پايان رسيده است. بر روي دكمه OK كليك كنيد.

در اين برنامه علاوه بر منو به يك برچسب نيز احتياج داريم. روي كنترل برچسب دابل كليك كنيد تا بر روي فرم اضافه شود.

براي آنكه فضاي بيشتري براي كار در اختيار داشته باشيد بر روي دكمه Maximize كليك كنيد تا صفحه بزرگ شود.

در اين مرحله نوشته داخل برچسب، نوع قلم برچسب و نحوه قرار گيري متن داخل آن را تغيير ميدهيم.

همانطور كه در پنجره خصوصيات مشاهده ميكنيد چند خصوصيت برچسب را به همان روشي كه در بخشهاي قبلي بيان شد تغيير داديم.

كد نويسي منوي برنامه

براي آنكه منويي كه ساخته‌ايد كار كند بايد براي آن كد بنويسيم. فعلا نگران مفهوم كدهايي كه مشاهده ميكنيد نباشيد و فكر خود را روي كل پروژه متمركز كنيد. منو هم مانند ساير كنترلهاي ويژوال بيسيك است و كليك كردن گزينه‌هاي آن باعث بوجود آمدن رويداد Click براي آن گزينه ميشود. بنابراين بايد براي رويداد Click مربوط به گزينه‌هاي منو كد لازم را بنويسيم.

يك كنترل ديگر جهت نمايش تصوير گرافيكي نيز ميخواهيم بر روي صفحه اضافه كنيم. براي اين كار ، بر روي كنترل تصوير دابل كليك كنيد ، تا بر روي فرم اضافه شود.

اين كنترل را به اندازه لازم در مي‌آوريم و محل آن را نيز تنظيم ميكنيم.

كد نويسي

در ادامه ميخواهيم كد برنامه را بنويسيم. براي نوشتن كد بايد به قسمت كد فرم مورد نظرمان برويم. يك راه از طريق كليك بر روي دكمه View Code در پنجره پروژه ميباشد كه در ابتداي بخش بيان شد. راه دوم دابل كليك بر روي يك نقطه خالي در فرم است.

براي مثال بر روي منطقه‌اي كه با كادر قرمز نشان داده شده است و خالي از هر نوع كنترلي ميباشد  دابل كليك كنيد ، تا وارد بخش كد بشويم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد وارد بخش كد برنامه شده‌ايم. فرم ما به چهار خط كد احتياج دارد كه ويژوال بيسيك دو خط آن را براي ما نوشته است. پنجره كد درست مانند يك واژه پرداز كوچك است كه در آن ميتوانيد چيزهايي نوشته، پاك يا جابجا كنيد.

هر كدي كه مينويسيد بايد در يك روال يا Procedure قرار داشته باشد. هر روال يك نقطه شروع و يك نقطه پايان دارد. اين دو نقطه را محيط ويژوال بيسيك براي ما بصورت اتوماتيك بوجود مي‌آورد.

در ادامه دو دستور بين دو خط فوق مينويسيم.

قبل از هر خط يك بار كليد Tab را زده‌ايم تا كدها داراي وضوح خواندن باشند. براي آنكه بتوانيد ادامه خطوط را ببينيد ، بر روي ميله لغزان كليك كنيد.

حال ميخواهيم به پنجره فرم برگرديم. براي اين كار، بر روي دكمه View Object در پنجره پروژه كليك كنيد.

اكنون در فرم اصلي قرار داريم. براي آنكه كد مربوط به دكمه فرمان را بنويسيم ، بر روي اين دكمه دابل كليك كنيد.

اكنون در قسمت كد مربوط به كنترل دكمه فرمان قرار داريم. كد مورد نظر را در اين قسمت وارد ميكنيم.

در بخش مشخص شده توسط كادر قرمز آدرس فايل تصوير مورد نظر را وارد كرده‌ايم. بر روي ميله لغزان كليك كنيد ، تا ادامه كد را مشاهده كنيد.

بر روي دكمه Run كليك كنيد ، تا برنامه اجرا شود.

در اين قسمت ميتوانيد خروجي برنامه خود را مشاهده كنيد. بر روي دكمه ساخته شده كليك كنيد ، تا نحوه عملكرد آن را مشاهده كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكند عكس مورد نظر از روي آدرس مشخص شده خوانده شده است و توسط كنترل تصوير بر روي صفحه نمايش نشان داده شده است.

بر روي دكمه مشخص شده كليك كنيد ، تا برنامه به پايان برسد.

براي تمرين ميتوانيد يك دكمه فرمان به صفحه اضافه كنيد نام روي دكمه يعني خصوصيت 
Caption آن را برابر Exit قرار دهيد و كد END را براي آن بنويسيد با اين كار برنامه ما يك دكمه خروج خواهد داشت.

جهت افزودن دكمه فرمان دو بار بر روي كنترل دكمه فرمان در جعبه ابزار كليك كنيد.

بر روي دكمه Maximize  كليك كنيد. تا صفحه بيشتري در اختيار داشته باشيد.

حال بايد محل دكمه فرمان را تغيير دهيم و خصوصيت Caption آن را برابر رشته “Calculate” قرار دهيم.

حال ميخواهيم يك برچسب بر روي فرم اضافه كنيم. براي اين كار بر روي كنترل برچسب در جعبه ابزار دابل كليك كنيد.

در ادامه محل و Caption برچسب را تغيير ميدهيم.

در اين قسمت بايد يك جعبه متن به فرم اضافه كنيم. براي اين كار بر روي جعبه متن موجود در جعبه ابزار دابل كليك كنيد.

در ادامه محل و خصوصيت Text جعبه متن را تغيير ميدهيم.

بر روي دكمه فرمان دابل كليك كنيد تا وارد بخش كد كليك بر روي دكمه فرمان بشويم.

در كد اين دكمه بايد از دو دستور If استفاده كنيم. تا تست شود كه عدد دريافتي بزرگتر از  يا كوچكتر از  ميباشد.

در شرط اول همانطور كه مشاهده ميكنيد. در صورتي كه عدد دريافتي بيشتر از  باشد پيام عدد دريافتي بيشتر از  است داخل برچسب نوشته ميشود. در شرط دوم نيز در صورتي كه عدد دريافتي كمتر يا مساوي  باشد نوشته داخل برچسب به يك پيام مناسب تبديل ميشود.

دستور If..Else..End If

دستور If يك امكان قوي تر نيز در مقايسه دارد. در نوع كامل If حالت نادرست شرط هم پردازش ميشود. دستورات بخش نادرست در قسمت E lse قرار ميگيرد. در ادامه برنامه روبرو را تغيير ميدهيم تا از امكان Else نيز استفاده كنيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد در صورتي كه عدد دريافتي بزرگتر از عدد  باشد پيام بزرگتر از عدد  بر روي صفحه نشان داده ميشود و در غير اين صورت نيز پيام برابر يا كوچكتر از عدد  بر روي صفحه مشخص ميگردد.

دستورات Select Case

بهترين روش براي بررسي شروط چند گانه دستور Select Case است. اگر تعداد دستورهاي If بيش از سه يا چهار مورد باشد برنامه بسيار پيچيده ميشود. شكل كلي اين دستور را ميتوانيد در برنامه صفحه بعد ببينيد.

در هر دستور Select Case بايد ابتدا بيان كنيم كه چه مقداري را ميخواهيم بررسي كنيم. براي اين كار در خط اول دستور همانطور كه مشاهده ميكنيد بعد از دو كلمه كليدي Select Case عبارت مورد بررسي را مينويسيم. كه در اين برنامه محتواي جعبه متن ميباشد.

پايان دستور Select Case توسط كلمات كليدي End Select مشخص ميشود.

بين دو قسمت Select Case و End Select شرط‌هاي مورد نظر را مينويسيم. در اين برنامه طي چهار شرط بررسي شده است است كه آيا محتواي جعبه متن برابر يك، دو يا بقيه حالات ميباشد.

در صورتي كه يك شرط برقرار باشد خط مربوط به آن شرط اجرا ميشود. براي مثال فرض كنيد كه محتواي جعبه متن برابر دو باشد. در اين صورت در زمان اجرا در خط Case  بررسي ميشود كه محتواي جعبه متن برابر يك است يا خير. به دليل آنكه محتواي متن برابر يك نميباشد وارد خط اجراي اين برنامه نميشود.

در خط بعدي بررسي ميشود كه آيا اين محتواي جعبه متن برابر دو است يا خير. به دليل آنكه اين محتواي جعبه متن برابر دو است خط مشخص شده توسط كادر قرمز اجرا ميشود و از دستور Select Case خارج ميشويم.

در صورتي كه هيچكدام از شروط موجود در يك دستور Select Case برقرار نباشند دستور قسمت
Case Else اجرا ميشود.

حال خطهاي بالاي دستور Select Case را حذف ميكنيم تا برنامه را تست كنيم.

روي دكمه Run كليك كنيد تا نحوه كار برنامه را تست كنيم.

در جعبه متن عدد “  “ را تايپ كنيد.

بر روي دكمه فرمان كليك كنيد تا خروجي دستور Select Case را ببينيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد. در برچسب
 نوشته مورد نظر نوشته شده است. بر روي دكمه
 Close كليك كنيد تا پنجره برنامه بسته شود.

ميتوانيم به صورت پيشرفته‌تر نيز از دستور
 Select Case استفاده كنيم. همانطور كه در تصوير مشخص شده است. زماني كه عدد موجود در جعبه متن بزرگتر يا مساوي پنج باشد خط دستور مربوط به آن 
Case اجرا ميشود.

به يك صورت ديگر نيز ميتوانيم براي Case شرط طراحي كنيم. در اين روش ميتوانيم بگوييم حد فاصل دو عدد را تعيين كنيم. براي مثال در دستور روبرو به ازاي اعداد بين  تا  دستور داخل كادر اجرا ميشود.

پس سه نوع عبارت مختلف را ميتوانيم در يك دستور Case قرار دهيم. توجه كنيد كه ميتوانيم اين سه نوع عبارت را با يكديگر نيز ادغام كنيم. مثلا"
Case ,, To , Is > 
با اين دستور به ازاي اعداد  و  و اعداد بين  تا  و اعداد بزرگتر از  دستور مربوط به اين
 Case  اجرا ميشوند.

تكرار با استفاده از حلقه

در ويژوال بيسيك با دستوراتي كه به دستورات حلقه معروفند ميتوانيد تعدادي دستور را به دفعات دلخواه تكرار كرد. حلقه تعدادي دستور است كه بيش از يكبار اجزا ميشوند. دستورات درون حلقه تا زماني كه شرايط حاكم است، اجرا خواهند شد.

كد برنامه را پاك ميكنيم. تا در ادامه بقيه دستورات را تست كنيم.

حلقه Do

يكي از حلقه‌هاي چند خطي حلقه Do است. حلقه Do چندين شكل مختلف دارد كه در كادرمشاهده ميكنيد.

Do While Condition
	Block of one or more Visual Basic Statement
Loop

Do
	Block of one or more Visual Basic Statement
Loop While Condition

Do Until Condition
	Block of one or more Visual Basic Statement
Loop

Do
	Block of one or more Visual Basic Statement
Loop Until Condition

شرط Condition در حلقه Do ميتواند هر عبارت يا متغير منطقي باشد كه True يا False برگرداند. نوع حلقه Do به محل كاربرد آن بستگي دارد. در ادامه ميخواهيم تفاوت انواع حلقه Do را بررسي كنيم.

•	 محل تست شرط حلقه : اگر شرط حلقه در ابتداي آن تست شود، امكان دارد كه حلقه هرگز اجرا نشود. اما اگر تست حلقه در انتهاي آن صورت گيرد، حلقه حداقل يكبار اجرا ميشود. چون ويژوال بيسيك فقط بعد از اجراي حلقه است كه شرط را تست ميكند.
•	خصلت تست حلقه : حلقه‌هايي كه While دارند، مادامي كه تست درست است اجرا ميشوند ولي در حلقه‌هاي Until اگر شرط درست شود اجراي حلقه پايان خواهد يافت.

در برنامه روبرو يك حلقه DO را مشاهده ميكنيد. در اين مثال با كليك بر روي دكمه فرمان عنوان برچسب از يك تا ده افزايش يافته و سپس حلقه متوقف ميشود. در ادامه ميخواهيم خطوط اين برنامه را بررسي كنيم.

در خط اول عنوان برچسب مقدار صفر ميشود. سپس يك متغير به نام I داراي مقدار صفر ميگردد. سپس وارد حلقه Do While ميشويم. مطابق توضيحات ذكر شده در صفحات قبل اين حلقه تا زماني كه شرط برقرار باشد دستورات داخل حلقه را اجرا ميكند.

در داخل حلقه دو دستور اجرا ميشود در دستور اول عنوان برچسب مقدار دهي ميشود. در دستور دوم نيز مقدار متغير I يك واحد اضافه ميشود. توجه كنيد كه اين دستور يك دستور رياضي نيست چون در رياضيات چنين چيزي امكان ندارد. اما به ياد داشته باشد كه علامت = در اينجا علامت انتساب است يعني مقدار سمت راست را به متغير سمت چپ نسبت ميدهد.پس در هر بار اجرا به مقدار متغير  I يك واحد اضافه ميشود.

خصوصيت Caption حاوي عنواني است كه روي دكمه ديده خواهد شد. اگر ميخواهيد كه دكمه‌اي داراي كليد دسترسي سريع باشد بايد قبل از حرف مورد نظر در عنوان دكمه يك علامت & قرار دهيد.

در دكمه روبرو خصوصيت Caption را تغيير داده‌ايم. بدين صورت كه متن روي دكمه Exit ميباشد و با نگهداشتن دكمه Alt و فشردن كليد X ميتوانيم دكمه را فشار دهيم. همانطور كه مشاهده ميكنيد در متن  X بصورت زير خط دار نوشته شده است.

حلقه For

يك نوع ديگر از دستورات حلقه در ويژوال بيسيك دستور For ميباشد. در اين دستور يك سري دستور به تعداد دفعات معيني اجرا ميشوند. شكل كلي اين دستور بصورت روبرو است.
For intCounter = intStart to intEnd [Step intStep]
     Block of one or more Visual Basic Statement(s)
‌Next [intCounter]
بخشهايي كه داخل كروشه هستند ميتوانند در يك دستور For قرار نداشته باشند.

در اين حلقه مقدار عنوان برچسب از عدد يك تا ده مقدار دهي ميشود.

در اين برنامه مقدار عنوان برچسب در هر دور اجراي حلقه برابر اعداد فرد بين يك تا يازده ميشود.

براي آنكه رخدادهايي كه ويژوال بيسيك براي يك دكمه فرمان شناسايي ميكند را ببينيم، بر روي دكمه فرمان موجود در فرم دابل كليك كنيد.

آشنايي با پنجره كد

همانطور كه مشاهده ميكنيد در پنجره كد قرار داريم. در بالاي اين پنجره دو قسمت وجود دارد. در قسمت سمت چپ  ليست كنترلهاي موجود را مشاهده ميكنيد. چون بر روي دكمه فرمان كليك كرديم، اين دكمه انتخاب شده است. بر روي دكمه باز شونده اين ليست كليك كنيد تا همه كنترلها را ببينيم.

در اين پنجره خواص رويدادها و متدها به كنترل جديد متصل ميشود. در ليستي كه توسط فلش قرمز مشخص شده است تمام موارد كنترل قرار دارند. حال بايد به برنامه ويزارد بگوييم كه هر خاصيت، متد يا رويداد چه كاري بايد انجام دهد.

در اين كنترل ميخواهيم نحوه كار خاصيت جديد را خودمان تعريف كنيم و تمامي خواص ديگر نيز داراي همان كاركرد عادي خودشان باشند. براي اين كار تمام موارد موجود در ليست به غير از خاصيت ULText را انتخاب ميكنيم.

در صفحه Map To بر روي ليست  Controlكليك كنيد.

گزينه Text را انتخاب كنيد.

با اين كار برنامه ويزارد وظيفه موارد انتخاب شده را از روي موارد موجود در كنترل Text ميسازد. بدين ترتيب كنترل جديد در تمام موارد انتخاب شده رفتاري مانند جعبه متن استاندارد خواهد داشت.

بر روي دكمه Next كليك كنيد.

در اين صفحه وظيفه موارد انتخاب نشده را بايد تعيين كنيم. در  جعبه متن Public Name كه توسط فلش قرمز مشخص شده است نام مورد و نوع آن نوشته شده است. در پايين اين جعبه متن نيز جعبه متن ديگري وجود دارد كه در آن ميتوانيد توضيحي در مورد اين گزينه يادداشت كنيد.

كادر سمت راست داراي چهار بخش مهم ميباشد بر روي هر كدام از آنها كليك كنيد تا توضيح مختصري درباره آن مشاهده كنيد. براي ادامه به صفحه بعد برويد.

اي

در اين قسمت نوع داده‌اي كه اين مورد با آن كار ميكند تعيين ميشود.

بي

مقدار پيش فرض مورد انتخاب شده در اين قسمت تعيين ميشود.

سي

براي ايجاد گزينه‌هاي منوي Color  بدين ترتيب عمل ميكنيم. بر روي گزينه &Message در ليست منوها كليك كنيد.

بر روي دكمه Insert كليك كنيد تا يك جاي خالي باز شود.

در ادامه عنوان و نام اين گزينه را تنظيم ميكنيم.

امكان نوشتن و خواندن در زمان اجراي برنامه توسط اين ليست تنظيم ميشود.

دي

امكان نوشتن و خواندن در زمان طراحي برنامه توسط اين ليست تنظيم ميشود.

بر روي دكمه Next كليك كنيد تا به صفحه بعد برويد.

روي دكمه Finish  كليك كنيد.

ويزارد كنترل ActiveX نميتواند براي فعال كردن خواص جديد كد بنويسد زيرا نميداند كه ما چه انتظاري از آن داريم. اين ويزارد فقط ميتواند خواص، متدها و رويدادهاي موجود در كنترلهاي موجود را به كنترلي كه ميسازيم نگاشت دهد. براي آنكه بقيه كد كنترل ActiveX را بنويسيم، بايد وارد پنجره كد بشويم. بر روي دكمه View Code  كليك كنيد.

همانطور كه در داخل كادر قرمز مشاهده ميكنيد. يك مجموعه با سه عدد تعريف شده است. در حالت اول كه داراي مقدار صفر است ميخواهيم متن بصورت عادي نشان داده شود. در حالت دوم به صورت حروف بزرگ و در حالت سوم بصورت حروف كوچك نمايش داده شود.

اكنون بايد مقادير شمارشي اين خاصيت جديد را تنظيم كنيم. براي گرفتن يا تنظيم كردن مقدار يك خاصيت بايد از روالهاي Get و Let استفاده كنيم. وقتي برنامه نويس يك خاصيت را مقدار دهي ميكند روال
Let اجرا ميشود و زماني كه برنامه نويس مقدار خاصيت را ميخواند روال Get اجرا ميشود. بر روي ليست باز شونده رويدادها كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد در ليست روالهاي Let و Get تمامي خواص اين كنترل وجود دارند. بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به روالهاي خاصيت ULText برسيم.

همانطور كه ميبينيد كنترلي كه انتخاب كرده‌ايم در كنارش علامت وجود دارد. براي آنكه كنترلهاي انتخاب شده را به سرعت پيدا كنيم ميتوانيم از يك راه سريعتر نيز استفاده كنيم. روي گزينه Selected Items Only كليك كنيد تا فعال شود.

همانطور كه مشاهده ميكنيد در اين صفحه فقط كنترلهايي وجود دارند كه در ليست انتخاب شده‌اند. روي مربع كنار كنترل مشخص شده كليك كنيد تا اين كنترل غير فعال شود.

روي دكمه OK كليك كنيد.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به روالهاي خاصيت ULText برسيم.

بر روي گزينه مشخص شده كه روال
Get اين خاصيت ميباشد، كليك كنيد.

اكنون در روال Get قرار داريم. همانطور كه ميبينيد برنامه ويزارد خودش عمل مقدار دهي را انجام ميدهد. همانطور كه مشخص شده است خروجي اين تابع از نوع Variant است براي آنكه كاربر ActiveX بتواند ليست مقادير موجود را ببينيد بايد نوع خروجي را به ULTextEnum كه در بالاي برنامه تعريف كرديم تغيير دهيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد نوع خروجي تابع را تغيير داديم.

فرم موجود در اين صفحه كل اندازه كنترل ActiveX ميباشد براي آنكه مانند كنترل جعبه متن موجود در ويژوال بيسيك اندازه كنترل ما نيز به اندازه جعبه متن باشد بايد ابعاد فرم را تغيير دهيم.

حال فرض كنيد كه كاربر بخواهد اندازه فرم را تغيير دهد. بايد اندازه كنترل نيز تغيير كند. براي اين كار بايد كد مربوط به آن را بنويسيم. بر روي دكمه مشاهده كد واقع در پنجره پروژه كليك كنيد.

طبق شرطي كه توسط دستور I f اعمال كرديم يك پيام ديگر مبتني بر اينكه دكمه No را كليك كرده‌ايم نمايش داده ميشود.

روي دكمه OK كليك كنيد.

روي دكمه Close كليك كنيد تا از برنامه خارج شويم.

در اينجا يك مثال از تابع MsgBox را مشاهده كرديد انواع ديگر آن را ميتوانيد با توجه به توضيحات ابتداي اين بخش بسازيد.

در ادامه به بررسي چند تابع ويژوال بيسيك ميپردازيم و در انتها نيز طي يك برنامه تمامي اين توابع را بررسي ميكنيم.

تابع Len ( )

از تابع Len جهت شمارش تعداد كاراكترهاي موجود در يك رشته استفاده ميكنيم.

تابع LCase ( )

توسط تابع LCase تمامي حروف موجود در يك رشته به حروف كوچك تبديل ميشوند.

تابع Ucase ( )

با استفاده ازتابع UCase تمامي حروف موجود در يك رشته به حروف بزرگ تبديل ميشوند.

تابع IsNull ( )

تابع IsNull داراي يك ورودي است. در صورتي كه ورودي اين تابع Null باشد تابع داراي خروجي True و در غير اين صورت داراي خروجي False ميباشد.

روال مربوط به تغيير اندازه كنترل را بايد در رويداد Resize مربوط به شي UserControl بنويسيم. بر روي  ليست باز شونده اشيا كليك كنيد.

روي گزينه UserControl كليك كنيد.

روي ليست باز شونده روالها كليك كنيد.

روي ميله لغزان كليك كنيد تا به روال Resize برسيم.

روي روال Resize  كليك كنيد.

در ادامه كد مربوط به تغيير اندازه اين جعبه متن را مينويسيم.

در اين برنامه طي يك دستور بررسي ميشود كه آيا ابعاد كنترل با ابعاد جعبه متن متفاوت است يا خير. در صورتي كه متفاوت باشد ابعاد برابر ميشود.

حال كنترل ActiveX بصورت كامل نوشته شده و نوبت كامپايل كردن آن رسيده است. روي منوي
File كليك كنيد.

روي گزينه Make TextUL.OCX كليك كنيد تا فايل ActiveX ساخته شود.

بر روي دكمه OK كليك كنيد تا ActiveX ساخته شود.

استفاده از كنترل ساخته شده

اكنون ميخواهيم طي يك مثال از كنترلي كه ساخته‌ايم استفاده كنيم. روي منوي File كليك كنيد.

گزينه NewProject را انتخاب كنيد.

روي دكمه Previous كليك كنيد تا به ركورد قبلي برويم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد اطلاعات ركورد قبلي در داخل جعبه متن نمايش داده شده است. دوباره روي دكمه Previous كليك كنيد تا ركورد قبلي را مشاهده كنيم.

در صورتي كه دوباره روي دكمه Previous كليك كنيد نبايد هيچ اتفاقي رخ دهد زيرا در ابتداي جدول قرار داريم. دوباره روي دكمه Previous كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد اتفاقي رخ نميدهد. روي دكمه Next كليك كنيد تا ركورد بعدي را مشاهده كنيم.

روي دكمه Exit كليك كنيد تا از برنامه خارج شويم.

در اين بخش با نحوه كار با پايگاه‌هاي داده‌اي آشنا شديد. شما ميتوانيد با ادغام كار با پايگاه داده‌اي و روشهايي كه در بخشهاي قبلي مشاهده كرديد يك برنامه قويتر بسازيد.

كد اصلي اين برنامه داخل سي دي به آدرس Sec\Source   ذخيره شده است.

بر روي دكمه OK كليك كنيد.

بر روي منوي Project كليك كنيد.

گزينه Components را انتخاب كنيد.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به ActiveX مورد نظر يعني ULText برسيم.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد.

روي كنترل مورد نظر كليك كنيد تا  انتخاب شود.

بر روي دكمه OK كليك كنيد.

همانطور كه مشخص شده است كنترل ActiveXي كه طراحي كرده‌ايم به صفحه اضافه شده است. روي آن دابل كليك كنيد تا به فرم اضافه شود.

همانطور كه در پنجره خصوصيت مشاهده ميكنيد كليه خصوصيات يك جعبه متن و خصوصيتي كه اضافه كرديم در اين كنترل وجود دارد. در ادامه محل اين كنترل را عوض ميكنيم و يك دكمه فرمان به اين فرم اضافه ميكنيم تا از طريق آن كنترل ActiveX را تست كنيم.

بر روي دكمه فرمان دابل كليك كنيد تا به فرم اضافه شود.

روي دكمه فرمان دابل كليك كنيد تا وارد پنجره كد بشويم.

در اينجا ميخواهيم متن موجود در جعبه متن را بصورت حروف كوچك تبديل كنيم. در صفحه بعد كد اين برنامه با استفاده از كنترل ساخته شده مينويسيم.

بعد از اجراي اين خط متن موجود در كنترل به حروف كوچك تبديل ميشود. بر روي دكمه Run كليك كنيد تا خروجي برنامه را مشاهده كنيم.

حال در جعبه متن يك عبارت كه شامل عدد حروف كوچك و حروف بزرگ است وارد ميكنيم تا خروجي برنامه را تست كنيم.

روي دكمه فرمان كليك كنيد.

همانطور كه مشاهده ميكنيد تمامي حروف موجود در جعبه متن به حروف كوچك تبديل شده‌اند.
انواع داده در ويژوال بيسيك

توضيح

تا اينجا بر روي ظاهر برنامه‌ها كار كرديم. در اين بخش برنامه نويسي واقعي با ويژوال بيسيك را شروع ميكنيم. اما براي شروع برنامه نويسي آشنايي با انواع داده ويژوال بيسيك ضروري ميباشد كه در ادامه بخش آنها را بررسي ميكنيم.

كار در پنجره كد

در بخشهاي گذشته با روال رويدادها آشنا شديد. اما يك ماجول فرم علاوه بر روالهاي رويدادهايي كه تا كنون مشاهده كرديد ميتواند حاوي قسمت ديگري نيز باشد. اين قسمت بخش تعاريف يا Declaration Section ناميده ميشود.

در قسمت تعاريف كه توسط كادر قرمز مشخص شده است نامهاي مورد استفاده در ساير قسمتهاي ماجول تعريف ميشوند. كنترلها نيازي به تعريف ندارند، اما ساير انواع داده ويژوال بيسيك را بايد در اين قسمت تعريف كنيم.

هر ماجولي كه كد داشته باشد ميتواند داراي يك قسمت تعاريف باشد. اين قسمت هميشه در ابتداي ماجول ظاهر ميشود. هر كدي كه قبل از اولين روال رويداد نوشته شود بخشي از اين قسمت محسوب ميشود. در حال حاضر ما از اين قسمت فقط براي تعريف انواع داده استفاده ميكنيم. ولي در بخشهاي بعدي ميبينيد كه در اين قسمت ميتوانيم روال عمومي هم بنويسيم.

همانطور كه در شكل مشاهده ميكنيد قسمت تعاريف در ليست Object و Procedure به ترتيب General و Declaration ناميده ميشود. بخش General نشان دهنده اين است كه در قسمت تعاريف كلي هستيم. Declaration نيز نشان ميدهد كه در حال تعاريف متغيرها ميباشيم.

در صورتي كه يك ماجول در اين بخش تعريف كنيم آن ماجول در بخش General و قسمتي به نام خود ماجول قرار ميگيرد. براي مثال هم اكنون در بخش General و قسمت Update_Count قرار داريم. حال با اين مقدمات آماده هستيم كه قدم به دنياي برنامه نويسي ويژوال بيسيك بگذاريم.

داده‌ها در ويژوال بيسيك

هر زبان برنامه نويسي براي پردازش اطلاعات به انوع مختلفي از داده‌ها نياز دارد و ويژوال بيسيك هم از اين قاعده مستثني نيست. ويژوال بيسيك از انواع داده پشتيباني ميكند. برنامه نويسي با ويژوال بيسيك را با آشنايي با انواع داده شروع ميكنيم. ويژوال بيسيك از دوازده نوع داده پشتيباني ميكند.

داده‌هاي عددي

در ويژوال بيسيك شش نوع داده عددي وجود دارد. توجه كنيد كه براي ذخيره سازي دو عدد  و . بايد دو نوع متغير مختلف تعريف كنيم. زيرا عدد  يك عدد صحيح است ولي عدد . يك عدد اعشاري ميباشد.

در جدول زير ميتوانيد شش نوع داده عددي ويژوال بيسيك را مشاهده كنيد.

نوع	حافظه	محدوده
Byte	 بايت	 تا 
Integer	 بايت 	 تا -
Long	 بايت	 تا -
Single	 بايت	تا  رقم
Double	 بايت	تا  رقم مثبت و  رقم منفي
Currency	 بايت	 رقم صحيح و  رقم اعشاري

با استفاده از پسوند نوع داده به ويژوال بيسيك ميفهمانيم كه از كدام نوع داده‌اي ميخواهيم استفاده كنيم.

پسوند	نوع داده
&	Long
!	Single
#	Double
@	Currency

ساير انواع داده

ويژوال بيسيك داراي  نوع داده ديگر نيز ميباشد. كه نوع داده و مورد استفاده آن را در جدول زير مشاهده ميكنيد.

عملگر	مفهوم	مثال	نتيجه
^	توان	^	
*	ضرب	*	
/	تقسيم	/	
+	جمع	+	
-	تفريق	-	
Mod	نهشت	 Mod 	
\	تقسيم صحيح	\	
&  يا +	تركيب رشته‌ها	“A” & “B”	“AB”

تمرين عملي

در اين تمرين عملي با عبارات، تعريف متغيرها و دستورات انتساب كار ميكنيم. حال كه با كنترلها و مباني كدنويسي ويژوال بيسيك آشنا شديد وقت آن است كه ببينيد اين دو چگونه با هم تركيب ميشوند.

در اين پروژه به طراحي ظاهر فرم برنامه نميپردازيم چون قصد داريم فكر خود را روي كد برنامه متمركز كنيم. فقط كافيست همين قدر بدانيد كه اين برنامه سه برچسب به نامهاي lblGrossPay ، lblTaxes و lblNetPay و يك دكمه فرمان به نام cmdCalcPlay و سه جعبه متن به نامهاي txtGrossPay ، txtTaxes و txtNetPay دارد. وظيفه اين برنامه محاسبه ماليات دستمزد ميباشد.

بر روي دكمه فرمان دابل كليك كنيد تا وارد بخش كد آن بشويم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد در چهار خط اول به صورتي كه در اين بخش توضيح داده شده است متغيرهاي لازم را تعريف كرده‌ايم.

خطوط سبزي كه مشخص شده‌اند جهت توضيحات برنامه ميباشند و اجرا نميشوند.

در بخش اول برنامه سه متغير مقدار دهي ميشوند.

در بخش دوم برنامه سه محاسبه انجام ميشود.

بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا ادامه كد را كامل ببينيد.

در قسمت سوم برنامه نيز سه مقدار محاسبه شده داخل سه جعبه متن ريخته ميشوند. همانطور كه قبلا هم مشاهده كرديد اين كار از طريق انتساب مقادير به خصوصيت Text انجام ميشود.

روي دكمه Run  كليك كنيد.

روي دكمه فرمان كليك كنيد تا روتين برنامه اجرا شود.

بعد از افزودن اطلاعات جعبه متن به جدول ميخواهيم اطلاعات موجود در جعبه متن پاك شود.

بي

در ابتداي اين بخش ليست تمامي ثابتهاي اين تابع در چند جدول نشان داده شد. براي مثال اگر پارامتر دوم را با ثابت vbDefaultButton جمع كنيم، دكمه دوم بصورت پيش فرض انتخاب ميشود.

بر روي دكمه No كليك كنيد.

در اين قسمت به دليل آنكه ميخواهيم يك كنترل ActiveX بنويسيم بايد نوع پروژه را تغيير دهيم. بر روي آيكون ActiveX Control كليك كنيد.

روي دكمه OK كليك كنيد.

روي دكمه Maximize كليك كنيد.

بالاي صفحه نام پيش فرض كنترل را مشاهده ميكنيد.	در وسط نيز يك فرم بدون حاشيه وجود دارد كه كنترلي كه ميسازيم، كل اين فرم ميباشد.

روي ليست باز شونده كليك كنيد تا برنامه دكمه خروج را بنويسيم.

سي

در اين بخش با كنترلهاي ActiveX و طرز كار آنها آشنا ميشويد. با استفاده از اين كنترلهاي قدرت برنامه افزايش ميابد و ميزان برنامه نويسي نيز كاهش پيدا ميكند. تكنولوژي ActiveX نسل بعدي كنترلهاي VBX ميباشد. كنترلهاي VBX فقط مخصوص ويژوال بيسيك بودند ولي كنترلهاي ActiveX كه بصورت  بيتي كار ميكنند در اكثر برنامه‌هاي تحت ويندوز قابل استفاده هستند. در محيط اينترنت نيز از اين كنترلهاي استفاده بسياري ميشود.

افزودن كنترلهاي ActiveX به برنامه

براي افزودن كنترلهاي ActiveX به برنامه بايد آنها را به جعبه ابزار ويژوال بيسيك اضافه كنيد. توجه كنيد كه به اندازه نياز برنامه كنترلهاي ActiveX را جعبه ابزار اضافه كنيد زيرا اين كنترلها وارد فايل اجرايي ميشوند و حجم آن را  بزرگتر و سرعتش را كندتر ميكنند. پس كنترلهايي كه از آنها استفاده نميكنيد را از جعبه ابزار حذف كنيد. در ادامه نحوه افزودن كنترلهاي ActiveX را ميخواهيم بررسي كنيم.

جهت افزودن كنترلهاي  ActiveX جديد به جعبه ابزار روي منوي Project  كليك كنيد.

روي گزينه Components كليك كنيد.

گزينه Command را انتخاب كنيد.

دي

در صفحه بعد كد برنامه را مينويسيم.

براي اجراي برنامه روي دكمه فرمانRun  كليك كنيد.

در ادامه اطلاعات دو جعبه متن را وارد ميكنيم.

همانطور كه مشاهده ميكنيد داخل رويداد فشردن يك كليد هستيم. بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا دو پارامتر ورودي اين اين تابع را مشاهده كنيد.

دو پارامتر ورودي در اين تابع داريم. پارامتر اول كد اسكي كاراكتر فشرده شده را برميگرداند و پارامتر دوم نيز فشردن كليدهاي Shift، Ctrl و Alt را بررسي ميكند. بر روي ميله لغزان كليك كنيد تا به ابتداي خط برويم.

يك برنامه نمونه (رويدادهاي صفحه كليد)

در سه خط بعدي نيز مانند منوي تغيير رنگ محل علامت چك را تغيير ميدهيم.

برنامه دو منوي ديگر بخش Message مانند همين قسمت ميباشد با اين تفاوت كه متن خصوصيت Caption تغيير ميكند.

حال ميتوانيد برنامه كامل منوي Message را مشاهده كنيد. كد اصلي اين برنامه در داخل همين سي دي در آدرس Sec\Source موجود ميباشد.

روي دكمه Run كليك كنيد تا اجراي برنامه را مشاهده كنيد.

براي تست برنامه ميخواهيم رنگ را تغيير دهيم. بر روي منوي Color كليك كنيد.

اكنون شما پنجره سازنده منوي ويژوال بيسيك را مشاهده ميكنيد. كار با اين ابزار بسيار ساده ميباشد.

همانطور كه توسط دو كادر قرمز مشخص شده است. اين ابزار شامل دو قسمت كلي ميباشد. بخش بالايي كه خواص منو در آن قسمت تنظيم ميشود و بخش پاييني كه ليست منوها در آن نوشته ميشود.

نحوه كار با منوها را ميخواهيم از طريق يك برنامه بيشتر بررسي كنيم.  در اين برنامه يك برچسب وسط فرم وجود دارد. از طريق منوي File ميخواهيم به گزينه خروج دسترسي داشته باشيم تا بتوانيم از برنامه خارج شويم. از طريق منوي Color بتوانيم رنگهاي ديگري را انتخاب كنيم تا رنگ برچسب را تغيير دهيم. از طريق منوي Message  نيز ميخواهيم متن موجود در برچسب را تغيير دهيم.

ساخت منوهاي ساده

همانطور كه مشاهده ميكنيد محاسبات انجام شده است و مقادير محاسبه شده در داخل جعبه‌هاي متن ريخته شده‌اند.